Dergiler / Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 4 Özel Sayı

İKİ SAVAŞ ARASI DÖNEMDE İSTANBUL NEŞRİYATINDA MUSEVİ TÜRKLER (KARAYLAR)

JEWISH TURKS (KARAITES) IN THE ISTANBUL PUBLICATION DURING INTERWAR PERIOD

Asım Korkmaz(TRAKYA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3037-827X
Sayfa
1793–1814
Yayın Tarihi
2026-10-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yayınların içeriği irdelenerek Türk dünyasında Musevi Türkler gerçeğine vurgu yapılacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Karaylar, Doğu Avrupa coğrafyasında kendilerine özgü kimlikleriyle var olan halklardan birisidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Dinî tercihlerinden ötürü bazı çevreler tarafından Yahudi olarak görülmelerine rağmen Karay inancı ve geleneği Yahudi geleneğinden oldukça farklıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Yayınların içeriği irdelenerek Türk dünyasında Musevi Türkler gerçeğine vurgu yapılacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Musevi Türkler · Karaylar · İstanbul

Özet

Karaylar, Doğu Avrupa coğrafyasında kendilerine özgü kimlikleriyle var olan halklardan birisidir. Atalarından kalma Musevi inancını sürdüren Karaylar, etnik açıdan kendilerini Türk olarak tanımlamaktadırlar. Dinî tercihlerinden ötürü bazı çevreler tarafından Yahudi olarak görülmelerine rağmen Karay inancı ve geleneği Yahudi geleneğinden oldukça farklıdır. Karay toplumu, tarihi köklerini Orta Çağ’da Karadeniz’in kuzeyinde güçlü bir devlet kuran Hazarlara dayandırmaktadır. Kendilerini Musevi Hazarların devamı olarak görmektedir. Karaylar, Türk halkları arasında Museviliği benimseyen ender örneklerden birisidir. 20. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı aydın kesimi, dönemin yaygın ideolojisine uygun olarak Türklerin tarihini araştırmaya başlamıştır. Bu dönemde Osmanlı entelektüelleri, Osmanlı ve İslam tarihi dışında kalan Türklerin geçmişini sorgulamışlardır. İki dünya savaşı arası dönemde Musevi Türkler, İstanbul yazılı iletişim araçlarının konusu haline gelmiştir. Bu tarz yayınlarla Türk dünyasının çeşitliliğine, Türkler arasında farklı semavi dinlerin yayılışına ve en önemlisi de Türk kültürünün zenginliğine dikkat çekilmiştir. Bazı yayınlarda Musevi ve Yahudi arasındaki temel ayrıntıya dikkat edilmemekle birlikte bu tür bir konunun İstanbul neşriyatında işlenmesi dönemi itibarıyla oldukça kıymetlidir. Yine bu dönemde Karay toplumunun önde gelenlerinden Sereya Şapşaloğlu, kendi kültürünü anlatma fırsatı bulmuştur. Diğer bir deyişle, İstanbul aydınları Türk dünyasında Musevi gerçeğine değinmekle birlikte ilk kez bu gerçeği temsil eden birisi kendini toplumunu ifade etmiştir. Bu çalışmada iki büyük dünya savaşı arası dönemde İstanbul yazılı iletişim araçlarında başta gazete ve kitap olmak üzere İstanbul aydınlarının kaleminden Musevi Türklerin varlığına değinilecektir. Yayınların içeriği irdelenerek Türk dünyasında Musevi Türkler gerçeğine vurgu yapılacaktır.

Abstract

Karaites are one of the peoples in Eastern Europe having a distinct identity. Karaites maintaining their ancestral Jewish faith identify themselves ethnically as Turk. Although some peoples considers them Judean due to their religious preferences, the Karaite belief and tradition is quite different from Judean tradition. The Karaite community traces its historical roots back to the Khazars establishing a powerful state in the north of Black Sea during Middle Ages. They consider themselves the descendants of the Jewish Khazars. The Karaites are one of the rare examples among Turkish peoples to have accepted the religion of Jewish. In the first half of the 20th century, the Ottoman intellectuals began analysing the history of the Turks in line with the prevailing ideoloy of the time. During this period, the Ottoman intellectuals questioned the past of Turks the outside of Ottoman and Islamic history. In the interwar period, Jewish Turks became a subject of written communications in Istanbul. These publications drew attention to the diversity of the Turkish world, the spread of different Abrahamic religions among Turks and most importantly the richness of Turkish culture. Although some publications did not pay attention to the fundamental details between Judean and Jewish, the treatment of such a subject in Istanbul publications is quite valuable for its time. During also this period, Sereya Szapzsal, a prominent figure in the Karaite community, had the opportunity to describe his own culture. In other words, while Istanbul intellectuals addressed the reality of Jewish identity in the Turkish world, for the first time someone who was Karaite origin expressed his own community. This study will examine the presence of Jewish Turks in Istanbul’s written media, primarily on newspapers and books, as written by Istanbul intellectuals during the interwar period. The content of these publications will be analyzed to highlight the reality of Jewish Turks in the Turkish world.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Korkmaz, A., *, A. K. (2026). İKİ SAVAŞ ARASI DÖNEMDE İSTANBUL NEŞRİYATINDA MUSEVİ TÜRKLER (KARAYLAR). Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 4 Özel Sayı, 1793–1814. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1927204

