KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Yaşar Üniversitesi E-Dergisi / 2026 / Cilt: 21 Sayı: 83

İş Stresinin Çalışan Performansına Etkisinde Örgütsel Aidiyetin Aracı Etkisi; Otel İşletmesi Çalışanlarına Yönelik Türkiye’de Bir Araştırma

Job Stress and Performance in Hotels: The Mediating Role of Insider Status

Süleyman Akkaşoğlu(DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-0613-9743
Ece Zeybek Yılmaz(ISTANBUL GELISIM UNIVERSITY)0000-0002-6708-9017
Ceyhun Akyol(ARTVİN ÇORUH ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5542-7309
Sayfa
500–521
Yayın Tarihi
2026-07-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yapısal eşitlik modellemesiyle gerçekleştirilen analiz sonuçları, iş stresinin çalışan performansı üzerinde doğrudan ve olumsuz bir etkisinin bulunduğunu, buna karşın iş stresinin örgütsel aidiyet üzerinde pozitif etkide bulunduğunu ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Stres, bireyin algısına göre engelleyici ya da motive edici bir rol üstlenebilmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Özellikle turizm endüstrisinde yer alan otel işletmelerinde yoğun iş temposu ve müşteri etkileşimi, çalışanların stres düzeyini artıran önemli etkenler arasında yer almaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Yapısal eşitlik modellemesiyle gerçekleştirilen analiz sonuçları, iş stresinin çalışan performansı üzerinde doğrudan ve olumsuz bir etkisinin bulunduğunu, buna karşın iş stresinin örgütsel aidiyet üzerinde pozitif etkide bulunduğunu ortaya koymuştur.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İş Stresi · Çalışan Performansı · Örgütsel Aidiyet Algısı.

Özet

Stres, bireyin algısına göre engelleyici ya da motive edici bir rol üstlenebilmektedir. Özellikle turizm endüstrisinde yer alan otel işletmelerinde yoğun iş temposu ve müşteri etkileşimi, çalışanların stres düzeyini artıran önemli etkenler arasında yer almaktadır. Bu çalışma, iş stresinin çalışan performansı üzerindeki etkisini ve bu etkide örgütsel aidiyetin aracı rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Türkiye’de faaliyet gösteren otel işletmelerinde görev yapan 390 çalışandan elde edilen anket verileri ile yürütülmüştür. Yapısal eşitlik modellemesiyle gerçekleştirilen analiz sonuçları, iş stresinin çalışan performansı üzerinde doğrudan ve olumsuz bir etkisinin bulunduğunu, buna karşın iş stresinin örgütsel aidiyet üzerinde pozitif etkide bulunduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, çalışanların algıladıkları aidiyet duygusunun performanslarını artırdığı ve bu değişkenin iş stresi ile performans arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı rol üstlendiği belirlenmiştir. Türkiye bağlamında konuya ilişkin benzer ampirik çalışmaların sınırlı oluşu, bu çalışmanın hem uygulamaya hem de literatüre özgün bir katkı sağlamasına olanak tanımaktadır.

Abstract

The role of stress in the human psyche is multifaceted, exhibiting a tendency to either inhibit or motivate depending on the individual's subjective perception. In the context of the tourism industry, the hotel sector in particular has been identified as a field of employment in which employees experience elevated levels of stress. This is primarily attributed to the fast-paced nature of the work environment and the high level of customer interaction that is a characteristic of the industry. The present study aims to examine the effect of job stress on employee performance and the mediating role of organisational commitment in this effect. The research was conducted using survey data obtained from 390 employees working in hotel businesses operating in Turkey. The findings of the analysis, conducted utilizing structural equation modelling, indicated that work stress exerts a direct and negative influence on employee performance, while concurrently demonstrating a positive effect on organisational commitment. Furthermore, it was determined that employees' perceived sense of belonging increases their performance, and that this variable plays a significant mediating role in the relationship between job stress and performance. The paucity of empirical studies on this subject in the Turkish context justifies the present study's unique contribution to both practice and the existing literature.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akkaşoğlu, S., Yılmaz, E. Z., Akyol, C. (2026). İş Stresinin Çalışan Performansına Etkisinde Örgütsel Aidiyetin Aracı Etkisi; Otel İşletmesi Çalışanlarına Yönelik Türkiye’de Bir Araştırma. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, Cilt: 21 Sayı: 83, 500–521. https://doi.org/10.19168/jyasar.1810039

