Dergiler / Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 1

SÜRDÜRÜLEBİLİR HABERCİLİĞE KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE: SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA DÜŞÜNCESİNDEN HABERCİLİĞİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNE

A CONCEPTUAL FRAMEWORK FOR SUSTAINABLE JOURNALISM: FROM THE THOUGHT OF SUSTAINABLE DEVELOPMENT TO THE SUSTAINABILITY OF JOURNALISM

Sayfa
705–731
Yayın Tarihi
2026-03-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada sistematik alan yazın taraması yöntemi kullanılarak İngilizce ve Türkçe alan yazın incelenmiş, sürdürülebilir haberciliğin temel bileşenlerinin; yönetim anlayışında demokratiklik, etkileşime açıklık, şeffaflık ve sürdürülebilir gelir modellerine yönelme olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sürdürülebilir gazetecilik/ habercilik kavramı; sürdürülebilir kalkınma, alternatif büyüme modelleri ve çevrenin korunması konularında toplumu bilinçlendirme ve çözüm üretme çabasında olan gazeteciliği ifade etmek üzere, çevre merkezli bir anlayışla ortaya çıkmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu ilk tartışmalar haberciliğin sürdürülebilir kalkınma konusunda kamuoyu oluşturmaya nasıl destek verebileceğine odaklanmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada sistematik alan yazın taraması yöntemi kullanılarak İngilizce ve Türkçe alan yazın incelenmiş, sürdürülebilir haberciliğin temel bileşenlerinin; yönetim anlayışında demokratiklik, etkileşime açıklık, şeffaflık ve sürdürülebilir gelir modellerine yönelme olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Sürdürülebilir Habercilik · Sürdürülebilir Kalkınma · Gazetecilik

Özet

Sürdürülebilir gazetecilik/ habercilik kavramı; sürdürülebilir kalkınma, alternatif büyüme modelleri ve çevrenin korunması konularında toplumu bilinçlendirme ve çözüm üretme çabasında olan gazeteciliği ifade etmek üzere, çevre merkezli bir anlayışla ortaya çıkmıştır. Bu ilk tartışmalar haberciliğin sürdürülebilir kalkınma konusunda kamuoyu oluşturmaya nasıl destek verebileceğine odaklanmaktadır. Özellikle Covid-19 pandemisi sürecinde daha görünür hale gelen haber medyasının kriziyle haberciliğin kendisi için sürdürülebilir modellerin neler olabileceği tartışılmaya başlanmıştır. Sürdürülebilir habercilik özetle, bugünün koşulları içinde halkın haber alma ihtiyacını karşılarken gelecek nesillerin ihtiyaçlarını karşılamaya da hazırlıklı veya bunu hedefleyen bir habercilik olarak tanımlanmaktadır. Haberciliğin sürdürülebilirliği yalnızca gazetecilik sektörü için değil toplumsal katılım, çoğulculuk ve temsil gibi demokratik değerler açısından da önemlidir. Sürdürülebilir kalkınma Türkçe alan yazında fazlaca yer bulsa da sürdürülebilir habercilik kavramı ile ilgi detaylı kavramsal çalışmalar görece daha azdır. Bu çalışma, kavramı, tarihsel gelişimini de dikkate alarak tanımlamayı ve pratikte sürdürülebilir haberciliğin temel unsurlarının neler olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada sistematik alan yazın taraması yöntemi kullanılarak İngilizce ve Türkçe alan yazın incelenmiş, sürdürülebilir haberciliğin temel bileşenlerinin; yönetim anlayışında demokratiklik, etkileşime açıklık, şeffaflık ve sürdürülebilir gelir modellerine yönelme olduğu tespit edilmiştir. Kaliteli haber içerikleri de okurla bağ kurmak ve gelir çeşitliliği sağlamak açısından önemlidir.