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. Ahmed Cevdet, “Türkçe ve Museviler”, İkdam 22 Haziran 1925.
  2. Akhiezer, Golda. 2003. “The History of the Crimean Karaites during the Sixteenth to Eighteenth Centuries”. ss. 729-757 içinde Karaite Judaism: A Guide to its History and Literary Sources. Ed. Meira Polliack. Leiden: Brill.
  3. ______________. 2015. “Karaites, Eastern European”. ss. 293-296 içinde Encyclopedia of Jewish Folklore and Traditions. C. 1, 2. Ed. Haya Bar-Itzhak. New York. Aktif erişim linki: https://archive.org/details/encyclopediaofje0002unse_f0k0
  4. ______________. 2021. “Crimea in the Eye of East European Karaite Immigrants of the Nineteenth Century: Between Images and Reality”. East European Jewish Affairs 51 (2-3): 153-167. Aktif erişim linki: https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/13501674.2022.2076597?needAccess=true
  5. Ankori, Zvi. 1968. Karaites in Byzantium: The Formative Years, 970-1100. New York: Ams Press. Aktif Erişim Linki: https://archive.org/details/book-history-zvi-ankori-karaites-in-byzantium-the-formative-years-970-1100-by-zvi-ankori
  6. Anadol, Sinan. 2003. “Litvanya ve Kırım Karayları Musevi Türkler”. Atlas: Aylık Coğrafya ve Keşif Dergisi 127: 150-172.
  7. Artamonov, M. İ. 2008. Hazar Tarihi: Türkler, Yahudiler, Ruslar. Çev. Ahsen Batur. İstanbul: Selenge Yayınları.
  8. Beider, Alexander. 2025. “Karaites: Their Names and Migration Routes”. Genealogy 9 (3): 1-25. Aktif erişim linki: https://www.mdpi.com/2313-5778/9/3/75
  9. Çulha, Tülay. 2015. Kırım Karaycasının Katık Mecuması (Metin-Sözlük-Dizin). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  10. Danon, Abraham. 1925. “The Karaites in European Turkey. Contributions to Their History Based Chiefly on Unpublished Documents”. The Jewish Quarterly Review 15 (3): 285-360. Aktif erişim linki: https://www.jstor.org/stable/pdf/1451584.pdf
  11. Eroğlu, Ahmet Hikmet. 2003. Osmanlı Devleti’nde Yahudiler (XIX. Yüzyılın Sonuna Kadar). Ankara: Andaç Yayınları.
  12. Galanti, Avram, “Musevi Türkler”, İkdam 15 Temmuz 1921.
  13. Gedmintas, Aleksandras. 1997. “The Karaim of Lithuania: A Case of Ethnic Survival”. Journal of Baltic Studies 28 (3): 235-246. Aktif erişim linki: https://www.jstor.org/stable/43212207?seq=1
  14. Güleryüz, Naim A. 2012. Bizans’tan 20. Yüzyıla Türk Yahudileri. İstanbul: Gözlem Gazetecilik Basın ve Yayın.
  15. ________________. 2018. Tarih Boyunca Trakya ve Anadolu’da Yahudi Yerleşim Yerleri, Cilt I – İstanbul. İstanbul: Gözlem Gazetecilik Basın ve Yayın.
  16. Gülsevin, Selma. 2013. “Karay Türkçesinin Kendine Has Özellikleri ve Türk Lehçeleri Arasındaki Yeri”. Karadeniz Araştırmaları Dergisi 36 (36): 207-222. Aktif Erişim Linki: https://izlik.org/JA47YK83PX
  17. Günaltay, Şemsettin. 1927. Mufassal Türk Tarihi, Birinci Kitap. İstanbul.
  18. Günay, Ünver, Harun Güngör. 2015. Başlangıcından Günümüze Türklerin Dini Tarihi. Ankara: Berikan Yayınevi.
  19. Harkavy, Abraham. 1904. “Karaites and Karaism”. ss. 438-446 içinde the Jewish Encyclopedia. C. 7. New York, Londra. Aktif Erişim Linki: https://archive.org/details/the-jewish-encyclopedia-vol.-7/page/447/mode/2up
  20. Hofman, Shlomo. 2007. “Karaites”. ss. 785-802 içinde Encyclopaedia Judaica. C. 11. Detroit. Aktif Erişim Linki: https://www.jevzajcg.me/enciklopedia/Encyclopaedia%20Judaica,%20v.%2011%20(Ja-Kas).pdf
  21. İbrahimoğlu, Çağatay Bedii. 1964. “Karay Türkleri Hakkında Bir Bibliyografya Denemesi”. Türk Kültürü Araştırmaları Dergisi 1(1): 170-179.
  22. Kalafat, Yaşar. 1999. “Karay Türkleri”. Tarih ve Medeniyet Dergisi 6(61): 74-76.
  23. Kaya, Perihan. 2015. “İstanbul’daki Son Karaylar”. Tehlikedeki Diller Dergisi 4 (6-7): 79-106. Aktif Erişim Linki: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/677721