KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 28

HATAY'DA (TÜRKİYE) UZUN DÖNEM SICAKLIK DEĞİŞKENLİĞİ VE GELECEĞE YÖNELİK ISINMA PROJEKSİYONLARI

LONG-TERM TEMPERATURE VARIABILITY AND FUTURE WARMING PROJECTIONS IN HATAY, TÜRKİYE

İpek Özalp(NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3110-9186
Serkan Sabancı(SİİRT ÜNİVERSİTESİ)0009-0002-6008-5213
Sayfa
347–368
Yayın Tarihi
2026-10-14
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, il genelinde belirgin bir ısınma eğiliminin bulunduğunu ve en güçlü artışların kıyıdaki İskenderun istasyonunda görüldüğünü ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Hatay ilindeki uzun dönem sıcaklık değişkenliğini ve geleceğe yönelik iklim projeksiyonlarını incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmanın amacı, homojenleştirilmiş gözlemsel veriler ile CMIP6 tabanlı iklim projeksiyonlarını birleştirerek geçmiş sıcaklık eğilimlerini değerlendirmek ve gelecekteki ısınma örüntülerini ortaya koymaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, il genelinde belirgin bir ısınma eğiliminin bulunduğunu ve en güçlü artışların kıyıdaki İskenderun istasyonunda görüldüğünü ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2023 Verileri
⚙️Değişkenler:CMIP6 · Doğu Akdeniz · Homojenizasyon

Özet

Bu çalışma, Hatay ilindeki uzun dönem sıcaklık değişkenliğini ve geleceğe yönelik iklim projeksiyonlarını incelemektedir. Çalışmanın amacı, homojenleştirilmiş gözlemsel veriler ile CMIP6 tabanlı iklim projeksiyonlarını birleştirerek geçmiş sıcaklık eğilimlerini değerlendirmek ve gelecekteki ısınma örüntülerini ortaya koymaktır. Antakya, Dörtyol ve İskenderun meteoroloji istasyonlarına ait 1940-2023 dönemini kapsayan yıllık sıcaklık verileri kalite kontrol süreçlerinden geçirilmiş, SNHT, Pettitt ve Buishand testleri kullanılarak homojenlikleri değerlendirilmiş ve seri bağımlılığın etkisini gidermek amacıyla Trend-Free Prewhitening (TFPW) yöntemi uygulanmıştır. Uzun dönem eğilimler Mann-Kendall testi ve Sen eğim tahmincisi ile analiz edilmiştir. Geleceğe yönelik sıcaklık projeksiyonları ise SSP2-4.5 ve SSP5-8.5 senaryoları altında CMIP6 verilerinden elde edilerek CBS ortamında değerlendirilmiştir. Bulgular, il genelinde belirgin bir ısınma eğiliminin bulunduğunu ve en güçlü artışların kıyıdaki İskenderun istasyonunda görüldüğünü ortaya koymaktadır. Günlük sıcaklık farkındaki azalma, gece sıcaklıklarındaki artışın daha belirgin olduğunu göstermektedir. Projeksiyonlar, her iki senaryoda da sıcaklıkların artacağını, ancak SSP5-8.5 senaryosunda ısınmanın daha güçlü olacağını göstermektedir. Sonuçlar, Hatay’da iklim değişikliğinin mekânsal olarak heterojen bir karakter taşıdığını ve topoğrafya ile denizellik etkilerinin sıcaklık dağılışını belirgin şekilde kontrol ettiğini ortaya koymaktadır.

Abstract

This study examines long-term temperature variability and future climate projections in Hatay Province, located along the Eastern Mediterranean coast of Türkiye. The aim is to evaluate historical temperature trends and assess future warming patterns by integrating homogenized observational records with CMIP6-based climate projections. Annual temperature data from the Antakya, Dörtyol, and İskenderun meteorological stations covering the period 1940–2023 were subjected to quality control, homogenization (SNHT, Pettitt, and Buishand tests), and Trend-Free Prewhitening (TFPW) to account for serial correlation. Long-term trends were analyzed using the Mann-Kendall test and Sen’s slope estimator. Future temperature conditions for 2041-2060 were derived from CMIP6 datasets under SSP2-4.5 and SSP5-8.5 scenarios and evaluated within a GIS environment. Results indicate a clear warming tendency across the province, with the strongest increases observed at the coastal İskenderun station, particularly in mean temperature. A decline in the diurnal temperature range suggests asymmetric warming associated with enhanced nocturnal temperatures. Climate projections show continued warming under both scenarios, with greater increases under SSP5-8.5. Spatial patterns of future temperature change remain strongly influenced by elevation and coastal proximity. These findings demonstrate the spatially heterogeneous nature of climate change in Hatay and provide a basis for regional adaptation planning.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özalp, İ., Sabancı, S. (2026). HATAY'DA (TÜRKİYE) UZUN DÖNEM SICAKLIK DEĞİŞKENLİĞİ VE GELECEĞE YÖNELİK ISINMA PROJEKSİYONLARI. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 28, 347–368. https://doi.org/10.20304/humanitas.1971257

