Dergiler / Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 1

Yeni Türk Sineması’nda Taşra Temsilleri: Pandora’nın Kutusu ve Sonbahar Filmleri Üzerine Söylem Analizi

Representations of the Provinces in New Turkish Cinema: A Discourse Analysis of Pandora's Box and Autumn Films

Yasemin Meriç(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1582-9052
İrfan Hıdıroğlu(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0274-9985
Sayfa
1048–1075
Yayın Tarihi
2026-03-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ölüm felsefesi üzerinden kavramlarla yapılan analizde, taşranın ölümü sterilize eden modern kentten farklı olarak, karakterlere ölümü organik ve doğal bir süreç olarak karşılama imkânı sunduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:ÖZ Bu çalışma, söylem analizi yöntemini kullanarak 2000 sonrası Yeni Türk Sineması'nda taşra temsillerini incelemekte ve taşranın sinematik anlatılarda nasıl çok katmanlı bir kavram olarak yeniden üretildiğini ortaya koymaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Söylem analizi yöntemini kullanarak 2000 sonrası taşra temalı filmlerde temel anlatı temaları belirleyerek taşranın farklı anlamlarını da iki film üzerinden detaylandırmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Ölüm felsefesi üzerinden kavramlarla yapılan analizde, taşranın ölümü sterilize eden modern kentten farklı olarak, karakterlere ölümü organik ve doğal bir süreç olarak karşılama imkânı sunduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2000 Verileri
⚙️Değişkenler:Yeni Türk Sineması · Taşra · Söylem Analizi

Özet

ÖZ Bu çalışma, söylem analizi yöntemini kullanarak 2000 sonrası Yeni Türk Sineması'nda taşra temsillerini incelemekte ve taşranın sinematik anlatılarda nasıl çok katmanlı bir kavram olarak yeniden üretildiğini ortaya koymaktadır. Türk sineması, başlangıcından itibaren taşrayı; Cumhuriyet'in modernleşme projesinden hareketle, dışlanmış geri kalmış bir bölge olarak kurgulamıştır. Ancak Yeni Türk Sineması, taşrayı bireysel anlatıların merkezine getirerek, tek boyutlu temsillerin ötesinde çeşitlilik kazandırmıştır. Söylem analizi yöntemini kullanarak 2000 sonrası taşra temalı filmlerde temel anlatı temaları belirleyerek taşranın farklı anlamlarını da iki film üzerinden detaylandırmaktadır. Bu bağlamda, Pandora'nın Kutusu (Yeşim Ustaoğlu, 2008) ve Sonbahar (Özcan Alper, 2008) filmleri Norman Fairclough’un eleştirel söylem analizi modeli çerçevesinde derinlemesine analiz edilmiştir. Her iki filmde de taşra; karakterlerin ölümü yaşamak için bir sığınma mekânı olarak temsil edilmektedir. Ölüm felsefesi üzerinden kavramlarla yapılan analizde, taşranın ölümü sterilize eden modern kentten farklı olarak, karakterlere ölümü organik ve doğal bir süreç olarak karşılama imkânı sunduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak bu çalışma, taşrayı yaşam ve ölüm döngüsünün hakikatle buluştuğu bir “tamamlanma mekânı” olarak yeniden tanımlayarak, literatürdeki hâkim taşra okumalarına alternatif bir perspektif sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Yeni Türk Sineması, Taşra Temsili, Söylem Analizi

Abstract

ABSTRACT This study examines representations of the countryside in post-2000 New Turkish Cinema using discourse analysis methods, revealing how the countryside is reproduced as a multi-layered concept in cinematic narratives. From its inception, Turkish cinema has constructed the countryside as a marginalised, underdeveloped region, drawing on the Republic's modernisation project. However, New Turkish Cinema has brought the countryside to the centre of individual narratives, adding diversity beyond one-dimensional representations. Using discourse analysis, it identifies fundamental narrative themes in post-2000 films with rural themes and elaborates on the different meanings of the countryside through two films. In this context, the films Pandora's Box (Yeşim Ustaoğlu, 2008) and Autumn (Özcan Alper, 2008) Pandora's Box (Yeşim Ustaoğlu, 2008) and Autumn (Özcan Alper, 2008) have been analysed in depth within the framework of Norman Fairclough's critical discourse analysis model. In both films, the countryside is represented as a refuge for the characters to experience death. In the analysis conducted through concepts based on the philosophy of death, it was determined that, unlike the modern city that sterilises death, the countryside offers characters the opportunity to encounter death as an organic and natural process. Consequently, this study redefines the countryside as a ‘place of completion’ where the cycle of life and death meets truth, offering an alternative perspective to the dominant readings of the countryside in the literature. Keywords: New Turkish Cinema, Representation of the Countryside, Discourse Analysis

