Dergiler / Kocatepe Tıp Dergisi / 2026 / Cilt: 27 Sayı: 4

ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİ, EĞİTİMİN ETKİLİLİĞİ VE UYGULAMA TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

ASSESSMENT OF UNIVERSITY STUDENTS' KNOWLEDGE LEVELS ABOUT BREAST CANCER AND SELF-BREAST EXAMINATION, THE EFFECTIVENESS OF EDUCATION, AND ATTITUDES TOWARD PRACTICE

Abdülkadir Bilir(Afyonkarahisar Health Sciences University)0000-0003-0633-9542
Fatih Gürsoy(DÜZCE ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0000-0001-8299-494X
Ahmet Utkan Kumlu(YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0009-0000-1406-0571
Betül Sinem Keleş(YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0009-0007-7203-1913
Duygu Çiğdem(YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0009-0004-6041-1458
Mümine Özdal(YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0009-0002-5623-2743
Seymen Yetim(YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0009-0001-3667-0802
Zeynep Orhan(YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0009-0004-3136-5157
Emre Atay(YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0000-0002-2378-1183
Tolga Ertekin(YÜKSEK İHTİSAS ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ)0000-0003-1756-4366
Sayfa
428–436
Yayın Tarihi
2026-10-12
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

BULGULAR: Eğitim öncesinde katılımcıların meme kanseri ve KKMM’ye ilişkin bilgi düzeylerinin (%78,4) yetersiz olduğu ve KKMM uygulama oranlarının (%36,1) düşük kaldığı belirlendi.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:AMAÇ: Son yıllarda kanser, küresel ölçekte artış göstermeye devam etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu nedenle, bu çalışmada kadın üniversite öğrencilerinin meme kanseri ve kendi kendine meme muayenesine (KKMM) ilişkin bilgi düzeyleri ile kısa süreli yapılandırılmış eğitimin etkinliği ve KKMM’ye yönelik tutumları değerlendirilmesi amaçlandı.
💡
Sonuç & Katkı:BULGULAR: Eğitim öncesinde katılımcıların meme kanseri ve KKMM’ye ilişkin bilgi düzeylerinin (%78,4) yetersiz olduğu ve KKMM uygulama oranlarının (%36,1) düşük kaldığı belirlendi.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kendi kendine meme muayenesi · Meme kanseri · Bilgi ve tutum.

Özet

AMAÇ: Son yıllarda kanser, küresel ölçekte artış göstermeye devam etmektedir. Meme kanseri ise hem yaygınlığı hem de mortalitesi nedeniyle genç ve sağlıklı kadınlar arasında kaygı uyandıran önemli bir sağlık sorunu hâline gelmiştir. Bu nedenle, bu çalışmada kadın üniversite öğrencilerinin meme kanseri ve kendi kendine meme muayenesine (KKMM) ilişkin bilgi düzeyleri ile kısa süreli yapılandırılmış eğitimin etkinliği ve KKMM’ye yönelik tutumları değerlendirilmesi amaçlandı. GEREÇ VE YÖNTEM: Kesitsel olarak tasarlanan bu çalışma, sağlık alanında öğrenim gören 250 kadın üniversite öğrencisi ile yürütüldü. Katılımcılara meme sağlığı ve KKMM konularındaki bilgi düzeylerini ölçen bir anket uygulandı. Ardından, animasyon ve sunum destekli bir eğitim programı gerçekleştirildi ve aynı anket tekrar uygulanarak bilgi ve tutum değişimleri analiz edildi. BULGULAR: Eğitim öncesinde katılımcıların meme kanseri ve KKMM’ye ilişkin bilgi düzeylerinin (%78,4) yetersiz olduğu ve KKMM uygulama oranlarının (%36,1) düşük kaldığı belirlendi. Bilgi kaynaklarının büyük ölçüde internet (%42,7) ve sosyal çevreye (%8,5) dayandığı tespit edildi. Eğitim sonrasında ise katılımcıların bilgi düzeylerinde, farkındalıklarında ve KKMM uygulama eğilimlerinde anlamlı artış gözlendi (p<0,001). SONUÇ: Genç bireylerin koruyucu sağlık davranışlarını benimsemesinde yalnızca bilgi düzeyinin değil, aynı zamanda motivasyon, güven ve farkındalık gibi etkenlerin etkili olduğu belirlendi. Ayrıca, kısa süreli ve yapılandırılmış eğitimlerin, öğrencilerde sağlık sorumluluğu bilincini güçlendirdiği ve erken yaşta edinilen doğru alışkanlıkların uzun vadede sürdürülebilir sağlık davranışlarına dönüşme potansiyelini artırdığı sonucuna varıldı.