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (77)

  1. Abdelmoteleb, S. A. (2019). A new look at the relationship between job stress and insider perception: A three-wave longitudinal study. Journal of Business and Psychology, 34, 321-336. https://doi.org/10.1007/s10869-018-9543-z
  2. Ahmed, M. A., & Ishaque, A. (2023). Impact of compulsory citizenship behavior on employee performance: A mediating role of perceived insider status and moderating role of psychological hardiness. NUML International Journal of Business & Management, 18(1), 1-16. https://doi.org/10.52015/nijbm.v18i1.162
  3. Akdoğan, A. A., & Köksal, O. (2014). Aidiyet algısının örgütsel vatandaşlık davranışı üzerindeki etkisinde yöneticiye güvenin aracılık rolü. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(1), 25-43.
  4. Akgündüz, Y., & Eser, S. (2022). The effects of tourist incivility, job stress and job satisfaction on tourist guides' vocational commitment. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 5(1), 186-204. https://doi.org/10.1108/JHTI-07-2020-0137
  5. Akpulat, A. N., Üzümcü, T. P., & Karacan, E. (2016). Turizm işletmelerinde çalışanların yaşadıkları iş stresi ile örgütsel bağlılıkları ilişkisi: Çeşme ve Kartepe örneği. Journal of Human Sciences, 13(3), 5136-5149. https://doi.org/10.14687/jhs.v13i3.4192
  6. Aşık, N. (2005). Otel işletmelerinde işgörenlerin örgütsel stres kaynakları ve stresin bireysel sonuçlarına ilişkin bir araştırma. Mevzuat Dergisi, 8(91), 1-16.
  7. Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2007). The job demands–resources model: State of the art. Journal of Managerial Psychology, 22(3), 309-328. https://doi.org/10.1108/02683940710733115
  8. Bakker, A. B., & de Vires, J. D. (2021). Job demands–resources theory and self-regulation: New explanations and remedies for job burnout. Anxiety, Stress, & Coping, 34(1), 1-21. https://doi.org/10.1080/10615806.2020.1797695
  9. Baltacı, A. (2018). Din görevlilerinin iş doyumu, iş stresi, tükenmişlik ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkiler: Çok örneklemli bir çalışma. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, 22(3), 1509-1536. https://doi.org/10.18505/cuid.458233
  10. Biber, E. D., & Kuruoğlu, C. (2025). Banka çalışanlarında iş stresinin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(2), 768–778. https://doi.org/10.33206/mjss.1529904
  11. Booth, J. (2024). A theory of human motivation, A. H. Maslow (1943) (Maslow's hierarchy of needs): A perspective review of common misconceptions and notes on the revisions. SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.4968309
  12. Bulenda, M. (2024). Burnout or not? Assessing the effect of digital employee resilience and its effects on work stress. Journal of HRM, 27(1), 145-163. https://doi.org/10.46287/FCDN7085
  13. Bus, O. U., Kirana, F. C., & Marsofiyati. (2025). Effect of work environment, work stress and work discipline on employee performance at plastic industry. Quality–Access to Success, 26(4), 398-409. https://doi.org/10.47750/QAS/26.204.42
  14. Byrne, B. M. (2016). Structural equation modelling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (3rd ed.). Routledge.
  15. Camcı, G., & Kavuran, E. (2021). Hemşirelerin iş stresi ve tükenmişlik düzeyleri ile meslek ve yaşam doyumu düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 24(2), 274-283. https://doi.org/10.17049/ataunihem.930846
  16. Canbolat, M. A. (2023). İş stresinin işgören performansına etkisinde kurumsal aidiyetin düzenleyici rolü. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(4), 2435–2448. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1308035
  17. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
  18. Eren, E. (2004). Örgütsel davranış ve yönetim psikolojisi. Beta Basım Yayım Dağıtım.
  19. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50. https://doi.org/10.2307/3151312
  20. Gerekan, B., Şendurur, U., & Yıldırım, M. (2024). Mediating role of professional commitment in the relationship between technostress and organizational stress, individual work performance, and independent audit quality. Employee Responsibilities & Rights Journal, 36(3), 367-381. https://doi.org/10.1007/s10672-023-09450-9