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (34)

  1. Agbo, E. P., Nkajoe, U., & Edet, C. O. (2023). Comparison of Mann-Kendall and Şen’s innovative trend method for climatic parameters over Nigeria’s climatic zones. Climate Dynamics, 60, 3385-3401. https://doi.org/10.1007/s00382-022-06521-9
  2. Aguilar, E., Auer, I., Brunet, M., Peterson, T. C., & Wieringa, J. (2003). Guidelines on climate metadata and homogenization (WCDMP No. 53; WMO/TD No. 1186). World Meteorological Organization.
  3. Bari, S. H., Rahman, M. T. U., Hoque, M. A., & Hussain, M. M. (2016). Analysis of seasonal and annual rainfall trends in the northern region of Bangladesh. Atmospheric Research, 176-177, 148-158. https://doi.org/10.1016/j.atmosres.2016.02.008
  4. da Silva, R. M., Santos, C. A. G., Moreira, M., Corte-Real, J., Silva, V. C. L., & Medeiros, I. C. (2015). Rainfall and river flow trends using Mann-Kendall and Sen’s slope estimator statistical tests in the Cobres River basin. Natural Hazards, 77(2), 1205-1221. https://doi.org/10.1007/s11069-015-1644-7
  5. Demircan, M., Gürkan, H., Eskioğlu, O., Arabacı, H., & Coşkun, M. (2017). Climate Change Projections for Turkey: Three Models and Two Scenarios. Turkish Journal of Water Science and Management, 1(1), 22-43. https://doi.org/10.31807/tjwsm.297183
  6. Domonkos, P. (2025). Homogenization of the probability distribution of climatic time series: A novel algorithm. Atmosphere, 16(5), 616. https://doi.org/10.3390/atmos16050616
  7. Drapela, K., & Drapelova, I. (2011). Application of Mann-Kendall test and the Sen’s slope estimates for trend detection in deposition data from Bily Kriz (Beskydy Mts., the Czech Republic) 1997-2010. Beskydy, 4(2), 133-146.
  8. Founda, D., & Giannakopoulos, C. (2009). The exceptionally hot summer of 2007 in Athens, Greece - A typical summer in the future climate? Global and Planetary Change, 67(3-4), 227-236. https://doi.org/10.1016/j.gloplacha.2009.03.013
  9. Gilbert, R. O. (1987). Statistical methods for environmental pollution monitoring. Van Nostrand Reinhold.
  10. Giorgi, F. (2006). Climate change hot-spots. Geophysical Research Letters, 33(8), L08707. https://doi.org/10.1029/2006GL025734
  11. Giorgi, F., & Lionello, P. (2008). Climate change projections for the Mediterranean region. Global and Planetary Change, 63(2-3), 90-104. https://doi.org/10.1016/j.gloplacha.2007.09.005
  12. Gocic, M., & Trajkovic, S. (2013). Analysis of changes in meteorological variables using Mann-Kendall and Sen’s slope estimator statistical tests in Serbia. Global and Planetary Change, 100, 172-182. https://doi.org/10.1016/j.gloplacha.2012.10.014
  13. Hamed, K. H., & Rao, A. R. (1998). A modified Mann-Kendall trend test for autocorrelated data. Journal of Hydrology, 204(1-4), 182-196. https://doi.org/10.1016/S0022-1694(97)00125-X
  14. IPCC. (2021). Climate change 2021: The physical science basis: Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009157896
  15. Islam, M. T., Islam, M., & Zakaria, M. (2025). Characterization of long-term annual and seasonal precipitation trends in the coastal region of Bangladesh. Theoretical and Applied Climatology, 156(1), 1-15. https://doi.org/10.1007/s00704-024-05244-7
  16. Jiqin, H., Gelata, F. T., & Gemeda, S. C. (2023). Application of MK trend and test of Sen’s slope estimator to measure impact of climate change on the adoption of conservation agriculture in Ethiopia. Journal of Water and Climate Change, 14(3), 977-988. https://doi.org/10.2166/wcc.2023.508
  17. Kadıoğlu, M. (1997). Trends in surface air temperature data over Turkey. International Journal of Climatology, 17(5), 511-520. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0088(199704)17:5 3.0.CO;2-0
  18. Kendall, M. G. (1975). Rank correlation methods (4th ed.). Charles Griffin.
  19. Kerketta, J., & Singh, A. (2020). Temporal trend analysis of temperature data using Mann-Kendall test and Sen’s slope estimator. Journal of Water Engineering and Management, 1(1), 34-46. https://doi.org/10.47884/jweam.v1i1pp31-43
