KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Coğrafi Bilimler Dergisi / 2025 / Cilt: 23 Sayı: 2

Uzaktan Algılama Teknikleri Kullanarak Atakum İlçesinde (Samsun, Türkiye) Kentsel Gelişim Süreci ve Arazi Kullanım Değişimi

Urban Development Process and Land Use Change in Atakum District (Samsun, Türkiye) Using Remote Sensing Techniques

Muhammet Bahadır(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5068-4250
Halithan Şen(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1332-2132
Fatih Ocak(MARMARA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1088-3762
Sayfa
396–420
Yayın Tarihi
2025-10-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sürdürülebilir kentsel gelişme ve arazi kullanımı için tarımsal verimliliği düşük olan plato alanları yerleşim yeri olarak tercih edilmeli, orman arazileri korunmalı ve verimli topraklar tarımsal üretimde kullanılmalıdır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada Türkiye'nin Karadeniz kıyısında yer alan Atakum ilçesinde 23 yılda (2000-2023) nüfus artışına bağlı olarak meydana gelen kentsel gelişim ve bu süreçteki arazi kullanım değişimi incelenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İlçenin son 23 yıllık gelişimi incelenerek nüfus ve arazi kullanım projeksiyonunun oluşturulması amaçlanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Sürdürülebilir kentsel gelişme ve arazi kullanımı için tarımsal verimliliği düşük olan plato alanları yerleşim yeri olarak tercih edilmeli, orman arazileri korunmalı ve verimli topraklar tarımsal üretimde kullanılmalıdır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2000-2023 Verileri
⚙️Değişkenler:Arazi Kullanımı Değişimi · Uzaktan Algılama · Nüfus Projeksiyonu

Özet

Bu çalışmada Türkiye'nin Karadeniz kıyısında yer alan Atakum ilçesinde 23 yılda (2000-2023) nüfus artışına bağlı olarak meydana gelen kentsel gelişim ve bu süreçteki arazi kullanım değişimi incelenmiştir. İlçenin son 23 yıllık gelişimi incelenerek nüfus ve arazi kullanım projeksiyonunun oluşturulması amaçlanmıştır. Arazi kullanımındaki değişiklikleri tespit etmek amacıyla çalışmada 2000 yılına ait Landsat 7 ETM görüntüleri ile 2013 ve 2023 yılına ait Landsat 8 OLI/TIRS görüntüleri kullanılmıştır. Landsat görüntülerinden elde edilen sonuçlar, 2017-2023 yılları arasında Sentinel-2 uydu görüntüleri kullanılarak elde edilen arazi kullanım verileriyle karşılaştırılmıştır. Kentsel gelişim, arazi kullanımı ve nüfus projeksiyonu sonuçlarının haritalandırılması için Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılmıştır. Arazi kullanım projeksiyonuna göre 2033 yılına kadar ilçedeki orman alanlarının azalacağı, yerleşim alanlarının yaklaşık %3 oranında artacağı ve nüfusun yaklaşık iki katına çıkacağı öngörülmektedir. Sürdürülebilir kentsel gelişme ve arazi kullanımı için tarımsal verimliliği düşük olan plato alanları yerleşim yeri olarak tercih edilmeli, orman arazileri korunmalı ve verimli topraklar tarımsal üretimde kullanılmalıdır.

Abstract

In this study, urban development and land use changes in this process due to population growth in Atakum district located on the Black Sea coast of Türkiye were examined in 23 years (2000-2023). It was aimed to create a population and land use projection by examining the development of the district in the last 23 years. In order to determine the changes in land use, Landsat 7 ETM images of 2000 and Landsat 8 OLI/TIRS images of 2013 and 2023 were used in the study. The results obtained from Landsat images were compared with the land use data obtained using Sentinel-2 satellite images between 2017-2023. Geographic Information Systems were used to map urban development, land use and population projection results. According to land use projections, it is predicted that forest areas in the district will decrease, residential areas will increase by approximately 3% and the population will approximately double by 2033. For sustainable urban development and land use, plateau areas with low agricultural productivity should be preferred as settlement areas, forest lands should be protected and fertile lands should be used in agricultural production.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bahadır, M., Şen, H., Ocak, F. (2025). Uzaktan Algılama Teknikleri Kullanarak Atakum İlçesinde (Samsun, Türkiye) Kentsel Gelişim Süreci ve Arazi Kullanım Değişimi. Coğrafi Bilimler Dergisi, Cilt: 23 Sayı: 2, 396–420. https://ajindex.com/articles/1210419