  21. Gilboa, S., Shirom, A., Fried, Y., & Cooper, C. L. (2008). A meta-analysis of work demand stressors and job performance: Examining main and moderating effects. Personnel Psychology, 61(2), 227-271. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2008.00113.x
  22. Guo, J., Qiu, Y., & Gan, Y. (2022). Workplace incivility and work engagement: The chain mediating effects of perceived insider status, affective insider perception and organizational identification. Current Psychology, 41(4), 1809-1820. https://doi.org/10.1007/s12144-020-00699-z
  23. Gülertekin Genç, S., Genç, V., & Gümüş, M. (2016). Otel işletmelerinde duygusal zekânın iş stresi ve iş yaşam dengesi üzerindeki etkisi. Journal of Life Sciences, 2(1), 97-112.
  24. Güney, S. (2012). Örgütsel davranış. Nobel Akademik Yayıncılık.
  25. Gürbüz, S. (2019). AMOS ile yapısal eşitlik modellemesi: Temel ilkeler ve uygulamalı analizler. Seçkin Yayıncılık.
  26. Hadi Armika, N. R., & Rijanti, T. (2024). The influence of work environment and job stress on the performance of career sailors on board with job satisfaction as an intervening variable. Eduvest: Journal of Universal Studies, 4(3), 761-776. https://doi.org/10.59188/eduvest.v4i3.1082
  27. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2005). Multivariate data analysis (6th ed.). Pearson Education.
  28. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage Learning EMEA.
  29. Hair, J. F., Jr., Hult, G. T., Ringle, C., & Sarstedt, M. (2014). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM). SAGE Publications.
  30. Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C., & Sarstedt, M. (2017). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM). SAGE Publications.
  31. Hameed, A., & Khwaja, M. G. (2025). The impact of benevolent human resource management attributions on employees' general job stress, with the mediating influence of gratitude. Journal of General Management, 50(3), 257-272. https://doi.org/10.1177/03063070221130872
  32. He, W., Li, S., Feng, J., Zhang, G., & Sturman, M. C. (2021). When does pay for performance motivate employee helping behavior? The contextual influence of performance subjectivity. Academy of Management Journal, 64(1), 293-326. https://doi.org/10.5465/amj.2018.1408
  33. Hochschild, A. R. (2003). The managed heart: Commercialization of human feeling (20th anniversary ed.). University of California Press.
  34. Horan, K. A., Nakahara, W. H., DiStaso, M. J., & Jex, S. M. (2020). A review of the challenge-hindrance stress model: Recent advances, expanded paradigms, and recommendations for future research. Frontiers in Psychology, 11, Article 560346. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.560346
  35. Hou, Y., & Fan, L. (2024). Working with AI: The effect of job stress on hotel employees' work engagement. Behavioral Sciences, 14(11), Article 1076. https://doi.org/10.3390/bs14111076
  36. House, R. J., & Rizzo, J. R. (1972). Role conflict and ambiguity as critical variables in a model of organizational behavior. Organizational Behavior and Human Performance, 7, 467-505. https://doi.org/10.1016/0030-5073(72)90030-X
  37. Hutama, A. A., Noermijati, N., & Irawanto, D. W. (2024). The effect of transactional leadership on employee performance mediated by job satisfaction, job stress and trust. International Journal of Research in Business & Social Science, 13(3), 151-166. https://doi.org/10.20525/ijrbs.v13i3.3297
  38. Karatepe, O. M. (2013). The effects of work overload and work–family conflict on job embeddedness and job performance: The mediation of emotional exhaustion. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 25(4), 614-634. https://doi.org/10.1108/09596111311322952
  39. Kirkman, B. L., & Benson, R. (1999). Beyond self-management: Antecedents and consequences of team empowerment. Academy of Management Journal, 42(1), 58-74. https://doi.org/10.2307/256874
  40. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). The Guilford Press.
  41. Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308
