Dergiler / Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 2

YOUTUBE FENOMENLERİNİN TÜKETİMİ TEŞVİK EDEN “AİLE ODAKLI” İÇERİKLERİNİN ANALİZİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

ANALYSİS OF “FAMİLY-FOCUSED” CONTENT BY YOUTUBE INFLUENCERS THAT ENCOURAGES CONSUMPTİON

Alpaslan Öngel(KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5146-4863
Sayfa
1567–1601
Yayın Tarihi
2026-10-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma sonucunda sosyal medya tarafından yayınlanan tüketim odaklı içeriklerin aile içi iletişim süreçlerini etkileyerek aşırı tüketimi normalleştirdiği ve aile içi iletişim süreçlerini olumsuz etkilediğine yönelik sonuçlara ulaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Huzur ve güven içinde bir ailede yetişen bireyler topluma, çevresine faydalı olabilmekte ve huzurlu bir toplum oluşumunu sağlayabilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Aile yapılarında ve aile içi iletişim süreçlerinde medyana gelen bozulmalar ise toplumsal yapıyı olumsuz yönde etkileyebilmekte, toplumsal huzur ve güveni bozabilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma sonucunda sosyal medya tarafından yayınlanan tüketim odaklı içeriklerin aile içi iletişim süreçlerini etkileyerek aşırı tüketimi normalleştirdiği ve aile içi iletişim süreçlerini olumsuz etkilediğine yönelik sonuçlara ulaşılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Aile · Sosyal Medya · Youtube

Özet

Huzur ve güven içinde bir ailede yetişen bireyler topluma, çevresine faydalı olabilmekte ve huzurlu bir toplum oluşumunu sağlayabilmektedir. Huzurlu aileler aynı zamanda huzurlu bir toplum demektir. Aile yapılarında ve aile içi iletişim süreçlerinde medyana gelen bozulmalar ise toplumsal yapıyı olumsuz yönde etkileyebilmekte, toplumsal huzur ve güveni bozabilmektedir. Aile içi iletişim süreçlerinde ve toplumların kültürel yapılarının şekillenmesinde ve dönüşümünde ise kitle iletişim araçları başat bir rol üstlenmektedir. Kitle iletişim araçları tarafından yayınlanan içerikler toplumların kültürel yapılarını ve aile içi iletişimi etkilemektedir. Kitle medyasının temel gelir kaynağının reklamcılık olması neticesinde ise toplumlara genellikle tüketim odaklı içerikler iletilmektedir. Tüketim odaklı olarak yayınlanan bu içerikler aile içi iletişim süreçlerini ve kültürel yapıyı etkilemekte ve tüketim toplumunun oluşmasına neden olmaktadır. Günümüzde aileler tarafından sosyal medya kanalları kurulmakta ve bu kanallar üzerinden içerik paylaşımları gerçekleşmektedir. Kitle iletişim araçları üzerinden takip edilen bu içerikler ise genellikle tüketim odaklı olarak gerçekleşmekte ve direk olarak aile birimini hedef almaktadır. Araştırmada aileler özelinde tüketim toplumunun oluşumunda sosyal medyanın rolünü analiz edebilmek için YouTube üzerinden içerik paylaşımı gerçekleştiren üç aile kanalı ve bu kanalda tüketim odaklı birer video içerik analizi yöntemi ile incelenmiştir. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntemleri uygulanmıştır. Araştırma sonucunda sosyal medya tarafından yayınlanan tüketim odaklı içeriklerin aile içi iletişim süreçlerini etkileyerek aşırı tüketimi normalleştirdiği ve aile içi iletişim süreçlerini olumsuz etkilediğine yönelik sonuçlara ulaşılmıştır.

Abstract

Individuals raised in peaceful and secure families can be beneficial to society and their environment and can contribute to the formation of a peaceful society. Peaceful families also mean a peaceful society. However, disruptions in family structures and family communication processes can negatively affect the social structure and undermine social peace and security. Mass media plays a dominant role in family communication processes and in shaping and transforming the cultural structures of societies. The content published by mass media affects the cultural structures of societies and family communication. The main source of income for mass media influences the publication policy of mass media, and content is conveyed to societies in line with this publication policy. As the main source of income for mass media is advertising, consumption-oriented content is generally conveyed to societies. This consumption-oriented content affects family communication processes and cultural structure, leading to the formation of a consumer society. Today, families establish social media channels and share content through these channels. The content followed through mass communication tools is generally consumption-oriented and directly targets the family unit. In order to analyze the role of social media in the formation of a consumer society, specifically within families, three family channels sharing content on YouTube were examined using a consumption-oriented video content analysis method. Quantitative and qualitative research methods were applied in the study. The results of the study indicate that consumption-oriented content published on social media normalizes excessive consumption by influencing family communication processes and negatively affects family communication processes.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Öngel, A. (2026). YOUTUBE FENOMENLERİNİN TÜKETİMİ TEŞVİK EDEN “AİLE ODAKLI” İÇERİKLERİNİN ANALİZİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 2, 1567–1601. https://doi.org/10.19145/e-gifder.1858313