Abstract

The concept of sustainable journalism emerged with an environmentally centric approach to describe journalism that strives to raise public awareness and produce solutions regarding sustainable development, alternative growth models and environmental protection. These early discussions focused on how journalism could support the formation of public opinion on sustainable development. With the news media crisis becoming visible, especially during the COVID-19 pandemic, discussions have begun on sustainability for journalism. Sustainable journalism is defined as journalism that meets the public's need for news under today's conditions while being prepared to meet the needs of future generations or aims to do so. The sustainability of journalism is important both for the journalism sector and democratic values such as participation, pluralism and representation. Although sustainable development is widely covered in Turkish literature, detailed conceptual studies on sustainable journalism are relatively scarce. This study aims to define the concept, considering its historical development, and to identify the fundamental elements of sustainable journalism in practice. Using a systematic literature review method, the study examined English and Turkish literature and identified the fundamental components of sustainable journalism as democratic governance, openness to interaction, transparency, and a focus on sustainable revenue models. Quality news content is also crucial for connecting with readers and ensuring revenue diversification.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Baştürk, E. Ş., Kartal, N. (2026). SÜRDÜRÜLEBİLİR HABERCİLİĞE KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE: SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA DÜŞÜNCESİNDEN HABERCİLİĞİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNE. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 1, 705–731. https://doi.org/10.19145/e-gifder.1849086

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (83)

  1. Çetintaş, H. (2023). Sürdürülebilirlik İletişimi. M. A. Göngen içinde, Dijital Medya Çalışmaları (s. 163-176). Gaziantep: Özgür Yayınları.
  2. Çetintaş, H. (2023). Sürdürülebilirlik iletişimi. M. A. Göngen içinde, Dijital medya çalışmaları (s. 163-176). Özgür Yayınları.
  3. Özgen, E. (2022). Sürdürülebilirlik İletişimi ve Halkla İlişkiler. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi(39), s. 1-4. doi:https://doi.org/10.17829/turcom.1106292
  4. Abernathy, P. M. (2020). News Deserts and Ghost Newspaper: Will Local News Survive? Chapel Hill: The Center for Innovation and Sustainability in Local Media.
  5. Aitamurto, T. (2011). The impact of crowdfunding on journalism. Journalism Practice, 5(4), s. 429–445. doi:10.1080/17512786.2010.551018
  6. Aitamurto, T. (2015). The role of crowdfunding as a business model in journalism: A five-layered model of value creation. L. Bennett, B. Chin, & B. Jones içinde, Crowd-funding the future: Media industries, ethics and digital society (s. 189–205). New York: Peter Lang Publishing.
  7. B2press.com. (2025, 09 1). Haber siteleri sıralaması. B2press.com: https://tr.b2press.com/haber-siteleri adresinden alındı
  8. Başaran İnce, G. (2020). Araştırmacı gazetecilikte iş modelleri ve fonlama. Ö. Erkmen, B. Ataman, & B. Çoban içinde, Yeni gazetecilik: Mecralar, deneyimler, olanaklar (s. 114–155). İstanbul: Kafka Kitap.
  9. Baştürk, E. (2023, 09 13). Birleşik Krallık’ta bir hiperyerel gazetecilik örneği olarak Caerphilly Observer: Bağımsız ve yerel habercilik. NewsLabTurkey: https://www.newslabturkey.org/2023/09/13/birlesik-krallikta-bir-hiperyerel-gazetecilik-ornegi-olar adresinden alındı
  10. Baştürk, E. (2024). Creating value for the digital reader in the context of sustainable journalism. Akdeniz İletişim(44), s. 31–44.
  11. Bardoel, J., & Deuze, M. (2001). ‘Network journalism’: Converging competencies of old and new media professionals. Australian Journalism Review, 23(2), s. 91-103.
