Dergiler / Gazi Akademik Bakış / 2026 / Cilt: 19 Sayı: 38

Felsefi Bir Bakış Açısıyla Milliyet: Kant’ın Milli Karakter Kavramına İlişkin Hume Eleştirisi

Nationality from a Philosophical Point of View: Kant’s Critique of Hume on the Concept of National Character

Fahri Danış(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ, ULUSLARARASI İLİŞKİLER BÖLÜMÜ)0000-0001-5872-6873
Sayfa
39–60
Yayın Tarihi
2026-06-22
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma, iki düşünür arasındaki ayrışmanın epistemolojik temellerini −Hume’un empirist tikelciliği ile Kant’ın akılcı-teleolojik evrenselciliği− çözümleyerek bu yüzleşmenin, çağdaş milliyetçilik çalışmalarında uzun süredir belirleyici olan primordiyalizm-konstrüktivizm karşıtlığının entelektüel arka planındaki önemli bir uğrak olduğunu savunmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Millet kavramının entelektüel temelleri ya da diğer aidiyet biçimleriyle (etnisite, ırk, vatandaşlık vb.) olan ilişkisi, genellikle görmezden gelinme eğilimindedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmada öncelikle Aydınlanma öncesinde Avrupa fikir hayatında etnik aidiyetin yorumlanışı ele alınmakta, özellikle 18. yüzyılda yaşanan paradigma değişimi incelenmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma, iki düşünür arasındaki ayrışmanın epistemolojik temellerini −Hume’un empirist tikelciliği ile Kant’ın akılcı-teleolojik evrenselciliği− çözümleyerek bu yüzleşmenin, çağdaş milliyetçilik çalışmalarında uzun süredir belirleyici olan primordiyalizm-konstrüktivizm karşıtlığının entelektüel arka planındaki önemli bir uğrak olduğunu savunmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Milli Karakter · Millet · Irk

Özet

Millet kavramının entelektüel temelleri ya da diğer aidiyet biçimleriyle (etnisite, ırk, vatandaşlık vb.) olan ilişkisi, genellikle görmezden gelinme eğilimindedir. Bu çalışma, Kant’ın “milli karakter” kavramına ilişkin Hume eleştirisi ve bu eleştirinin “millet” ile “ırk” kavramlarının birbirinden ayrışmasındaki rolü üzerine odaklanmaktadır. Çalışmada öncelikle Aydınlanma öncesinde Avrupa fikir hayatında etnik aidiyetin yorumlanışı ele alınmakta, özellikle 18. yüzyılda yaşanan paradigma değişimi incelenmektedir. Ardından 17. ve 18. yüzyıl düşünürlerinin “millet,” “ırk” ve ilgili toplumsal kategorileri değerlendirme biçimleri araştırılarak Kant’ın Hume eleştirisinin entelektüel arka planı ortaya koyulmaktadır. Çalışma, iki düşünür arasındaki ayrışmanın epistemolojik temellerini −Hume’un empirist tikelciliği ile Kant’ın akılcı-teleolojik evrenselciliği− çözümleyerek bu yüzleşmenin, çağdaş milliyetçilik çalışmalarında uzun süredir belirleyici olan primordiyalizm-konstrüktivizm karşıtlığının entelektüel arka planındaki önemli bir uğrak olduğunu savunmaktadır.

Abstract

The intellectual foundations of the concept of the nation and its relationship with other forms of belonging, such as ethnicity, race, and citizenship, are often overlooked. This study examines Kant’s critique of Hume on the concept of national character and its role in the Enlightenment-era conceptual differentiation between “nation” and “race.” The study begins by examining the interpretation of ethnic belonging in European intellectual thought before the Enlightenment, with a focus on the paradigm shift of the 18th century. It then explores how 17th- and 18th-century thinkers conceptualized ‘nation,’ ‘race,’ and related social categories, providing the intellectual backdrop for Kant’s critique of Hume. The analysis identifies the epistemological foundations that separated their positions −Hume’s empiricist particularism versus Kant’s rationalist-teleological universalism− and argues that this confrontation constitutes one important episode in the intellectual genealogy of the primordialist-constructivist divide that has long structured contemporary nationalism studies.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Danış, F. (2026). Felsefi Bir Bakış Açısıyla Milliyet: Kant’ın Milli Karakter Kavramına İlişkin Hume Eleştirisi. Gazi Akademik Bakış, Cilt: 19 Sayı: 38, 39–60. https://doi.org/10.19060/gav.1972964

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. ALLAIS Lucy, “Kant’s Racism”. Philosophical Papers, XLV/1-2, 2016, pp. 1–36. ANDERSON Benedict, Imagined Communities, Verso, London 2006. ASHER Kendra, “Was David Hume a Racist? Interpreting Hume’s Infamous Footnote (Part I)”, Economic Affairs, XLII/2, 2022, pp. 225–239. BAŞTÜRK Efe, Sokrates’ten Rousseau’ya Politika Felsefesi Tarihi, Fol Yayınları, İstanbul 2021. BERNAL Martin, Black Athena: The Afroasiatic Roots of Classical Civilization, The Fabrication of Ancient Greece, vol. I, Rutgers University Press, New Brunswick 2020.
  2. BERNASCONI Robert, “Kant and Blumenbach’s Polyps: A Neglected Chapter in the History of the Concept of Race,” Sara Eigen and Mark Larrimore, eds., The German Invention of Race, State University of New York Press, New York 2006, pp. 73–91.
  3. , Irk Kavramını Kim İcat Etti? Felsefi Düşüncede Irk ve Irkçılık, (trans. Zeynep Direk, İsmail Esiner, Nazlı Öktem, and Meriç Tendü), Metis Yayınları, İstanbul 2011.
  4. BERNIER François, “A New Division of Earth”, (trans. Janet L. Nelson), History Workshop Journal, vol. 51, 2001, pp. 247–250.
  5. BOURDIEU Pierre, Practical Reason: On the Theory of Action, (trans. Randal Johnson), Stanford University Press, California 1998.
  6. BRAUDE Benjamin, “The Sons of Noah and the Construction of Ethnic and Geographical Identities in the Medieval and Early Modern Periods,” The William and Mary Quarterly, XLIX/1, 1997, pp. 103–142.
  7. BROWN Ricardo, Until Darwin: Science, Human Variety and the Origins of Race, Routledge, London 2011.
  8. BURKE Peter, Languages and Communities in Early Modern Europe, Cambridge University Press, New York 2004.
  9. COHLER Anne M., Rousseau and Nationalism, Basic Books, New York 1970.
  10. CONNOR Walker, Ethnonationalism: The Quest for Understanding, Princeton University Press, New York 1994.
  11. DANIŞ M. Fahri, “Stages of Ethnic Belonging in the Western Canon: Etymological Rules of the Medieval Gens and Natio Concepts”, Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, VII/1, 2024, pp. 161–183.