Dergiler / Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 2

MOBİL REKLAMDA DİKEY EKRAN ESTETİĞİ: GÖRSEL KODLARIN STANDARTLAŞMASI ÜZERİNE BİR İNCELEME

VERTICAL SCREEN AESTHETICS IN MOBILE ADVERTISING: AN EXAMINATION OF THE STANDADIZATION OF VISUAL CODES

Betül Kılıç(MARMARA ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-4753-001X
Sayfa
1812–1840
Yayın Tarihi
2026-10-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu biçimde reklam, izleyiciyle çok kısa bir temas süresi içinde anlamı hızla kurmak zorunda olduğu için, metin görüntü ilişkisini daha açık, daha doğrudan ve tekrar eden görsel kalıplar üzerinden örgütleme eğilimi göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Mobil platformlarda kısa video akışına eşlik eden dikey (9:16) ekran düzeni, reklam tasarımında bir kadraj tercihi olmanın ötesinde, mesajın nasıl kurulacağını belirleyen özgül bir görsel anlatım biçimi olarak öne çıkmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu biçimde reklam, izleyiciyle çok kısa bir temas süresi içinde anlamı hızla kurmak zorunda olduğu için, metin görüntü ilişkisini daha açık, daha doğrudan ve tekrar eden görsel kalıplar üzerinden örgütleme eğilimi göstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma, dikey ekran estetiğinin reklam tasarımında tekrarlanabilir görsel eğilimler üretirken, bu eğilimlerin her durumda katı bir standardizasyona dönüşmediğini tartışmaya açmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Dikey ekran · Mobil reklam · Reklam tasarımı

Özet

Mobil platformlarda kısa video akışına eşlik eden dikey (9:16) ekran düzeni, reklam tasarımında bir kadraj tercihi olmanın ötesinde, mesajın nasıl kurulacağını belirleyen özgül bir görsel anlatım biçimi olarak öne çıkmaktadır. Bu biçimde reklam, izleyiciyle çok kısa bir temas süresi içinde anlamı hızla kurmak zorunda olduğu için, metin görüntü ilişkisini daha açık, daha doğrudan ve tekrar eden görsel kalıplar üzerinden örgütleme eğilimi göstermektedir. Bu yönelim, mobil reklam estetiğinde belirli tasarım kodlarının yaygınlaşmasına ve kısmi bir standartlaşma hissinin oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Çalışmada, Türkiye’de faaliyet gösteren e-ticaret ve hızlı teslimat markalarına ait, TikTok platformunda yayımlanan dikey reklam örnekleri incelenmiştir. İnceleme, nitel içerik analizi yaklaşımıyla; süre, tipografik vurgu, renk tercihleri, logo görünürlüğü, çağrı ifadelerinin (call to action-CTA) kullanım biçimi, mesajın ekran içindeki yeri ve videonun hareket ritmi ölçütleri üzerinden yürütülmüştür. Bulgular, bazı markalarda tipografinin anlamı sabitleyen temel taşıyıcıya dönüştüğünü; yüksek kontrastlı renkler, büyük puntolu kısa önermeler ve ekranın alt bölgesinde konumlanan CTA yapılarının tekrar eden bir düzen oluşturduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, özellikle iş birliği temelli içeriklerin yoğunluğu nedeniyle, tüm markalar ve kategoriler için homojen bir standartlaşmadan söz etmenin güç olduğu görülmüştür. Belirlenen ölçütler doğrultusunda sınırlı sayıda reklama erişilebilmiş olması, mobil platformlarda dikey reklam tasarımının platformdan bağımsız bir standarttan ziyade, markaya ve içerik türüne göre değişkenlik gösteren bir görsel kodeks ürettiğini düşündürmektedir. Çalışma, dikey ekran estetiğinin reklam tasarımında tekrarlanabilir görsel eğilimler üretirken, bu eğilimlerin her durumda katı bir standardizasyona dönüşmediğini tartışmaya açmaktadır.