  42. Kutebayev, T., Utaliyeva, Z., & Sautenkova, M. (2024). Job-related stress among financial professionals: The impact of age, work experience and education. PLOS ONE, 19(11), 1-15. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0314169
  43. Lee, D. Y., & Jo, Y. (2023). The job demands–resource model and performance: The mediating role of employee engagement. Frontiers in Psychology, 14, Article 1194018. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1194018
  44. Lepine, J. A., Podsakoff, N. P., & Lepine, M. A. (2005). A meta-analytic test of the challenge stressor–hindrance stressor framework: An explanation for inconsistent relationships among stressors and performance. Academy of Management Journal, 48(5), 764-775. https://doi.org/10.5465/amj.2005.18803921
  45. Lesener, T., Gusy, B., & Wolter, C. (2019). The job demands–resources model: A meta-analytic review of longitudinal studies. Work & Stress, 33, 76-103. https://doi.org/10.1080/02678373.2018.1529065
  46. Li, L., Chen, C., & Wang, S. (2025). The impact of campus ostracism on organizational citizenship behavior: The roles of perceived insider status and resilience. Acta Psychologica, 253, 1-8. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2025.104719
  47. Liu, Z., Ouyang, X., Kim, T., & Chen, Y. (2024). Workplace status differences and proactive behaviours: The role of perceived insider status and promotion criterion. Journal of Occupational & Organizational Psychology, 97(2), 747-766. https://doi.org/10.1111/joop.12488
  48. Madiistriyatno, H., & Nugrahan, E. A. (2023). The influence of workload and compensation on employees' job stress at PT Puja Perkasa. Return: Study of Management, Economic and Business, 2(11), 1117-1125. https://doi.org/10.57096/return.v2i11.178
  49. Mazzetti, G., Robledo, E., Vignoli, M., Topa, G., Guglielmi, D., & Schaufeli, W. B. (2023). Work engagement: A meta-analysis using the job demands–resources model. Psychological Reports, 126(3), 1069-1107. https://doi.org/10.1177/00332941211051988
  50. Mohammed, I. J., & Rashid, A. G. (2023). Effect of the affiliation dimension at work on insider perception: An applied study of Etihad Food Industries Company. International Journal of Professional Business Review, 8(2), 1-12. https://doi.org/10.26668/businessreview/2023.v8i2.924
  51. Morgül, G., & Afacan Fındıklı, M. (2022). Algılanan örgüt desteği ile üretkenlik karşıtı iş davranışı ilişkisinde kendini işletmeden hissetmenin ve işten aileye yönelik çatışmanın rolü. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 23(1), 1-19. https://doi.org/10.31671/doujournal.1064602
  52. Mukherjee, M. (2024). Women in the workplace: A tough balancing act? A study of gender-based comparisons of job stress, job satisfaction, and work-life balance in selected Indian private sector employees. Indian Journal of Health & Wellbeing, 15(3), 390-395.
  53. Mulyadi, M., Sitiari, N. W., & Meryawan, I. W. (2024). The role of workload, work-life balance and psychological towards employee performance through job stress as mediation. Quality–Access to Success, 25(200), 143-152. https://doi.org/10.47750/QAS/25.200.15
  54. Nawungkrida, M., Wahyudi, D., & Ambianasari, A. (2024). The effect of multiple role conflict and job stress on female employee performance with work motivation as a mediator. Jurnal Syntax Transformation, 5(10), 1144-1151. https://doi.org/10.46799/jst.v5i10.1012
  55. Novianti, K. R., & Roz, K. (2023). Cyberloafing behavior: The determinant factors related to job stress and workload in the banking sector. Journal of Application Business & Management, 9(2), 378-385. https://doi.org/10.17358/jabm.9.2.378
  56. Nunnally, J., & Bernstein, I. (1994). The assessment of reliability. Psychometric Theory, 3, 248-292.
  57. Örnek, A. Ş. (2009). Turizm işletmelerinde stres yönetimi. In Z. Sabuncuoğlu (Ed.), Turizm işletmelerinde örgütsel davranış (pp. 163-187). Marmara Kitap Merkezi.
  58. Qureshi, A. R., & Ahmed, A. (2021). The mediating role of reflective moral attentiveness between organizational identification, perceived insider status and unethical pro-organizational behaviors. Pakistan Journal of Commerce & Social Sciences, 15(3), 522-544.