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (40)

  1. Arslan, R. (2020). 1943 Ladik depremi. Journal of Humanities and Tourism Research, 10 (2), 143-160. doi:10.14230/johut826.
  2. Ayalke, G. Z., Şişman, A. (2024). Machine learning-based improved land cover classification using Google Earth Engine: case of Atakum, Samsun. Geomatik, 9 (3), 375-390. doi: 10.29128/geomatik.1472160
  3. Bağcı, H. R., Bahadır, M. (2019). Land use and temporal change in Kızılırmak Delta (Samsun) (1987-2019). The Journal of Academic Social Science Studies, 78, 295-312. doi: 10.29228/JASSS.40162
  4. Bahadır, M., (2013a). The natural conditions of The Işıklı Lake watershed and its reflection on land use. Journal of Geography, 20, 1-20. Bahadır, M., (2013b). The analysis of the climate characteristics of Samsun with interpolation techniques. Journal of Anatolian Natural Sciences, 4 (1), 28-46. Retrieved from https://researchgate.net/publication/386448480
  5. Bahadır, M., (2014). A climatic analysis of the floods of 4th July and 6th August 2012 in Samsun. Journal of Geography, 29, 28-50. Bahadır, M., Ocak, F., Şen, H. (2024). Determination of the development of settlements above earthquake susceptibility classes in Atakum district (Samsun/Türkiye). International Journal of Engineering and Geosciences, 9 (3), 390-405. doi: 10.26833/ijeg.1465072
  6. Bayraktar, E., Efe, B. (2022). Trend analysis of Samsun's precipitation and temperature bata by Şen’s Trend Method. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 34 (2), 190-197. doi: 10.7240/jeps.789904
  7. Ben-David, A. (2008). Comparison of classification accuracy using Cohen’s Weighted Kappa. Expert Systems with Applications, 34 (2), 825-832. doi: 10.1016/j.eswa.2006.10.022
  8. Bibi, T. S. (2022). Modeling urban stormwater management in the town of Dodola based on landuse and climate change using SWMM 5.1. Journal of Hydrology: Regional Studies, 44, 101267. doi: 10.1016/j.ejrh.2022.101267
  9. Chen, C., Zhang, B., Su, H., Li, W., Wang, L., (2015). Land-use scene classification using multi-scale completed local binary patterns. SIViP, 10, 745-752. doi: 10.1007/s11760-015-0804-2
  10. Chen, Z., Wang, J. (2010). Land use and land cover change detection using satellite remote sensing techniques in the mountainous Three Gorges Area, China. International Journal of Remote Sensing, 31 (6), 1519-1542. doi: 10.1080/01431160903475381
  11. Coulter, L. L., Stow, D. A., Tsai, Y., Ibanez, N., Shih, H., Kerr, A., Benza, M., Weeks, J. R., Mensah, F. (2016). Classification and assessment of land cover and land use change in southern Ghana using dense stacks of Landsat 7 ETM+ imagery. Remote Sensing of Environment, 184, 396-409. doi: 10.1016/j.rse.2016.07.016
  12. Döker, M. F., Gül, A. (2019). Monitoring urban growth and land use change detection in Adapazarı (1985‐2019). Turkish Geographical Review, 73, 67-78. doi: 10.17211/tcd.616796
  13. Göztepe, S., Bahadır, M., Şen, H. (2022). Natural geographical features and land use of The Hatip River Basin (Ankara), Mavi Atlas, 10 (2), 564-581. doi: 10.18795/gumusmaviatlas.1171169
  14. Güney, Y., Polat, S. (2015). Coastline change detection using remote sensing data: The case of Aliağa and Çandarlı. Journal of Aeronautics and Space Technologies, 1, 11-17. doi: 10.7603/s40690-015-0002-z