  20. Kuglitsch, F. G., Toreti, A., Xoplaki, E., Della-Marta, P. M., Zerefos, C. S., Türkeş, M., & Luterbacher, J. (2010). Heat wave changes in the eastern Mediterranean since 1960. Geophysical Research Letters, 37(4), L04802. https://doi.org/10.1029/2009GL041841
  21. Lelieveld, J., Hadjinicolaou, P., Kostopoulou, E., Chenoweth, J., El Maayar, M., Giannakopoulos, C., Hannides, C., Lange, M. A., Tanarhte, M., Tyrlis, E., & Xoplaki, E. (2012). Climate change and impacts in the Eastern Mediterranean and the Middle East. Climatic Change, 114(3-4), 667-687. https://doi.org/10.1007/s10584-012-0418-4
  22. Lionello, P., & Scarascia, L. (2018). The relation between climate change in the Mediterranean region and global warming. Regional Environmental Change, 18(5), 1481-1493. https://doi.org/10.1007/s10113-018-1290-1
  23. Ljung, G. M., & Box, G. E. P. (1978). On a measure of lack of fit in time series models. Biometrika, 65(2), 297–303. https://doi.org/10.1093/biomet/65.2.297
  24. Madsen, H., Lawrence, D., Lang, M., Martinkova, M., & Kjeldsen, T. R. (2014). Review of trend analysis and climate change projections of extreme precipitation and floods in Europe. Journal of Hydrology, 519, 3634-3650. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2014.11.003
  25. Mann, H. B. (1945). Nonparametric tests against trend. Econometrica, 13(3), 245-259. https://doi.org/10.2307/1907187
  26. O’Neill, B. C., Kriegler, E., Ebi, K. L., Kemp-Benedict, E., Riahi, K., Rothman, D. S., van Ruijven, B. J., van Vuuren, D. P., Birkmann, J., Kok, K., Levy, M., & Solecki, W. (2016). The roads ahead: Narratives for shared socioeconomic pathways describing world futures in the 21st century. Global Environmental Change, 42, 169-180. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2015.01.004
  27. Riahi, K., van Vuuren, D. P., Kriegler, E., Edmonds, J., O’Neill, B. C., Fujimori, S., Bauer, N., Calvin, K., Dellink, R., Fricko, O., Lutz, W., Popp, A., Crespo Cuaresma, J., Samir, K. C., Leimbach, M., Jiang, L., Kram, T., Rao, S., Emmerling, J., … Tavoni, M. (2017). The shared socioeconomic pathways and their energy, land use, and greenhouse gas emissions implications: An overview. Global Environmental Change, 42, 153-168. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2016.05.009
  28. Sen, P. K. (1968). Estimates of the regression coefficient based on Kendall’s tau. Journal of the American Statistical Association, 63(324), 1379-1389. https://doi.org/10.1080/01621459.1968.10480934
  29. Türkeş, M. (2003). Spatial and temporal variations in precipitation and aridity index series of Turkey. In H.-J. Bolle (Ed.), Mediterranean climate: Variability and trends (pp. 181-213). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-55657-9_11
  30. Türkeş, M., & Sümer, U. M. (2004). Spatial and temporal patterns of trends and variability in diurnal temperature ranges of Turkey. Theoretical and Applied Climatology, 77(3-4), 195-227. https://doi.org/10.1007/s00704-003-0024-5
  31. Türkes, M. (2012). Türkiye’de gözlenen ve öngörülen iklim değişikliği, kuraklık ve çölleşme. Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi, 4(2), 1-32. https://doi.org/10.1501/Csaum_0000000063
  32. Wijngaard, J. B., Klein Tank, A. M. G., & Können, G. P. (2003). Homogeneity of 20th century European daily temperature and precipitation series. International Journal of Climatology, 23(6), 679-692. https://doi.org/10.1002/joc.906
  33. Yue, S., & Wang, C. Y. (2004). The Mann-Kendall test modified by effective sample size to detect trend in serially correlated hydrological series. Water Resources Management, 18(3), 201-218. https://doi.org/10.1023/B:WARM.0000043140.61082.60
  34. Zhang, D., Jim, C., Lin, C., He, Y., & Lee, F. (2005). Climate change, social unrest and dynastic transition in ancient China. Chinese Science Bulletin, 50, 137-144. https://doi.org/10.1007/BF02897517