  12. Barkemeyer, R., Figge, F., & Holt, D. (2013). Sustainability-related media coverage and socioeconomic development: A regional and North–South perspective. Environment and Planning C: Government and Policy, 31(4), s. 716–740. doi:https://doi.org/10.1068/c11176j
  13. Barkemeyer., R., Figge, F., Holt, D., & Hahn, T. (2009). What the papers say: Trends in sustainability: A comparative analysis of 115 leading national newspapers worldwide. Journal of Corporate Citizenship(33), s. 69–86.
  14. Benson, R. (2018). Can foundations solve the journalism crisis? Journalism, 19(8), s. 1059–1077. doi:https://doi.org/10.1177/1464884917724612
  15. Benson, R. (2019). Paywalls and public knowledge: How can journalism provide quality news for everyone? Journalism, 20(1), s. 146–149. doi:https://doi.org/10.1177/1464884918806733
  16. Berger, G., Ahmimed, C., & Idiaq, M. A. (2015). Media in support of sustainable development and a culture of peace. Jakarta: UNESCO.
  17. Berglez, P., Olausson, U., & Ots, M. (2017). What is sustainable journalism? An introduction. U. O. P. Berglez içinde, What is sustainable journalism? Integrating the environmental, social, and economic challenges of journalism (s. xi–xxvi). New York,: Peter Lang. doi:https://doi.org/10.3726/b11462
  18. Bozloğan, R. (2005). Sürdürülebilir gelişme düşüncesinin tarihsel arka planı. Journal of Social Policy Conferences (s. 1011–1028). İstanbul Üniversitesi.
  19. Brundtland, G. (1987). Report of the World Commission on Environment and Development: Our Common Future. Oslo: Birleşmiş Milletler Dünya Çevre ve Kalkınma Komisyonu.
  20. Bruno, N., & Nielsen, R. (2012). Survival is success: Journalistic online start-ups in Western Europe. Oxford: Reuters Institute for the Study of Journalism.
  21. Budak, E. (2013). Sürdürülebilir gazetecilik mümkün mü? İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi(63), s. 244–266. doi:https://doi.org/10.47998/ikad.1293163
  22. Carlson, M., & Usher, N. (2016). News Startups as Agents of Innovation. Digital Journalism,, 4(5), s. 563-581,. doi:10.1080/21670811.2015.1076344
  23. Carson, R. (1962). Silent Spring. London: Penguin Books.
  24. Casero-Ripollés, A., Izquierdo-Castillo, J., & Doménech-Fabregat, H. (2016). The Journalists of the Future Meet Entrepreneurial. Journalism, 10(2), s. 286-303. doi:10.1080/17512786.2015.1123108
  25. Cook, C., & Sirkkunen, E. (2012). Revenue sources. E. Sirkkunen, & C. Cook içinde, Chasing sustainability on the net: International research on 69 journalistic pure players and their business models (s. 88-108). Tampare: COMET.
  26. Cuadrado-Ballesteros, B., Frías-Aceituno, J., & Martínez-Ferrero, J. (2014). The role of media pressure on the disclosure of sustainability information by local governments. Online Information Review, 38(1), s. 114–135. doi:https://doi.org/10.1108/OIR-12-2012-0232
  27. Demir, A. S. (2019). Türkiye'deki dijital doğumlu gazeteler ve iş modelleri. Ankara: Ankara Üniversitesi SBE.
  28. Demir, D. (2019). Kitlesel Fonlamalı Dijital Gazetecilik. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Düşünceler Hakemli E-Dergisi (12), s. 44-60.