  15. Hara, Y., Takeuchi, K., Okubo, S. (2005). Urbanization linked with past agricultural landuse patterns in the urban fringe of a deltaic Asian mega-city: a case study in Bangkok. Landscape and Urban Planning, 73 (1), 16-28. doi: 10.1016/j.landurbplan.2004.07.002
  16. Hatipoğlu, İ. K., Uzun, A. (2020). Temporal and spatial change of land use in middle and lower catchment of Melet River (Ordu) (2002-2015). Mavi Atlas, 8 (1), 154-168. doi: 10.18795/Gumusmaviatlas.704048 Hiew, J. J., Nor, A. N. M., Rafaai, N., Malek, N. H. A., Aziz, H. A., Ibrahim, N., Jamil, R. M. (2019). Land use classification and land use change analysis using satellite images in Lojing, Kelantan. Journal of Tropical Resources and Sustainable Science, 7, 53-60. doi: 10.47253/jtrss.v7i2.510
  17. Huang, W., Hashimoto, S., Yoshida, T., Saito, O., Meraj, G. (2024). Understanding Japan's Land‑use Dynamics between 1987 and 2050 using Land Accounting and Scenario Analysis. Sustainability Science, 19, 1561-1577. doi: 10.1007/s11625-024-01517-2
  18. Huang, Z., Jia, X., Ge, L. (2010). Sampling approaches for one-pass land-use/land-cover change mapping. International Journal of Remote Sensing, 31, 1543-1554. doi: 10.1080/01431160903475399
  19. Islam, K., Jashimuddin, M., Nath, B., Nath, T. K. (2018). Land use classification and change detection by using multi-temporal remotely sensed imagery: The case of Chunati wildlife sanctuary, Bangladesh. The Egyptian Journal of Remote Sensing and Space Sciences, 21 (1), 37-47. doi: 10.1016/j.ejrs.2016.12.005
  20. Jiang, J., Wang, Z., Lai, C., Wu, X., Chen, X. (2023). Climate and landuse change enhance spatio-temporal variability of Dongjiang River flow and ammonia nitrogen. Science of The Total Environment, 867, 161483. doi: 10.1016/j.scitotenv.2023.161483
  21. Kaçmaz, M., Döker, M.F. (2021). Land use and spatial change in Sapanca Lake Basin. Turkish Journal of Geographical Sciences, 19 (1), 161-194. doi: 10.33688/aucbd.872216
  22. Kavzaoğlu, T., Çölkesen, İ. (2010). Classification of satellite images using decision trees: Kocaeli case. Electronic Journal of Map Technologies, 2 (1), 36-45. Ketin, İ. (1969). Kuzey Anadolu fay zonu hakkında. Bulletin of the Mineral Research and Exploration, 72, 1-27. Liu, Y., Liu, Y., Guo, J. (2019). Land use classification and vegetation coverage inversion based on Landsat OLI data İn Qingdao. Geomatics Science and Technology, 7 (3), 132-138. doi: 10.12677/GST.2019.73019
  23. Magrath, W. B., Doolette, J. B. (1990). Watershed development in Asia; Strategies and technologies. Papers 127, World Bank Technical papers. Retrieved from https://ideas.repec.org/p/fth/wobate/127.html
  24. Mcnee, R. B. (1970). Regional planning, bureaucracy and geography. Economic Geography, 46 (2), 190-198. doi: 10.2307/142626
  25. Oruç, M. (2003). Analysis of non-natural environmental changes using remotly sensed data in Zonguldak region. [Unpublished master's thesis]. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Zonguldak.
  26. Özşahin, E., Eroğlu, İ. (2018). Land capability classification based on ecological properties of Tekirdag province. International Journal of Human Sciences, 15 (2), 835-854. doi: 10.14687/jhs.v15i2.4958
  27. Randolph, J. (2003). Environmental land use planning and management. Island Press, Washington.
