Dergiler / Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi / 2026 / Cilt: 28 Sayı: 84

Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı

A Delay-Based Decision Support Approach for Horizontal Aircraft Sequencing in the Terminal Maneuvering Area

Soner Demirel(ERZİNCAN BİNALİ YILDIRIM ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1626-9317
Sayfa
529–538
Yayın Tarihi
2026-09-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Her test setinin çözüm, görselleştirme ve raporlama işlemleri 30 saniye altında sezgisel algoritma tarafından gerçekleştirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Havalimanlarında artan trafik talebi, Terminal Manevra Sahası’nda (TMS) etkin sıralama ve kapasite kullanımını kritik hale getirmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Önerilen yapı, TMS yol ağı yapısını ve operasyonel kısıtları esas alarak uçakların TMS’ye giriş anındaki durumunu değerlendirmekte, zaman çakışmalarını gecikme atamasıyla çözmekte ve son yaklaşma aşamasında düzenli bir trafik akışı sağlamayı amaçlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Her test setinin çözüm, görselleştirme ve raporlama işlemleri 30 saniye altında sezgisel algoritma tarafından gerçekleştirilmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hava Trafik Yönetimi · Uçak Sıralama · Toplama Noktası Sistemi

Özet

Havalimanlarında artan trafik talebi, Terminal Manevra Sahası’nda (TMS) etkin sıralama ve kapasite kullanımını kritik hale getirmektedir. Bu çalışma, TMS’de yatay düzlemde uçak sıralamasını ele alarak Toplama Noktası Sistemi temelinde gecikme odaklı bir karar destek yaklaşımı önermektedir. Önerilen yapı, TMS yol ağı yapısını ve operasyonel kısıtları esas alarak uçakların TMS’ye giriş anındaki durumunu değerlendirmekte, zaman çakışmalarını gecikme atamasıyla çözmekte ve son yaklaşma aşamasında düzenli bir trafik akışı sağlamayı amaçlamaktadır. Geliştirilen uygulama; ısı haritaları, toplam uçuş süresi ve emisyon hesapları gibi işlevlerle planlama kontrolörüne operasyon öncesi uygulama içinde öngörü sunmakta, Kısıt Uyarlamalı Monte Carlo Simülasyonu aracılığıyla farklı trafik senaryolarının incelenmesine de imkân tanımakta ve ilgili literatüre farklı bir bakış açısı getirmektedir. Bu yönleriyle çalışma ve geliştirilen arayüz, TMS içindeki yatay sıralama probleminin çözümüne kapsamlı ve pratik bir katkı sunmaktadır. Üç farklı trafik yoğunluğu ile yapılan testlerde (toplam 30 test) algoritma problemleri çözmüş, orta ve yoğun trafiklerde limitlerin esnetilmesine ihtiyaç duymamıştır, ancak aşırı yoğun trafik akışında bazı uçaklar için kademeli esnetme uygulanmıştır. Her test setinin çözüm, görselleştirme ve raporlama işlemleri 30 saniye altında sezgisel algoritma tarafından gerçekleştirilmiştir.

Abstract

Increasing air traffic demand makes efficient sequencing and capacity management in the Terminal Maneuvering Area (TMA) critical. This study addresses the horizontal sequencing of aircraft in the TMA by proposing a delay-based decision support approach grounded in a Point Merge System. The proposed framework evaluates the status of arriving aircraft upon entry into the TMA, resolves timing conflicts through delay assignments, and aims to maintain an orderly traffic flow during final approach. The developed application provides the planning controller with pre-tactical insight through functions such as heatmaps, total flight time calculations, and emission estimations. It also enables the examination of different traffic scenarios through Constraint-Adjusted Monte Carlo Simulation, and the study offers a novel perspective to the existing literature. With these capabilities, the study and the developed interface deliver a comprehensive and practical contribution to solving the horizontal sequencing problem within the TMA. In the tests conducted under three different traffic density levels (a total of 30 test runs), the algorithm successfully resolved the scenarios and required no relaxation of limits under medium and high traffic conditions. However, under extremely dense traffic, gradual limit relaxation was applied for a subset of aircraft. Each test set’s solution, visualization, and reporting processes were carried out by the heuristic algorithm in under 30 seconds.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Demirel, S. (2026). Terminal Manevra Sahasında Yatay Düzlemde Uçak Sıralaması için Gecikme Temelli Karar Destek Yaklaşımı. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi, Cilt: 28 Sayı: 84, 529–538. https://doi.org/10.21205/deufmd.2026288420