Abstract

The vertical (9:16) screen layout accompanying short video streams on mobile platforms is not merely a framing choice in advertising design; it stands out as a specific visual narrative form that determines how the message is constructed. In this format, ads must quickly establish meaning within a very short contact time with the viewer, thus tending to organize the text-image relationship in a more explicit, direct manner and through repetitive visual patterns. This trend paves the way for the proliferation of specific design codes in mobile advertising aesthetics and the emergence of a sense of partial standardization. This study examines vertical ad examples published on the TikTok platform belonging to e-commerce and fast delivery brands operating in Turkey. The analysis was conducted using a qualitative content analysis approach, based on the criteria of duration, typographic emphasis, color preferences, logo visibility, the use of call-to-action (CTA) phrases, the location of the message on the screen, and the rhythm of movement in the video. The findings show that typography has become the fundamental carrier that anchors meaning in some brands; high-contrast colors, large-font short statements, and CTA structures positioned in the lower region of the screen form a recurring pattern. However, it has been observed that it is difficult to speak of a homogeneous standardization for all brands and categories, particularly due to the intensity of collaboration-based content. The limited number of advertisements accessible according to the defined criteria suggests that vertical ad design on mobile platforms produces a visual codex that varies according to the brand and content type rather than a platform-independent standard. The study opens up the discussion that while vertical screen aesthetics produce repeatable visual trends in ad design, these trends do not translate into rigid standardization in every case.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kılıç, B. (2026). MOBİL REKLAMDA DİKEY EKRAN ESTETİĞİ: GÖRSEL KODLARIN STANDARTLAŞMASI ÜZERİNE BİR İNCELEME. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 2, 1812–1840. https://doi.org/10.19145/e-gifder.1863040

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (35)