  29. Detjen, J. (2002). A new kind of environment reporting is needed. Nieman Reports, 56(4), s. 38–40.
  30. Diken.com. (2016, 06 27). Medya artık Radikal’siz: radikal.com.tr de kapatılıyor. Diken.com: https://www.diken.com.tr/medya-artik-radikalsiz-radikal-com-tr-de-kapatiliyor/ adresinden alındı
  31. Duman, K. (2020). Yeni medyada alternatif ekonomik model arayışları ve yavaş gazetecilik: L’ora Del Pellice üzerine vaka çalışması. AJIT-e: Bilişim Teknolojileri Online Dergisi, 11(40), s. 24–42. doi:https://doi.org/10.5824/ajite.2020.01.002.x
  32. Emrealp, S. (2005). Yerel Gündem 21 Uygulamalarına Yönelik Kolaylaştırıcı Bilgiler El Kitabı. İstanbul: Birmat.
  33. Eğilmez, M. (2025, 2 22). 2008 Krizi Üzerine – Mahfi Eğilmez (İTD 120). İktisat ve Toplum Dergisi: https://iktisatvetoplum.com/2008-krizi-uzerine-mahfi-egilmez-itd-120/ adresinden alındı
  34. Frankel, C. (1998). In Earth's Company: Business, Environment and the Challenge of Sustainability. Gabriola Island, BC: New Society Publishers.
  35. Güzel, M. (2021). John Steinbeck’in Gazeteciliğine Bugünden Bakmak. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, s. 53-71. doi:10.17829/turcom.808381
  36. Gazetevatan.com. (2018, 10 1). Demirören Medya Grubu’ndan açıklama: Vatan gazetesi dijital olarak yola devam edecek! Gazetevatan.com: https://www.gazetevatan.com/gundem/demiroren-medya-grubundan-aciklama-vatan-gazetesi-dijital-olarak-yola-devam-edecek-1214560 adresinden alındı
  37. Gillet-Monjarret, C. (2015). Assurance of sustainability information: A study of media pressure. Accounting in Europe, 12(1), s. 87–105. doi:https://doi.org/10.1080/17449480.2015.1036894
  38. Greenfield, C., & Williams, P. (2008). Communicating sustainability: The limits and possibilities of ecological campaigns in a federal election year. Communication, Politics & Culture, 41(1), s. 142–166.
  39. Habertürk.com. (2018, 07 5). Gazete Habertürk son baskısıyla okurlarına veda etti. Habertürk.com: https://www.haberturk.com/gazete-haberturk-son-baskisiyla-okurlarina-veda-etti-2045341 adresinden alındı
  40. Hasançebi, H., & Yılmaz, A. (2024). Changing gatekeepers in the new media age: An analysis of internet newspapers and Twitter. Erciyes İletişim Dergisi, 11(1), s. 1-14. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1352735 adresinden alındı
  41. Holt, D., & Barkemeyer, R. (2012). Media coverage of sustainable development issues – Attention cycles or punctuated equilibrium? Sustainable Development, 20(1), s. 1–17. doi:https://doi.org/10.1002/sd.460
  42. Kanaat, E., Büyükbaykal, C., & Büyükbaykal, B. (2019). Dijital dönüşüm ve yazılı basın üzerindeki etkileri. Turkish Studies, 14(7), s. 3799-3817.
  43. Kartal, N. (2023). Hiperyerel gazeteciliğin Türkiye’de sürdürülebilirliği: Sektör temsilcileri üzerine bir çalışma. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 14(39), s. 1061-1076. doi:https://doi.org/10.21076/vizyoner.1208502
  44. Kates, R. W., Clark, W., Corell, R., Hall, M., Jaeger, C., Lowe, I.,. Svedin, U. (2001, Nisan 27). Environment and development: Sustainability science. Science, 292(5517), s. 641-642. doi:https://doi.org/10.1126/science.1059386
  45. Kayhan, A. (2013). Birleşmiş Milletler çevre programı üzerine bir inceleme. Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, 33(1), s. 61-90.
  46. Kazan, H. (2019). Dijital çağda gazetecilikte yeni kavramlar: Robot gazeteciliği, veri gazeteciliği, hiperyerel gazetecilik. Z. v. Özdemir içinde, Dijital çağda habercilik kuram ve uygulamada yeni yönelimler (s. 91-116). İstanbul: Der yayınları.