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. DHMI. İstatistik-Tüm Uçak Trafiği; 2025.
  2. Dalmau R, Alenka J, Prats X. Combining the assignment of pre-defined routes and RTAs to sequence and merge arrival traffic. İçinde: 17th AIAA Aviation Technology, Integration, and Operations Conference; 2017, s. 1-12.
  3. Sáez R, Dalmau R, Prats X. Optimal assignment of 4D close-loop instructions to enable CDOs in dense TMAs. İçinde: AIAA/IEEE Digital Avionics Systems Conference; 2018.
  4. Sáez R, Prats X, Polishchuk T, Polishchuk V. Traffic synchronization in terminal airspace to enable continuous descent operations in trombone sequencing and merging procedures: an implementation study for Frankfurt airport. Transportation Research Part C 2020;121:102875. doi:10.1016/j.trc.2020.102875.
  5. Boursier L, Favennec B, Hoffman E, Trzmiel A, Vergne F, Zeghal K. Merging arrival flows without heading instructions. İçinde: 7th USA/Europe Air Traffic Management Research and Development Seminar; 2007, s. 414-421.
  6. Liang M, Delahaye D, Maréchal P. Integrated sequencing and merging aircraft to parallel runways with automated conflict resolution and advanced avionics capabilities. Transportation Research Part C 2017;85:268-291. doi:10.1016/j.trc.2017.09.012.
  7. Liang M, Delahaye D, Marechal P. Conflict-free arrival and departure trajectory planning for parallel runway with advanced point-merge system. Transportation Research Part C 2018;95:207-227. doi:10.1016/j.trc.2018.07.006.
  8. Sahin O, Usanmaz O, Turgut ET. An assessment of flight efficiency based on the point merge system at metroplex airports. Aircraft Engineering and Aerospace Technology 2018;90:1-10. doi:10.1108/AEAT-06-2016-0097.
  9. Cecen RK. Multi-objective TMA management optimization using the point merge system. Aircraft Engineering and Aerospace Technology 2021;93:15-24. doi:10.1108/AEAT-09-2019-0181.
  10. Cecen RK. The fuel consumption impact of the turning point location for the point merge system. International Journal of Sustainable Aviation 2022;8. doi:10.1504/IJSA.2022.120612.
  11. Cecen RK, Saraç T, Çetek C. Emission and flight time optimization model for aircraft landing problem. Transportation Research Record: Journal of the Transportation Research Board 2022;2677:763-773. doi:10.1177/03611981221108398.
  12. Cecen RK. A path stretching model for effective terminal airspace management. International Journal of Aeronautical and Space Sciences 2022:1043-1052. doi:10.1007/s42405-022-00486-z.
  13. Beasley JE, Sonander J, Havelock P. Scheduling aircraft landings at London Heathrow using a population heuristic. The Journal of the Operational Research Society 2001;52:483-493. doi:10.1057/palgrave.jors.2601129.
  14. Chen S, Xia X. Researches on optimal scheduling model for aircraft landing problem. İçinde: 2009 WASE International Conference on Information Engineering; 2009, s. 418-421.
  15. Hancerliogullari G, Rabadi G, Al-Salem AH, Kharbeche M. Greedy algorithms and metaheuristics for a multiple runway combined arrival-departure aircraft sequencing problem. Journal of Air Transport Management 2013;32:39-48. doi:10.1016/j.jairtraman.2013.06.001.
  16. Choi S, Robinson JE, Mulfinger DG, Capozzi BJ. Design of an optimal route structure using heuristics-based stochastic schedulers. İçinde: 29th Digital Avionics Systems Conference; 2010, s. 2-A.
  17. Guliashki V, Mušič G, Marinova G. A heuristic algorithm for aircraft landing scheduling problem. İçinde: IEEE 10th International Workshop on Metrology for AeroSpace (MetroAeroSpace); 2023, s. 253-257.
  18. Nebula F, Palumbo R, Gigante G, Vozella A. Digital assistant for arrival scheduling with conflict prevention capabilities. Information 2023;14:216. doi:10.3390/info14040216.
  19. Pasaoglu C, Baspinar B, Ure NK, Inalhan G. Hybrid systems modeling and automated air traffic control for three-dimensional separation assurance. Proceedings of the Institution of Mechanical Engineers, Part G: Journal of Aerospace Engineering 2016;230:1788-1809. doi:10.1177/0954410015619443.
  20. Metropolis N, Ulam S. The monte carlo method. Journal of the American Statistical Association 1949;44:335-341. doi:10.2307/2280232.
  21. ICAO. Aircraft Engine Emissions Databank. Emissions Databank, ICAO; 2025.
  22. Schäfer M, Strohmeier M, Lenders V, Martinovic I, Wilhelm M. Bringing up OpenSky: A large-scale ADS-B sensor network for research. İçinde: 13th Int. Symp. Inf. Process. Sensor Netw. IPSN-14; 2014.