Dergiler / Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 3

ANTİK KAYNAKLARDA İSKİT KADINI

THE SCYTHIAN WOMEN IN ANCIENT SOURCES

Mustafa Karageçi(KAFKAS ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TARİH BÖLÜMÜ, ESKİÇAĞ TARİHİ ANABİLİM DALI)0000-0002-6419-9325
Mehmet Akif Arslan(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ, TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ)0000-0003-2907-8402
Dilek Karageçi(KAFKAS ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, TARİH (DR))0000-0003-1514-5045
Sayfa
1466–1484
Yayın Tarihi
2026-09-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada, Amazon anlatılarının sadece mitolojik bir kurgu olmadığı, Avrasya kurganlarından elde edilen DNA analizleri ve arkeolojik bulgularla desteklenen tarihsel bir gerçekliğe dayandığı ortaya konulmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İskitler, Türkistan bozkırlarından Avrupa içlerine kadar uzanan geniş bir coğrafyaya yayılarak askerî güçleri, sosyal örgütlenmeleri ve kültürel etkileriyle çağlarının en dikkat çekici topluluklarından biri olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Birçok uygarlıkla etkileşime giren İskitler, bu etkileşim sonucunda kültürel izlerini kalıcı biçimde yerleştirmiş; İskit toplumunda kadınlar, savaş meydanlarında gösterdikleri cesaretleri ve sosyal yaşamın her alanında üstlendikleri etkin rollerle ön plana çıkmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada, Amazon anlatılarının sadece mitolojik bir kurgu olmadığı, Avrasya kurganlarından elde edilen DNA analizleri ve arkeolojik bulgularla desteklenen tarihsel bir gerçekliğe dayandığı ortaya konulmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İskitler · Antik Kaynaklar · İskit Kadını

Özet

İskitler, Türkistan bozkırlarından Avrupa içlerine kadar uzanan geniş bir coğrafyaya yayılarak askerî güçleri, sosyal örgütlenmeleri ve kültürel etkileriyle çağlarının en dikkat çekici topluluklarından biri olmuştur. Birçok uygarlıkla etkileşime giren İskitler, bu etkileşim sonucunda kültürel izlerini kalıcı biçimde yerleştirmiş; İskit toplumunda kadınlar, savaş meydanlarında gösterdikleri cesaretleri ve sosyal yaşamın her alanında üstlendikleri etkin rollerle ön plana çıkmıştır. Bu güçlü kadın figürleri, antik kaynaklarda “Amazonlar” olarak adlandırılarak Yunan mitolojisinde savaşçı kahramanlara esin kaynağı olmuş, sanat ve tarih yazıcılığında geniş yer bulmuştur. Bu çalışma, Homeros, Herodotos, Hippokrates, Sicilyalı Diodorus, Vergilius ve Anna Comnena gibi yazarların aktarımlarını karşılaştırmalı biçimde değerlendirerek İskit kadınlarının tarihsel kimliğini ve toplumsal konumunu incelemektedir. Bununla birlikte, antik metinlerde Amazonlar arasında tasvir edilen ve ev içi işlerle sınırlandırılan erkek figürlerinin, hür İskit erkeklerinden ziyade köle statüsündeki unsurlarla ilişkili olabileceği tartışılmaktadır. Çalışmada, Amazon anlatılarının sadece mitolojik bir kurgu olmadığı, Avrasya kurganlarından elde edilen DNA analizleri ve arkeolojik bulgularla desteklenen tarihsel bir gerçekliğe dayandığı ortaya konulmaktadır. Ayrıca, Massaget Kraliçesi Tomris ve Sabir Kraliçesi Boarık örnekleri üzerinden kadının siyasi otoritesinin bozkır kültüründeki meşruiyeti vurgulanırken; İskit kadın figürünün Yunan sanatı ve mitolojisi üzerindeki izleri, Atalanta efsanesi ve vazo resimleri aracılığıyla analiz edilmektedir. Sonuç olarak bu araştırma, yazılı kaynaklar ile maddi kültür kalıntıları üzerinden İskit kadınlarının askerî, siyasi ve toplumsal yaşamın her alanında varlık sergileyen tarihsel özneler olduklarını ortaya koymaktadır.

