Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBULGULAR: Katılımcıların %86,2’si serviks kanserinin önlenebilir olduğunu belirtirken, yalnızca %45,2’si HPV enfeksiyonunu en önemli risk etmeni olarak tanımladı.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
AMAÇ: Serviks kanseri, tarama ve HPV aşılamasıyla büyük ölçüde önlenebilmektedir. Ancak bu koruyucu uygulamaların başarısı, birinci basamakta etkin biçimde yürütülmelerine bağlıdır. Bu çalışmada, birinci basamak sağlık çalışanlarının serviks kanseri, insan papilloma virüsü (HPV) ve HPV aşılamasına ilişkin bilgi, farkındalık, tutum ve özbildirime dayalı davranışları değerlendirildi. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu kesitsel çalışmada, Afyonkarahisar ilindeki Aile Sağlığı Merkezleri ve Toplum Sağlığı Merkezlerinde çalışan 305 sağlık personeline, 15 Şubat–15 Haziran 2023 tarihleri arasında yüz yüze anket uygulandı. Analizler IBM SPSS Statistics 26.0 kullanılarak yapıldı. Kategorik değişkenler ki-kare veya Fisher'ın kesin testi kullanılarak karşılaştırıldı. HPV aşısı önerme ve çocuğunu aşılatma isteği ile ilişkili etmenler çok değişkenli lojistik regresyonla değerlendirildi. İstatistiksel anlamlılık için p<0,05 eşiği kullanıldı. BULGULAR: Katılımcıların %86,2’si serviks kanserinin önlenebilir olduğunu belirtirken, yalnızca %45,2’si HPV enfeksiyonunu en önemli risk etmeni olarak tanımladı. HPV’nin serviks kanserine yol açabileceğine (%92,8) ve cinsel yolla bulaşabildiğine (%97,4) ilişkin farkındalık yüksekti; enfeksiyonun doğal seyrine ilişkin bilgi ise sınırlıydı. Özbildirime dayalı kişisel aşılanma oranları düşüktü (bivalan %3,3; kuadrivalan %10,8). Katılımcıların %65,2’si (n=199) hastalarına HPV aşısı önerdiğini, %79,3’ü (n=242) çocuğunu aşılatmaya istekli olduğunu ve %66,9’u (n=204) HPV aşıları hakkında bilgisi olduğunu bildirdi. Hekimlerde, diğer sağlık çalışanlarına göre aşı önermeye ilişkin düzeltilmiş odds oranı (aOR) 3,20 idi (%95 GA 1,63–6,29). Mesleki eğitim sırasında serviks kanseri, tedavisi ve taraması konusunda eğitim alma, hem aşı önerme (aOR 3,60; %95 GA 2,11–6,13) hem de çocuğunu aşılatma isteği (aOR 3,11; %95 GA 1,71–5,65) ile ilişkiliydi. SONUÇ: Birinci basamak sağlık çalışanlarında serviks kanseri, HPV ve HPV aşılamasına ilişkin bilgi eksiklikleri saptandı; özbildirime dayalı kişisel aşılanma oranları düşüktü. Birinci basamakta yapılandırılmış eğitimlerin güçlendirilmesi, HPV aşısı danışmanlığını ve aşı önerme uygulamalarını destekleyebilir.
Abstract
OBJECTIVE: Cervical cancer (CC) is largely preventable through screening and human papillomavirus (HPV) vaccination; successful prevention depends on effective implementation of these interventions in primary care. We evaluated primary healthcare workers’ knowledge, awareness, attitudes, and self-reported behaviors regarding CC, HPV, and HPV vaccination. MATERIAL AND METHODS: In this cross-sectional study, data were collected using face-to-face questionnaires from 305 healthcare workers at Family Health Centers and Community Health Centers in Afyonkarahisar, Türkiye, between February 15 and June 15, 2023. Analyses were performed using IBM SPSS Statistics 26.0. Categorical variables were compared using chi-square or Fisher’s exact tests. Multivariable logistic regression assessed factors associated with HPV vaccine recommendation and willingness to vaccinate one’s child. Statistical significance was defined as p<0.05. RESULTS: Although 86.2% stated that CC is preventable, only 45.2% identified HPV infection as the most important risk factor. Awareness that HPV can cause CC (92.8%) and is sexually transmitted (97.4%) was high, whereas knowledge of its natural course was limited. Self-reported personal vaccination rates were low (bivalent 3.3%; quadrivalent 10.8%). Overall, 65.2% (n=199) recommended HPV vaccination to patients, 79.3% (n=242) were willing to vaccinate their child, and 66.9% (n=204) reported having knowledge of HPV vaccines. Compared with other healthcare workers, physicians had higher odds of recommending vaccination (adjusted odds ratio [aOR] 3.20, 95% CI 1.63–6.29). Education on CC, its treatment, and screening during professional training was associated with higher adjusted odds of recommending vaccination (aOR 3.60, 95% CI 2.11–6.13) and willingness to vaccinate one’s child (aOR 3.11, 95% CI 1.71–5.65). CONCLUSIONS: Primary healthcare workers showed item-specific gaps in knowledge of CC, HPV, and HPV vaccination, alongside low self-reported personal vaccination rates. Strengthening structured education in primary care may support HPV vaccine counseling and recommendation practices.