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (47)

  1. Adorno, T. W. (2008). Kültür Endüstrisi: Kültür Yönetimi (N. Ülner, M. Tüzel, E. Gen, Çev.; 3. Baskı). İletişim Yayınları.
  2. Akar, D. (2025). Sosyal Medyada Aile Algısı: Ekşi Sözlük Tanımları Üzerine Bir Değerlendirme. TRT Akademi, 10(24), 800-829. https://doi.org/10.37679/trta.1659935
  3. Alkan, Y. (2024). David Ricardo’nun Görüşlerinin İktisadi Adalet Bağlamında Değerlendirilmesi. Doğuş Üniversitesi Dergisi. https://doi.org/10.31671/doujournal.1460073
  4. Altunışık, R., & İslamoğlu, H. (2008). Tüketici Davanışları (1. Baskı). Beta Basım Yayım.
  5. Arık, E. (2013). Sıradan İnsanın Yükşelişi: Sosyal Medya Şöhretleri. İletişim ve Diplomasi, (1), 97-112.
  6. Arnett, J. (2007). Socialization in emerging adulthood: From the family to the wider world, from socialization to self-socialization. Handbook of Socialization: Theory and Research, 208-231.
  7. Bakır, U., & Çelik, M. (2013). Tüketim Toplumuna Eleştirel Bir Yaklaşım: Kültür Bozumu Ve Yıkıcı Reklamlar. Selçuk İletişim, 7(4), 46-63.
  8. Barış, Ö., & Yeşilyurt, S. (2025). Sosyal Medyada Ailelerin Medyatikleşmesi: Popüler Aileler Örneği. TRT Akademi, 10(24), 624-651. https://doi.org/10.37679/trta.1666392
  9. Baudrillard, J. (2013). Tüketim toplumu (H. Deliceçaylı & F. Keskin, Çev.; 6. Baskı). Ayrıntı Yayınları.
  10. Baudrillard, J. (2011). Nesneler sistemi (O. Adanır & A. Karamollaoğlu, Çev.; 2. Baskı). Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
  11. Bocock, R. (1997). Tüketim (İ. Kutluk, Çev.; 1. Baskı). Dost Kitabevi.
  12. Canatan, K., & Yıldırım, E. (2009). Aile sosyolojisi. Açılımkitap.
  13. Cooley, C. H. (1902). Human nature and the social order. Charles Scribner's Sons.
  14. Çizmeci, E. (2021). Aile, Medya ve Serbest Zaman. Nobel Akademik Yayıncılık.
  15. Dal, N. E. (2017). Tüketim Toplumu Ve Tüketim Toplumuna Yönlendirilen Eleştiriler Üzerine Bir Tartışma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. https://doi.org/10.20875/makusobed.311006
  16. Doruk, E. K. (2009). Sosyal sermaye: İletişimde strateji ve kalite yönetimi/insanın toplumsal kuruluşu ve güven. Derin Yayınları.
  17. Eyi̇ce Basev, S. (2022). The Impact of Social Media on Children’s Consumption: Instagram Example. OPUS Toplum Araştırmaları Dergisi, 19(47), 462-476. https://doi.org/10.26466/opusjsr.1077103
  18. Fuchs, C. (2020). Sosyal Medya- Eleştirel Bir Giriş (D. Saraçoğlu & İ. Kalaycı, Çev.; 2. Baskı). NotaBene Yayınları.
  19. Güleç, V. (2018). Family Relations, Social Media, Along With The Collapse. Electronic Journal of New Media, 2(2), 105-120. https://doi.org/10.17932/IAU.EJNM.25480200.2018.2/2.105-120
  20. İlhan, T. T., & Uğurhan, Y. Z. C. (2019). Sosyal Medyada Gösteriş Tüketimi Eğilimi Ölçeği Geliştirme Çalışması. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 7(1), 28-60. https://doi.org/10.19145/e-gifder.440188
  21. Jorge, A., Garcez, B., Janiques De Carvalho, B., & Coelho, A. M. (2023). Parenting on Celebrities’ and Influencers’ Social Media: Revamping Traditional Gender Portrayals. Journalism and Media, 4(1), 105-117. https://doi.org/10.3390/journalmedia4010008
  22. Karahan, G. (2023). Sosyal Medyada Aile: Instagramda Paylaşılan Aile Fotoğrafları. Bilecik Şeyh Edebali University Faculty of Health Sciences Journal, 1(1), 27-39. https://dergipark.org.tr/en/pub/bseusbfd/article/1283590
  23. Ketsetzis, M., Ryan, B. A., & Adams, G. R. (1998). Family Processes, Parent-Child Interactions, and Child Characteristics Influencing School-Based Social Adjustment. Journal of Marriage and the Family, 60(2), 374. https://doi.org/10.2307/353855