Abstract

The Scythians, spreading across a vast geography from the steppes of Turkestan to the heart of Europe, emerged as one of the most remarkable communities of their era through their military prowess, social organization, and cultural influence. Interacting with numerous civilizations, the Scythians left a permanent cultural imprint; notably, women in Scythian society stood out through their bravery on the battlefield and the active roles they assumed in all spheres of social life. These formidable female figures, referred to as "Amazons" in ancient sources, inspired warrior heroes in Greek mythology and occupied a significant place in art and historiography. This study examines the historical identity and social status of Scythian women by comparatively evaluating the accounts of authors such as Homer, Herodotus, Hippocrates, Diodorus Siculus, Virgil, and Anna Comnena. Furthermore, it is discussed that the male figures depicted among the Amazons in ancient texts as being restricted to domestic chores might be related to elements of slave status rather than free Scythian men. The study demonstrates that Amazon narratives are not merely mythological constructs but are rooted in historical reality, supported by archaeological findings and DNA analyses obtained from Eurasian kurgans. Moreover, while the legitimacy of female political authority in steppe culture is emphasized through the examples of Massagetae Queen Tomyris and Sabir Queen Boarik, the influence of the Scythian female figure on Greek art and mythology is analyzed through the myth of Atalanta and vase paintings. Consequently, through written sources and material culture remains, this research reveals that Scythian women were historical subjects who manifested themselves in every field of military, political, and social life.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karageçi, M., Arslan, M. A., Karageçi, D., *, M. K. (2026). ANTİK KAYNAKLARDA İSKİT KADINI. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 3, 1466–1484. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1907377

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (38)