  47. Klosterman, M., Sadler, T., & Brown, J. (2012). Science teachers’ use of mass media to address socio-scientific and sustainability issues. Research in Science Education(42), s. 51–74. doi:https://doi.org/10.1007/s11165-011-9256-z
  48. Kolandai-Matchett, K., Spellerberg, I., Buchan, G., & Early, N. (2009). Sustainability in journalism education: Assessment of a trial module in New Zealand. Applied Environmental Education & Communication, 8(3-4), s. 204–215. doi:https://doi.org/10.1080/15330150903362293
  49. Koteyko, N. (2012). Managing carbon emissions: A discursive presentation of ‘market-driven sustainability’ in the British media. Language & Communication, 32(1), s. 24–35. doi:https://doi.org/10.1016/j.langcom.2011.11.001
  50. Kurpius, D., Metzgar, E., & Rowley, K. (2010). Sustaining hyperlocal media in search of funding models. Journalism Studies, 11(3), s. 359–376. doi:https://doi.org/10.1080/14616700903429787
  51. Lame, G. (2019). Systematic literature reviews: An introduction. Proceedings of the Design Society: International Conference on Engineering Design, 1(1), s. 1633-1642. https://doi.org/10.1017/dsi.2019.169 adresinden alındı
  52. Lockie, S. (2006). Capturing the sustainability agenda: Organic foods and media discourses on food scares, environment, genetic engineering, and health. Agriculture and Human Values(23), s. 313–323.
  53. Mateo, R., Bergés, L., & Garnatxe, A. (2010). Crisis, what crisis? The media: business and journalism in. Special Issue: Capitalist Crisis, Communication, & Culture, 8(2), s. 251-274. doi:https://doi.org/10.31269/triplec.v8i2.212
  54. Myllylahti, M. (t.y.). Newspaper Paywalls—the Hype and the Reality. Digital Journalism, 2(2), s. 179-194. doi:10.1080/21670811.2013.813214
  55. Narin, B. (2021). Sürdürülebilir kalkınma bağlamında dijital gazetecilik. İktisat ve Toplum Dergisi, 11(126), s. 67-72.
  56. Nielsen, R., & Linnebank, G. (2011). Public support for the media: A six-country overview of direct and indirect subsidies. Reuters Institute for the Study of Journalism.
  57. O’ Riordan, T. (1998). The Politics of Sustainability. R. Turner içinde, Sustainable Environmental Management Principles and Practice (s. 29-50). Londra: Belhaven Press.
  58. Oktuğ Zengin, M. (2014). Sürdürülebilir gelişme anlayışının medya alanına uygulanması: Bağımsız ve çoğulcu medya yaklaşımları. Journal of Yasar University, 9(35)).
  59. Oxford Learners Dictionaries. (t.y, 4 1). Dictionaries. Oxford Learners Dictionaries: https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ adresinden alındı
  60. Pakkan, Ş. (2022). Geleneksel gazeteciliğin sonu mu? Ana akım medyadan ayrılan gazetecilerin dijital yayıncılık modelleri üzerine bir inceleme. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 8(2), s. 229-260.
  61. Pavlik, J. (2013). Innovation and the future of journalism. Digital Journalism, 1(2), s. 181–193. doi:https://doi.org/10.1080/21670811.2012.756666
  62. Picard, R. (2008). Shifts in newspaper advertising expenditures and their implications for the future of newspapers. Journalism Studies, 9(5), s. 704–716. doi:https://doi.org/10.1080/14616700802207649
  63. Picard, R. (2017). Funding digital journalism: The challenges of consumers and the economic value of news. S. Eldridge II & B. Franklin içinde, The Routledge companion to digital journalism studies (s. 349-366). Londra, New York: Routledge.