Abstract

OBJECTIVE: In recent years, cancer has continued to rise globally. Breast cancer has become a significant health problem, raising concerns among young, healthy women due to both its prevalence and mortality. Therefore, this study aimed to assess the breast cancer knowledge levels of female university students and to evaluate their attitudes toward breast self-examination (BSE) following a short-term structured educational intervention. MATERIAL AND METHODS: This cross-sectional study was conducted with 250 female university students studying health sciences. Participants completed a structured questionnaire measuring their knowledge of breast health and BSE. Following this, an educational program consisting of didactic presentations and animation-supported activities was conducted, and the same survey was administered again to assess pre- and post-intervention changes in knowledge and attitudes. RESULTS: Before the training, participants' knowledge of breast cancer and BSE was found to be limited (78.4%), and their BSE practice rates were low (36.1%). Their information sources were largely based on the internet (42.7%) and social circle (8.5%). Following the training, a significant increase was observed in participants' knowledge, awareness, and intention and frequency of BSE practice. CONCLUSIONS: It was determined that not only the level of knowledge but also factors such as motivation, confidence, and awareness are effective in young individuals' adoption of protective health behaviors. Furthermore, it was concluded that short-term, structured training strengthens students' awareness of health responsibility and increases the potential for healthy habits acquired at an early age to become sustainable health behaviors in the long term.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bilir, A., Gürsoy, F., Kumlu, A. U., Keleş, B. S., Çiğdem, D., Özdal, M., Yetim, S., Orhan, Z., Atay, E., Ertekin, T. (2026). ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ KONUSUNDAKİ BİLGİ DÜZEYLERİ, EĞİTİMİN ETKİLİLİĞİ VE UYGULAMA TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Kocatepe Tıp Dergisi, Cilt: 27 Sayı: 4, 428–436. https://doi.org/10.18229/kocatepetip.1755932