  1. Akbayır, Z., & Kılıç Taran, B. (2021). Görsel Marka Kimliğinin Instagram’daki Yansıması. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 17(37), 4581-4618. https://doi.org/10.26466/opus.891515
  2. Andrews, M., Luo, X., Fang, Z., & Ghose, A. (2016). Mobile Ad Effectiveness: Hyper-Contextual Targeting with Crowdedness. Marketing Science, 35(2), 218-233. https://doi.org/10.1287/mksc.2015.0905
  3. Aydın, K. (2024). SANAT VE TASARIM BAĞLAMINDA YAPAY ZEKÂ TABANLI GÖRSEL ÜRETİMLERDE BİÇİM VE İÇERİK İLİŞKİSİ. ERKİN (Ondokuz Mayıs Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Uluslararası Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi), 2(1), 97-117.
  4. Barthes, R., & Heath, S. (1977). Image, music, text: Essays (13. [Dr.]). Fontana.
  5. Barutçu, S., & Göl, M. Ö. (2009). Mobil Reklamlar ve Mobil Reklam Araçlarına Yönelik Tutumlar. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2009(2), 24-41.
  6. Bucher, T. (2012). Want to be on the top? Algorithmic power and the threat of invisibility on Facebook. New Media & Society, 14(7), 1164-1180. https://doi.org/10.1177/1461444812440159
  7. Buçukoğlu, S. M. (2025). Yeni Medya Araçlarının Yaratıcı Sosyal Medya Tasarımlarındaki Dönüştürücü Etkisi. İmgelem, Yeni Medya Çalışmaları, 777-810. https://doi.org/10.53791/imgelem.1650063
  8. Çeber, B. (2025). Yapay zekâ destekli reklamcılık perspektifinden kullanıcı deneyiminin karanlık yüzü. İçinde Reklama dijital dokunuş. Nobel Akademik Yayıncılık.
  9. Ge, J., Sui, Y., Zhou, X., & Li, G. (2021). Effect of short video ads on sales through social media: The role of advertisement content generators. International Journal of Advertising, 40(6), 870-896. https://doi.org/10.1080/02650487.2020.1848986
  10. Gerbaudo, P. (2024). TikTok and the algorithmic transformation of social media publics: From social networks to social interest clusters. New Media & Society, 14614448241304106. https://doi.org/10.1177/14614448241304106
  11. Getir. (2025a). TikTok. https://www.tiktok.com/@getir/video/7575922442737143047
  12. Getir. (2025b). TikTok. https://www.tiktok.com/@getir/video/7553705572055403794
  13. Gürdin, B. (2017). MOBİL REKLAMLAR: YARARLI MI? TACİZKÂR MI? Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 9(2), 1-13.
  14. HepsiBurada. (2025a). TikTok. https://www.tiktok.com/@hepsiburada/video/7576571415760030984
  15. HepsiBurada. (2025b). TikTok. https://www.tiktok.com/@hepsiburada/video/7582864777467202817
  16. Kitchin, R. (2017). Thinking critically about and researching algorithms. Information, Communication & Society, 20(1), 14-29. https://doi.org/10.1080/1369118X.2016.1154087
  17. Kress, G., & Van Leeuwen, T. (2020). Reading Images: The Grammar of Visual Design (3. bs). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003099857
  18. Krippendorff, K. (2019). Content Analysis: An Introduction to Its Methodology. SAGE Publications, Inc. https://doi.org/10.4135/9781071878781
  19. Manovich, L. (2017). Instagram and contemporary image. University of San Diego. https://manovich.net/index.php/projects/instagram-and-contemporary-image
  20. McQuarrie, E. F., & Mick, D. G. (1999). Visual Rhetoric in Advertising: Text‐Interpretive, Experimental, and Reader‐Response Analyses. Journal of Consumer Research, 26(1), 37-54. https://doi.org/10.1086/209549
  21. Migros Türkiye. (2025a). TikTok. https://www.tiktok.com/@migros_turkiye/video/7587054770330946836
  22. Migros Türkiye. (2025b). TikTok. https://www.tiktok.com/@migros_turkiye/video/7585475382451670292
  23. (Monroe) Meng, L., Kou, S., Duan, S., & Bie, Y. (2024). The impact of content characteristics of Short-Form video ads on consumer purchase Behavior: Evidence from TikTok. Journal of Business Research, 183, 114874. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2024.114874
  24. Navarro-Güere, H. (2023). El vídeo en formato vertical. Una revisión de la literatura en comunicación. Revista Mediterránea de Comunicación, 14(1), 69. https://doi.org/10.14198/MEDCOM.23028
  25. Parsa, A., & Akçora As, E. (2021). Yeni Medyanın Postmodern Anlatımı Dijitografi: Reels Videolar. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(4), 2386-2401. https://doi.org/10.33206/mjss.927331
  26. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (Fourth edition). SAGE.
  27. Pieters, R., & Wedel, M. (2004). Attention Capture and Transfer in Advertising: Brand, Pictorial, and Text-Size Effects. Journal of Marketing, 68(2), 36-50. https://doi.org/10.1509/jmkg.68.2.36.27794
  28. Reklamcılar Derneği & Deloitte. (2024). Türkiye’de tahmini medya ve reklam yatırımları 2024 kapanış raporu. https://rd.org.tr/Assets/uploads/537051d2-7648-492c-b3d2-967ec20ea917.pdf
  29. Schreier, M. (2012). Qualitative Content Analysis in Practice. SAGE Publications Ltd. https://doi.org/10.4135/9781529682571
  30. Serdar Tekeli, E. (2025). Kısa Video Çağında İletişim: TikTok Kullanımının İletişim Becerileri Üzerindeki Etkisi. Yeni Medya Dergisi, 19, 319-343. https://doi.org/10.55609/yenimedya.1745594
  31. Trendyol. (2025). TikTok. https://www.tiktok.com/@trendyolcom/video/7567765185780288789
  32. Tuncer, E. S. (2020). GÖSTERGEBİLİMİN ÇÖZÜMLEME MODELLERİ IŞIĞINDA REKLAM ANLATILARI. Atatürk İletişim Dergisi, 20, 73-102. https://doi.org/10.32952/atauniiletisim.733404
  33. Van Dijck, J., & Poell, T. (2013). Understanding Social Media Logic. Media and Communication, 1(1), 2-14. https://doi.org/10.17645/mac.v1i1.70
  34. Yemeksepeti. (2025a). TikTok. https://www.tiktok.com/@yemeksepeti/video/7581862250202352916
  35. Yemeksepeti. (2025b). TikTok. https://www.tiktok.com/@yemeksepeti/video/7574395696053325063