  24. Kır, İ. (2011). Toplumsal Bir Kurum Olarak Ailenin İşlevleri. 10(36), 381-404. https://dergipark.org.tr/tr/pub/esosder/article/82609
  25. Le Moignan, E., Lawson, S., Rowland, D. A., Mahoney, J., & Briggs, P. (2017). Has Instagram Fundamentally Altered the “Family Snapshot”? Proceedings of the 2017 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems, 4935-4947. https://doi.org/10.1145/3025453.3025928
  26. Levy, S. (1982). Symbols, Selves, and Others (C. 9). Advances in Consumer Research.
  27. Liu, Y., Shi, Y., Wang, Y., & Tian, Z. (2024). Social networks and household consumption. Finance Research Letters, 60, 104958. https://doi.org/10.1016/j.frl.2023.104958
  28. Marshall, G. (2003). Sosyoloji sözlüğü (O. Akınhay & D. Kömürcü., Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları.
  29. Marx, K. (2021). Kapital (M. Selik, Çev.; 2.Baskı). Yordam Kitap.
  30. Muti Tabanlı, S. (2025). Dijital Medya Aile Tüketim İlişkilerinin Salt Maruz Kalma Etkisi Teorisi Çerçevesinde Değelendirilmesi. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(36), 271-283. https://doi.org/10.65083/asbider.1746679
  31. Özçetin, B. (2018). Kitle iletişim kuramları: Kavramlari okullar, modeller. İletişim Yayınları. Postman, N. (1995). Çocukluğun Yok Oluşu. İmge Kitabevi Yayınları.
  32. Ragelienė, T., & Grønhøj, A. (2021). The role of peers, siblings and social media for children’s healthy eating socialization: A mixed methods study. Food Quality and Preference, 93, 104255. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2021.104255
  33. Ritch, E. L., & Brownlie, D. (2016). Doing it for the kids: The role of sustainability in family consumption. International Journal of Retail & Distribution Management, 44(11), 1100-1117. https://doi.org/10.1108/IJRDM-08-2015-0136
  34. Schiller, H. (1993). Zihin yönlendirenler. Pınar Yayınları.
  35. Schiller, H. I. (1970). Mass communications and American Empire. S.M. Kellley.
  36. Sennett, R. (1996). Kamusal İnsanın Çöküşü (S. Durak & A. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  37. Smith, A. (2002). Ulusların zenginliği (A.Yunus & M. Bakırcı, Çev.; 2. Baskı). Alan Yayıncılık.
  38. Smythe, D. W. (1960). On the Political Economy of Communications. Journalism Quarterly, 37(4), 563-572. https://doi.org/10.1177/107769906003700409
  39. Smythe, D. W. (1981). Dependency road: Communications, capitalism, consciousness, and Canada (2. Baskı). Ablex Publ. Corp.
  40. Smythe, D. W., & Guback, T. H. (1994). Counterclockwise: Perspectives on communication. Westview Press.
  41. Toffler, A. (2008). Üçüncü Dalga (S. Yeniçeri, Çev.). Koridor Yayıncılık.
  42. Tufte, B. (2004). Children, media and consumption. Young Consumers, 5(1), 69-76. https://doi.org/10.1108/17473610410814085
  43. Türk Dil Kurumu (t.y.). Türk Dil Kurumu sözlükleri. Nisan 2026 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden edinilmiştir.
  44. Van Dijk, J. (2016). Ağ Toplumu (Ö. Sakin, Çev.; 1. Baskı). Kafka Yayınları.
  45. Yakut, İ, H. (2015). Aile ve akrabalık konularındaki sosyal medya paylaşımları üzerine bir değerlendirme. International Journal of Social Sciences and Education Research, 1(1), 241-241. https://doi.org/10.24289/ijsser.106418
  46. Yücel, Ö. F. (2025). Dijital Dünyada Aile: TRT Haber İçeriklerinde Ailenin Konumu Üzerine Bir İnceleme. TRT Akademi, 10(24), 386-421. https://doi.org/10.37679/trta.1664334
  47. Wulandari, E., Utomo, S. H., & Rokhmani, L. (2025). Lifestyle Pathways: How Family, Peers, and Social Media Shape Adolescent Consumer Behavior. Dinamika Pendidikan, 20(1), 119-135. https://doi.org/10.15294/dp.v20i1.24666