  64. Powers, M., & Zambrano, S. (2016). Explaining the Formation of Online News. Journal of Communication, s. 1-21. doi:10.1111/jcom.12253
  65. Price, J. (2020). How to feed The Ferret: Understanding subscribers in the search for a sustainable model of investigative journalism. Journalism, 21(9), s. 1320–1337. doi:https://doi.org/10.1177/1464884917733587
  66. Robinson, S. (2007). ‘Someone’s gotta be in control here’: The institutionalization of online news and the creation of a hybrid newsroom. Journalism Practice, 1(3), s. 305-321. https://doi.org/10.1080/17512780701504856 adresinden alındı
  67. Sakr, N. (2016). Survival or sustainability? Contributions of innovatively managed news ventures to the future of Egyptian journalism. Journal of Media Business Studies, 13(1), s. 45–59.
  68. Scott, M., Wright, K., & Bunce, M. (2018). Foundation support for international non-profit news: Mapping the funding landscape. Norwich: University of East Anglia.
  69. Singer, J. B. (2014). User-generated visibility: Secondary gatekeeping in a shared media space. New Media & Society, 16(1), s. 55–73. doi:https://doi.org/10.1177/1461444813477833
  70. Singer, J. B. (2018). Entrepreneurial journalism. T. Vos içinde, Handbooks of communication science: Journalism (s. 355-372). Berlin, Boston: De Gruyter Mouton. doi: https://doi.org/10.1515/9781501500084-018
  71. Soussan, J. (1992). Sustainable Development. A. Mannion, & S. Bowlby içinde, Environmental Issues in the 1990’s (s. 21-35). West Sussex, England: John Wiley & Sons.
  72. Şener, O. (2021). Sürdürülebilir gazetecilik için gelir modelleri. Z. Özarslan, T. Durna, & P. Öğün Emre içinde, Sayısal eşitsizlikler ve gazeteciliğin geleceği (s. 87–116). Ankara: Um:Ag.
  73. Türk Dil Kurumu. (t.y, 4 1). Türk Dil Kurumu Sözlükleri. Türk Dİl Kurumu Sözlükleri: https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı
  74. Tallert, L. (2021, 5 13). From traditional journalism to sustainable journalism. Global Investigative Journalism Network: https://gijn.org/stories/from-traditional-journalism-to-sustainable-journalism/ adresinden alındı
  75. Tekeli, İ. (2013). Sürdürülebilir bir toplum ve çevre tasarımı için bir strateji seçenekleri yelpazesi oluşturmak. İzmir Ekoloji Forumu, (s. 69-130). İzmir.
  76. Tranfield, D., Denyer, D., & Smart, P. (2002). (2002). Developing an evidence-based approach to management knowledge using systematic review. Advanced Management Research Centre: Cranfield School of Management.
  77. Tranfield, D., Denyer, D., & Smart, P. (2003). Towards a methodology for developing evidence-informed management knowledge by means of systematic review. British Journal of Management, 14(3), s. 207-222.
  78. UNESCO. (1991). The Windhoek Declaration. 12 20, 2024 tarihinde https://misa.org/wp-content/uploads/2015/06/Windhoek-Declaration.pdf adresinden alındı
  79. Vos, T., & Singer, J. (2016). Media Discourse About Entrepreneurial Journalism. Journalism Practice, 10(2), s. 143-159. doi:10.1080/17512786.2015.1124730
  80. Wagemans, A., Witschge, T., & Deuze, M. (2016). Ideology as resource in entrepreneurial journalism. Journalism Practice, 10(2), s. 160-177. doi:https://doi.org/10.1080/17512786.2015.1124732
  81. Yıldız, A. (2018). Gazeteciliğin Geleceği Açısından Türkiye’de Patronsuz Gazetecilik. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi (47), s. 65-86.
  82. B2press.com. (2025, 09 1). Haber siteleri sıralaması. B2press.com: https://tr.b2press.com/haber-siteleri adresinden alındı
  83. Kates, R. W., Clark, W., Corell, R., Hall, M., Jaeger, C., Lowe, I.,. Svedin, U. (2001, Nisan 27). Environment and development: Sustainability science. Science, 292(5517), s. 641-642. doi:https://doi.org/10.1126/science.1059386