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Bray F, Laversanne M, Sung H, et al. Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2024;74(3):229-63.
  2. General Directorate of Public Health. Turkey Cancer Control Programme. Access date 2021. https://www.iccp- portal.org/sites/default/files/plans/Turkey%20NCCP%2018%20Apr%C4%B1l%202022.pdf
  3. Yılmaz S, Emre N, Aykota MR. Evaluation of knowledge and attitudes of medical faculty students about breast cancer and self breast examination. Pam Med J. 2020;13(2):351–6.
  4. Albeshan SM, Hossain SZ, Mackey MG, et al. Can breast self-examination and clinical breast examination along with ıncreasing breast awareness facilitate earlier detection of breast cancer in populations with advanced stages at diagnosis? Clin Breast Cancer. 2020;20(3):194-200.
  5. Alshafie M, Soqia J, Alhomsi D, et al. Knowledge and practice of breast self-examination among breast cancer patients in Damascus, Syria. BMC Womens Health. 2024;24(1):73.
  6. Wondie B, Aragaw A, Worku G, Kassie N. Breast self-examination and its associated factors among women who attended anti-retroviral therapy clinic in Bahir Dar city administration. North West Ethiopia. SAGE Open Medicine. 2022;10:1-9.
  7. Yeshitila YG, Kassa GM, Gebeyehu S, et al. Breast self-examination practice and its determinants among women in Ethiopia: A systematic review and meta-analysis. PLOS ONE. 2021;16(1):e0245252.
  8. Assfa Mossa K. Perceptions and knowledge of breast cancer and breast self-examination among young adult women in southwest Ethiopia: Application of the health belief model. PLOS ONE. 2022;17(9):e0274935.
  9. Arslan M, Şahin DA. Kadınların meme kanseri ve kendi kendine meme muayenesi ile ilgili bilgi durumlarına planlı eğitimin etkisi. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hemşirelik E-Dergisi. 2013:1(1):8–16.
  10. Aydin İ. Üniversite öğrencilerinin kendi kendine meme muayenesi hakkındaki bilgileri ve uygulamaları. Atatürk Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 2004;7(3):26–34.
  11. Alpteker H, Avcı A. Kırsal alandaki kadınların meme kanseri bilgisi ve kendi kendine meme muayenesi uygulama durumlarının belirlenmesi. Meme Sağlığı Dergisi. 2010;6(2):74–9.
  12. Değer VB, Çifçi S, Saka G, Ceylan A. Üniversite öğrencilerin kendi kendine meme muayenesi bilgi düzeyleri. 2018;27(5):343–51.
  13. Alan H, Karadağlı F, Şıpkın F, Kocadaş S. Yurtta kalan üniversite öğrencilerinin meme kanseri ile ilgili bilgileri ve kendi kendine meme muayenesini uygulama durumları. Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi. 2016;56(1):13–22.
  14. Lawrence S, FitzGerald S, Hegarty J, Saab MM. Cancer awareness among adolescents in second-level education: A mixed methods systematic review. Health Education Research. 2025;40(3):1-11.
  15. Yang S, Li P, Yu L, et al. Breast cancer awareness based on health information literacy and influential factors among female nursing students in China. Journal of Cancer Education. 2022;37(3):546–54.
  16. Karayurt Ö, Dramali A. Adaptation of champion’s health belief model scale for Turkish women and evaluation of the selected variables associated with breast self-examination. Cancer Nursing. 2007;30(1):69– 99.
  17. Koc G, Gulen-Savas H, Ergol S, et al. Female university students’ knowledge and practice of breast self- examination in Turkey. Nigerian Journal of Clinical Practice. 2019;22(3):410-5.
  18. Yurt S, Saglam Aksut R, Kadioglu H. The effect of peer education on health beliefs about breast cancer screening. International Nursing Review. 2019;66(4):498–505.
  19. Zhang Y, Sun Y, Xie B. Quality of health information for consumers on the web: a systematic review of indicators, criteria, tools, and evaluation results. Journal of the Association for Information Science and Technology. 2015;66(10):2071–84.
  20. Keselman A, Logan R, Smith CA, et al. Developing informatics tools and strategies for consumer-centered health communication. Journal of the American Medical Informatics Association. 2008;15(4):473–83.
  21. Kılıç D, Sağlam R, Kara Ö. Üniversite öğrencilerinde meme kanseri farkındalığını etkileyen faktörlerin incelenmesi. Meme Sağlığı Dergisi. 2009;5(4):195–9.
  22. Stumbo SP, Yarborough BJH, Yarborough MT, Green CA. Perspectives on providing and receiving preventive health care from primary care providers and their patients with mental illnesses. American Journal of Health Promotion. 2018;32(8):1730–9.
  23. Nutbeam D. Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International. 2000;15(3):259–67.
  24. Norman P, Brain K. An application of an extended health belief model to the prediction of breast self‐ examination among women with a family history of breast cancer. British Journal of Health Psychology. 2005;10(1):1–16.
  25. VanDyke SD, Shell MD. Health beliefs and breast cancer screening in Rural Appalachia: An evaluation of the health belief model. The Journal of Rural Health. 2017;33(4):350–60.
  26. Champion V, Maraj M, Hui S, et al. Comparison of tailored interventions to increase mammography screening in nonadherent older women. Preventive Medicine. 2003;36(2):150–8.
  27. Secginli S, Nahcivan NO. Factors associated with breast cancer screening behaviors in a sample of Turkish women: A questionnaire survey. International Journal of Nursing Studies. 2006;43(2):161–71.
  28. Ozmen V, Ozcinar B, Karanlik H, et al. Breast cancer risk factors in Turkish women - a university hospital based nested case control study. World Journal of Surgical Oncology. 2009;7(37):1–8.
  29. Kassie AM, Abate BB, Kassaw MW, Shiferaw WS. Breast self-examination practice among female university students in Ethiopia: A systematic review and meta-analysis. Cancer Control. 2021;28:1-12.
  30. Gamal A, Awwad SA, Abdallfatah A, et al. Knowledge, attitudes, and awareness of breast self-examination among female university students in three Arab countries: A multi-center cross-sectional study. BMC Public Health. 2025;25(1):2961.
  31. Mirzaii K, Ashkezari SN, Khadivzadeh T, et al. Evidence based care journal evaluation of the effects of breast cancer screening training based on the systematic comprehensive health education and promotion model on the attitudes and breast self-examination skills of women. Evidence Based Care Journal. 2016;6(3):7–18.
  32. Miller SM, Fleisher L, Roussi P, et al. Facilitating informed decision making about breast cancer risk and genetic counseling among women calling the NCI’s Cancer Information Service. Journal of Health Communication. 2005;10(1):119–36.
  33. Farkas AH, Nattinger AB. Breast cancer screening and prevention. Annals of Internal Medicine. 2023;176(11):161–76.
  34. Al-Dubai SAR, Ganasegeran K, Alabsi AM, et al. Exploration of barriers to breast-self examination among urban women in Shah Alam, Malaysia: A cross sectional study. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention. 2012;13(4):1627–32.
  35. Ludwick R, Gaczkowski T. Breast self-exams by teenagers. Cancer Nursing. 2001;24(4):315–9.
  36. Kyle RG, Forbat L, Rauchhaus P, et al. Increased cancer awareness among British adolescents after a school-based educational intervention: A controlled before-and-after study with 6-month follow-up. BMC public health. 2013;13:190.