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Meriç, Y., Hıdıroğlu, İ. (2026). Yeni Türk Sineması’nda Taşra Temsilleri: Pandora’nın Kutusu ve Sonbahar Filmleri Üzerine Söylem Analizi. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 1, 1048–1075. https://doi.org/10.19145/e-gifder.1847578

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Alver, K. (2013). Taşra Halleri. Sosyoloji Divanı (C. 1, ss. 11-23).
  2. Aries, P. (2015). Batı’da ölümün tarihi. (I. Ergüden, Çev.). Everest Yayınları.
  3. Arslantunalı, M. (1992). Ay Çöreği. İletişim Yayınları.
  4. Atam, Z. (2011). Yakın Plan Yeni Türkiye Sineması. Cadde Yayınları.
  5. Aydoğan, D. (2012). 1990 Sonrası Türk Sineması’nda Taşra, Taşralı ve Taşracılık Olgusu [Doktora]. Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  6. Baudrillard, J. (2012). Simgesel değiş tokuş ve ölüm. (O. Adanır, Çev.). Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
  7. Bora, T. (2005). Taşralaşan ve Taşrasını Kaybeden Türkiye. Içinde T. Bora (Ed.), Taşraya Bakmak (ss. 37-66). İletişim Yayınları.
  8. Çelik, C. (2017). Taşrayı anlamak: Dönüşen taşra tasavvuru. Içinde K. Alver (Ed.), Taşra Halleri (ss. 27-41). Çizgi Kitabevi.
  9. Çelik, H. Z., & Tezcan, S. (2017). Türk Sinemasında Göç Temalı İstanbul Filmleri Üzerinden Kentlerdeki Mekânsal ve Toplumsal Değişimlerin İncelenmesi. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 619-636. https://doi.org/10.33905/BSEUSBED.354359
  10. Fairclough, N. (1992). Discourse and social change. Polity Press.
  11. Fairclough, N. (2013). Critical discourse analysis: The critical study of language. Polity Press.
  12. Foucault, M. (1972). The archaeology of knowledge. Pantheon Books.
  13. Güleryüz, B. (2013). Türk Sinemasında Taşranın Temsili [Doktora]. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  14. Gürbilek, N. (1995). Yer Değiştiren Gölge. Metis.
  15. Hall, S. (1997). İdeoloji ve İletişim Kuramı. Içinde S. İrvan (Ed.), Medya Kültür Siyaset (ss. 79-99). Pharmakon yayınevi.
  16. Heidegger, M. (2018). Varlık ve Zaman. Çev. Kaan Ökten. Alfa Yayınları.
  17. Mardin, Ş. A. (1973). Center-periphery relations: a key to Turkish politics? Daedalus: journal of the American Academy of Arts and Sciences, 102(1).
  18. Özarslan, O. (2022). Anayurt Oteli’ne Kent ve Taşra Geriliminden Bakmak. Sekansa Sinema Kültür Dergisi, e 20, 136-148.
  19. Özçınar, M. (2020). Yeni Türk Sinemasında Yersiz yurtsuzluk Olarak Taşra. Journal of Turkish Studies, Volume 15 Issue 3(Volume 15 Issue 3), 1993-2015. https://doi.org/10.29228/TURKISHSTUDIES.42966
  20. Özön, N. (2010). Türk Sineması Tarihi. Doruk Yayınları.
  21. Suner, A. (2006). Hayalet Ev Yeni Türk Sinemasında Aidiyet, Kimlik ve Bellek. Metis Yayınları.
  22. Tunç, A. (2012). Yeşilçam’dan Günümüze Türk Sinemasında Film Yapımcılığı. Es Yayınları.
  23. Türk Dil Kurumu. (2005). Türkçe Sözlük. TDK Yayınları.
  24. Ulutaş, E. (2017). Taşradan İnsan Manzaraları. Içinde K. Alver (Ed.), Taşra Halleri (ss. 209-250). Çizgi Kitabevi.
  25. Wodak, R., & Meyer, M. (2001). Methods of Critical Discourse Analysis. SAGE Publications, Ltd. https://doi.org/10.4135/9780857028020
  26. Yılmazkol, Ö. (2011). Son Dönem Türkiye Sinemasında Taşranın Temsili. Içinde 2000 Sonrası Türk Sineması’na Eleştirel Bakış (ss. 47-73). Okur Kitaplığı.
  27. Mardin, Ş. A. (1973). Center-periphery relations: a key to Turkish politics? Daedalus: journal of the American Academy of Arts and Sciences, 102(1).