  1. Anna Comnena. 1928. The Alexiad. Çev. Elizabeth Anna Sophia Dawes. Ontario: In Parentheses Publications Byzantine Series Cambridge.
  2. Arslan, Mehnet Akif. 2022. “Orta Asya Petrogliflerindeki At Tasvirleri”. Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Erzurum.
  3. Artamonov, M. I. (1965). “Frozen Tombs of the Scythians”. Scientific American 212(5): 100-109. https://www.jstor.org/stable/10.2307/24931880
  4. Batı, Nurşen. 2015. “Terme İlçesinin Kültürel Dokusunda Amazon Efsanesi”. Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Samsun.
  5. Baynham, Elizabeth. 2001. “Alexander and the Amazons”. The Classical Quarterly 51(1): 115-126. https://www.jstor.org/stable/3556333
  6. Blok, Josine Henriëtte. 1995. The Early Amazons: Modern and Ancient Perspectives on a Persistent Myth. Leiden: Brill.
  7. Ceylan, Alpaslan. 2008. “Doğu Anadolu’da Kaya Resimlerinin Türk Tarihi Açısından Önemi”. Bilim ve Ütopya 163(14): 26-35. https://www.academia.edu/38679308/
  8. Ceylan, Alpaslan. 2006. “Doğu Anadolu’da İlk Türk İzleri”. ss. 215-226 içinde XV. Türk Tarih Kongresi. C. 1, Ankara: Türk Tarih Kurumu. https://ttk.gov.tr/xv-turk-tarih-kongresi-11-15-eylul-2006-ankara-i-cilt/
  9. Ceylan, Alpaslan, Yavuz Günaşdı. 2013. “Balkanlarda İskitler”. ss. 113-139 içinde Uluslararası Balkan Dil, Kültür ve Medeniyet Sempozyumu. Edirne: Trakya Üniversitesi Yayınları.
  10. Cunliffe, Barry. 2019. The Scythıans Nomad Warrıors Of The Steppe. United Kingdom: Oxford University Press.
  11. Çam, Fatma Bağdatlı. 2015. “Avrasyalı Atlı-Savaşçı Kadınlar Amazonlar’ın Gerçekliği Üzerine Yeni Gözlemler”. Höyük 8: 71-94. https://doi.org/10.37879/hoyuk.2015.04.
  12. Çelik, Buse. 2021. “Hellenistik Dönem Batı Anadolu Tapınakları Işığında Amazon Mitolojisi”. Yüksek Lisans Tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.
  13. Çoruhlu, Yaşar. 2002. Türk Mitolojisinin Ana Hatları. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  14. Çoruhlu, Yaşar. 2016. Eski Türklerin Kutsal Mezarları Kurganlar. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
  15. Davis-Soylu, Heidi Jo. 2011. “Pretty Fierce: Amazon Women and Art Education”. Visual Arts Research 37(2): 113-127. https://www.jstor.org/stable/10.5406/visuartsrese.37.2.0113
  16. Diodorus Siculus, 1935. Library of History, Volume II (Books 2.35-4.58). Çev. Charles Henry Oldfather. Cambridge: Harvard University Press.
  17. Durmuş, İlhami. 2002a. “Sarmatlar”. Ed. Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek ve Salim Koca. ss. 637-647 içinde Türkler. C. 1. Ankara: Yeni Türkiye Yayınları.
  18. Durmuş, İlhami. 2002b. “Sarmat Devlet Teşkilatı ve Kültürü”. Yeni Türkiye 43: 614-624.
  19. Durmuş, İlhami. 2007. İskitler. İstanbul: Kaynak Yayınları.
  20. Durmuş, İlhami. 2019. “Eskiçağ Anadolu’sunda Türk İzlerine Dair Tespit ve Öneriler”. Uluslararası Eskiçağ Tarihi Araştırmaları Dergisi 1(2): 95-116. https://doi.org/10.33469/oannes.17
  21. Eberhard, Wolfram. 1942. “Çin Kaynaklarına Göre Orta ve Garbı Asya Halklarının Medeniyeti”. Türkiyat Mecmuası 7-8: 125-191. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/172973
  22. Erten, Emre. 2016. “Antik Yazarlarda Bir İskit Kraliçesi: Tomyris”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 6(2): 237-263. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mjh/article/1427823
  23. Esin, Osman. 2017. “Orta Asya Ön Asya Ve Anadolu Ekseninde Eski Türklerin Hayatında Önemli Bir Figür: At”. Ulakbilge 5(14): 1315-1333. https://www.ulakbilge.com/makale/pdf/1495463307.pdf
  24. Franklin, Margaret. 2010. “Boccaccio's Amazons and Their Legacy in Renaissance Art: Confronting the Threat of Powerful Women”. Woman's Art Journal 31(1): 13-20. https://www.jstor.org/stable/40605235
  25. Foltz, Richard. 2022. The Ossetes: Modern-Day Scythians of The Caucasus. Londra: I. B. Tauris.
  26. Gök, Şule Didem. 2019. “Patriyarkal Tarihin Egzotik Kadınları Amazonlar”. Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
  27. Gömeç, Saadettin Yağmur. 2019. “Eski Türk Dininin Temel Özellikleri”. Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi 4(1): 84-123. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/745024
  28. Grakov, Boris Nikolayeviç. 2008. İskitler. Çev. Ahsen Batur. İstanbul: Selenge Yayınları.
  29. Guliaev, Valeri Ivanovich. 2003. “Amazons in the Scythia: New Finds at the Middle Don, Southern Russia”. World Archaeology 35(1): 112-125. https://www.jstor.org/stable/3560215?seq=1
  30. Günaltay, Şemsettin. 1938. “Türk Tarih Tezi Hakkındaki İntikatların Mahiyeti ve Tezin Kat'i Zaferi”. Belleten 2(7-8): 337-366. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3694593
  31. Günaşdı, Yavuz, Burak Bingöl. 2022. “Rize Müzesinde Bulunan Bir Grup İskit Tipi Ok Ucu”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 55: 229-255. https://doi.org/10.21563/sutad.1163260
  32. Herodotos. 1973. Herodot Tarihi. Çev. Müntekim Ökmen. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  33. Hinz, Walther. 1942. “Zur Behistun-Inschrift des Dareios”. Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft 96(2): 326-349. https://www.jstor.org/stable/43368683
  34. Hippokrates. 2021. Hippokrates Külliyatı. Çev. Nur Nirven. İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
  35. Homeros. 2014. İlyada. Çev. Azra Erhat ve Abdulkadir Meriçkan. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  36. Huntingford, George Wynn Brereton. 1935. “Who Were the Scythians?”. Anthropos 30: 785-795. https://www.jstor.org/stable/40447574
  37. Ivantchik, Askold. 1997. “Das problem der ethnischen Zugerhörigkeit der Kimmerier und die Kimmerische archäologische Kultur”. Prehistorische Zeitschrift 72: 12-53. https://www.academia.edu/1912156/
  38. İnan, Abdulkadir. 1991. “Altayda Pazırık Kazısında Çıkarılan Atların Durumunu Türklerin Defin Törenleri Bakımından Açıklama”. ss. 261-268 içinde Makaleler ve İncelemeler. C.2. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.