  28. Rashid, N., Alam, J. A. M. M., Chowdhury, Md. A., Islam, S. L. U. (2022). Impact of land use change and urbanization on urban heat island effect in Narayanganj city, Bangladesh: A remote sensing-based estimation. Environmental Challenges, 8, 100571. doi: 10.1016/j.envc.2022.100571
  29. Rogan, J., Chen, D. (2004). Remote sensing technology for mapping and monitoring land-cover and land-use change. Progress in Planning, 61 (4), 301-325. doi: 10.1016/S0305-9006(03)00066-7
  30. Rwanga, S. S., Ndambuki, J. M. (2017). Accuracy assessment of land use/ land cover classification using remote sensing and GIS. International Journal of Geosciences, 8 (4), 611-622. doi: 10.4236/ijg.2017.84033
  31. Sandıkçıoğlu, M., Uzun, A. (2024). Gölbaşı Havzası’nda arazi kullanımının zamansal (1984-2020) değişimi, Adıyaman/Türkiye. Coğrafi Bilimler Dergisi/ Turkish Journal of Geographical Sciences, 22 (2), 614-644, doi: 10.33688/aucbd.1469357
  32. Song, W., Deng, X. (2017). Land-use/land-cover change and ecosystem service provision in China. Science of The Total Environment, 576, 705-719. doi: 10.1016/j.scitotenv.2016.07.078
  33. Şenol, E. (2020). Spatial segregation in metropol districts of Samsun province according to demographic and cultural characteristics. International Journal of Geography and Geography Education (IGGE), 41, 177-198. Taelman, S. E., Schaubroeck T., Meester S. D., Boone L., Dewulf, J. (2016). Accounting for land use in life cycle assessment: The value of NPP as a proxy indicator to assess land use impacts on ecosystems. Science of The Total Environment, 550, 143-156. doi: 10.1016/j.scitotenv.2016.01.055
  34. Turoğlu, H. (1998). Relationship of landuse and geomorphological features at Sinop city and its vicinity. Turkish Geographical Review, 33, 519-528. Wu, H., Li, Z., Clarke, K. C., Shi, W., Fang, L., Lin, A., Zhou, J. (2019). Examining the sensitivity of spatial scale in cellular automata Markov chain simulation of land use change. International Journal of Geographical Information Science, 33 (5), 1040-1061. doi: 10.1080/13658816.2019.1568441
  35. Zhang, X., Kang, T., Wang, H., Sun, Y. (2010). Analysis on spatial structure of landuse change based on remote sensing and geographical information system. International Journal of Applied Earth Observation and Geoinformation, 12 (2), 145-150. doi:10.1016/j.jag.2010.04.011
  36. Bahadır, M., (2013a). The natural conditions of The Işıklı Lake watershed and its reflection on land use. Journal of Geography, 20, 1-20.
  37. Bahadır, M., (2014). A climatic analysis of the floods of 4th July and 6th August 2012 in Samsun. Journal of Geography, 29, 28-50.
  38. Kavzaoğlu, T., Çölkesen, İ. (2010). Classification of satellite images using decision trees: Kocaeli case. Electronic Journal of Map Technologies, 2 (1), 36-45. Ketin, İ. (1969). Kuzey Anadolu fay zonu hakkında. Bulletin of the Mineral Research and Exploration, 72, 1-27.
  39. Şenol, E. (2020). Spatial segregation in metropol districts of Samsun province according to demographic and cultural characteristics. International Journal of Geography and Geography Education (IGGE), 41, 177-198.
  40. Turoğlu, H. (1998). Relationship of landuse and geomorphological features at Sinop city and its vicinity. Turkish Geographical Review, 33, 519-528.