  59. Rahmaditha, A., Riandika, R., & Wibowo, S. N. (2024). The effect of job stress on cyberloafing behavior mediated by work-life balance in employees. Indonesian Journal of Business Analytics, 4(3), 835-848. https://doi.org/10.55927/ijba.v4i3.9133
  60. Ramadhan, F. H., Cik, A., & Digdowiseiso, K. (2024). The effect of communication, job stress, and work environment on employee performance at Ichsan Medical Center Hospital South Tangerang. Journal of Social Science, 5(1), 325-339. https://doi.org/10.46799/jss.v5i1.762
  61. Robbins, S. P. (2000). Essentials of organizational behavior (6th ed.). Prentice Hall.
  62. Rüzgar, N. (2018). Hizmet sektöründe faaliyet gösteren işletme yöneticilerinin, Mintzberg taksonomisine göre üstlendikleri rollerin, insan kaynaklarının içsellik ve dışsallık statüsü algısına etkisi: Bir uygulama. Business and Management Studies: An International Journal, 6(4), 1101-1117. https://doi.org/10.15295/bmij.v6i4.325
  63. Salama, W., Abdou, A. H., Mohamed, S. A. K., & Shehata, H. S. (2022). Impact of work stress and job burnout on turnover intentions among hotel employees. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(15), Article 9724. https://doi.org/10.3390/ijerph19159724
  64. Sigler, T. H., & Pearson, C. M. (2000). Creating an empowering culture: Examining the relationship between organizational culture and perceptions of empowerment. Journal of Quality Management, 5(1), 27-52. https://doi.org/10.1016/S1084-8568(00)00011-0
  65. Stamper, C. L., & Masterson, S. S. (2002). Insider or outsider? How employee perceptions of insider status affect their work behavior. Journal of Organizational Behavior, 23(8), 875-894. https://doi.org/10.1002/job.175
  66. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson Education.
  67. Tetik, D., & Pala, T. (2009). Turizm işletmelerinde motivasyon. In Z. Sabuncuoğlu (Ed.), Turizm işletmelerinde örgütsel davranış (pp. 83-100). Marmara Kitap Merkezi.
  68. Teyin, G. (2024). Mutfak çalışanlarının örgütsel adalet konusuna yönelik görüşleri. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 25(2), 23-44. https://doi.org/10.31671/doujournal.1288020
  69. Turizm Databank. (2026). İstatistikler. https://www.turizmdatabank.com/turizm-calisan-152-milyon/
  70. Turner, J. C., Brown, R. J., & Tajfel, H. (1979). Social comparison and group interest in-group favouritism. European Journal of Social Psychology, 9(2), 187-204. https://doi.org/10.1002/ejsp.2420090207
  71. Türkkan, G., & Soyman, T. (2023). Aşırı iş yükü, iş stresi, presenteizm ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkiler: Görgül bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 14(40), 1368-1389. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1280814
  72. Uğur, N. (2024). Örgüt kültürü ve iş stresinin, iyi oluş hâli ve işten ayrılma niyetine etkisinde örgütsel bağlılık ve örgütsel vatandaşlığın aracılık rolü: 5 yıldızlı otel işletmelerinde bir uygulama [Unpublished doctoral dissertation]. İstanbul Üniversitesi.
  73. Uludağ, G. (2018). Örgütsel bağlılık ile işgören performansı ilişkisini incelemeye yönelik bir alan araştırması. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 171-193.
  74. Wang, R., Liu, Y., Liu, S., Chen, H., Yu, X., Xu, C., Chen, Y., Xia, D., Ge, X., Wang, Z., Chang, R., Hu, F., Shen, T., Wang, Y., Wang, Z., Cao, B., Zhang, K., Zou, H., Qin, J., … Cai, Y. (2023). Relationships of job stress and interpersonal needs with industrial workers' mental health: A moderated mediation model. BMC Public Health, 23(1), 1-11. https://doi.org/10.1186/s12889-023-16002-1
  75. Worley, R. D. (2021). Tajfel and Turner intergroup conflict theories 1997. In W. G. Austin & S. Worchel (Eds.), The social psychology of intergroup relations (pp. 33–37). SCIRP Open Access.
  76. Yamangil, B. (2024). İş stresinin psikolojik iyi oluşa etkisi: Turist rehberleri üzerine bir araştırma [Unpublished master's thesis]. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
  77. Zhang, Q., Li, W., Gao, J., Güneşi, B., & Lin, S. (2023). Teachers' professional identity and job burnout: The mediating roles of work engagement and psychological capital. Psychology in the Schools, 61(1), 123-136. https://doi.org/10.1002/pits.23039