Dergiler / Dicle Tıp Dergisi / 2026 / Cilt: 53 Sayı: 2

Otizm Spektrum Bozukluğu Tanı Sürecinde ilk Temas: Diyarbakır İlinde Çalışan Pediatrist ve Birinci Basamak Hekimlerinin Bilgi Düzeylerinin Karşılaştırılması ve Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi

First Contact in The Diagnosis Process of Autism Spectrum Disorder: Comparison of The Knowledge Levels of Pediatricians and Primary Care Physicians Working in The Province of Diyarbakir and Investigation of Influencing Factors

Yeliz Balca(MALATYA TURGUT OZAL UNIVERSITY, DISTANCE EDUCATION APPLICATION AND RESEARCH CENTER)
Sayfa
417–430
Yayın Tarihi
2026-06-05
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Katılımcıların SÇ-OBA toplam puan ortalaması 13.85 ± 2.12 olarak saptanmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Bu çalışma, çocuklarla ilk teması kuran pediatrist ve birinci basamak hekimlerinin otizm spektrum bozukluğu (OSB) konusundaki bilgi düzeylerini ve klinik yaklaşımlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yöntemler: Kesitsel tipteki bu araştırmaya, çalışmaya katılmayı kabul eden 188 hekim dahil edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Katılımcıların SÇ-OBA toplam puan ortalaması 13.85 ± 2.12 olarak saptanmıştır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Otizm Spektrum Bozukluğu · Erken Tanı · Aile Hekimi

Özet

Amaç: Bu çalışma, çocuklarla ilk teması kuran pediatrist ve birinci basamak hekimlerinin otizm spektrum bozukluğu (OSB) konusundaki bilgi düzeylerini ve klinik yaklaşımlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Yöntemler: Kesitsel tipteki bu araştırmaya, çalışmaya katılmayı kabul eden 188 hekim dahil edilmiştir. Sağlık çalışanlarında Çocukluk Çağı Otizmi Bilgi Ölçeği (SÇ-OBA) ve sosyodemografik bilgileri içeren bir anket ile veriler toplanmıştır. Veriler; sosyodemografik özellikler, OSB bilgi puanları ve vaka yönlendirme pratikleri üzerinden analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların SÇ-OBA toplam puan ortalaması 13.85 ± 2.12 olarak saptanmıştır. Pediatristler ile birinci basamak hekimlerinin toplam bilgi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Yaş grupları arasında toplam bilgi puanı açısından yapılan tek yönlü ANOVA testinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (F(2, 185) = 3,717; p = 0,026). Post-hoc analiz sonuçlarına göre; 27-40 yaş grubundaki hekimlerin bilgi puanlarının (14.12 ± 2.17), 41-50 yaş grubuna (13.23 ± 1.83) göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir (p = 0.047). Kadın cinsiyetinin yapılan regresyon analiziyle bilgi düzeyini yordayan en güçlü bağımsız faktör olduğu belirlenmiştir (p=0.016). Sonuç: Erken tanı için önemli bir yeri olan tarama süreçlerinin iyileştirilmesi ve hekimlerin pratik ve rutin eğitimlerle desteklenmesi gerekmektedir.

Abstract

Objective: This study aims to evaluate the knowledge level and clinical approach of pediatricians and primary care physicians who first come into contact with children regarding autism spectrum disorder (ASD). Methods: This cross-sectional study included 188 physicians who agreed to participate. Data were collected using the Childhood Autism Knowledge Scale for Healthcare Professionals (KCAWH) and a questionnaire containing sociodemographic information. Data were analyzed based on sociodemographic characteristics, ASD knowledge scores, and case referral practices. Results: The mean total KCAWH score of the participants was found to be 13.85 ± 2.12. There was no statistically significant difference between the total knowledge scores of pediatricians and primary care physicians (p>0.05). A one-way ANOVA test for total knowledge scores across age groups revealed a statistically significant difference (F(2.185) = 3.717; p = 0.026). According to the post-hoc analysis results, the knowledge scores of physicians in the 27-40 age group (14.12 ± 2.17) were found to be significantly higher than those in the 41-50 age group (13.23 ± 1.83) (p = 0.047). Female gender was identified to be the strongest independent factor predicting knowledge level in the regression analysis (p=0.016). Conclusion: Screening processes, which play an important role in early diagnosis, need to be improved, and physicians need to be supported with practical and routine training.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Balca, Y. (2026). Otizm Spektrum Bozukluğu Tanı Sürecinde ilk Temas: Diyarbakır İlinde Çalışan Pediatrist ve Birinci Basamak Hekimlerinin Bilgi Düzeylerinin Karşılaştırılması ve Etkileyen Faktörlerin İncelenmesi. Dicle Tıp Dergisi, Cilt: 53 Sayı: 2, 417–430. https://doi.org/10.5798/dicletip.1964562

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (35)

  1. American Psychiatric Association. Diagnostic andstatistical manual of mental disorders. 5th ed.TextRevision. Washington, DC: American PsychiatricAssociation; 2022:50-67.
  2. Shaw KA, Williams S, Patrick ME, et al. Prevalenceand early identification of autism spectrum disorderamong children aged 4 and 8 years—Autism andDevelopmental Disabilities Monitoring Network, 16Sites, United States, 2022. MMWR Surveill Summ.2025;74:1-22.
  3. Zwaigenbaum L, Bauman ML, Choueiri R, et al. Earlyintervention for children with autism spectrumdisorder under 3 years of age: recommendations for practice and research. Pediatrics. 2015;136:60-81.
  4. Courchesne E, Campbell K, Solso S. Brain growthacross the life span in autism: age-specific changes inanatomical pathology. Brain Res. 2011;1380:138-45.
  5. Maksimović S, Marisavljević M, Stanojević N, et al.Importance of early intervention in reducing autisticsymptoms and speech–language deficits in childrenwith autism spectrum disorder. Children (Basel).2023;10(1):122.
  6. Franz L, Goodwin CD, Rieder A, Matheis M, DamianoDL.Early intervention for very young children with orat high likelihood for autism spectrum disorder: Anoverview of reviews. Dev Med Child Neurol.2022;64(9):1063-76.
  7. Lipkin PH, Macias MM. Promoting optimaldevelopment: identifying infants and young childrenwith developmental disorders through developmentalsurveillance and screening. Pediatrics. 2020;145(1).
  8. American Academy of Pediatrics.Policy Statement:Identifying infants and young children withdevelopmental disorders in the medical home: Analgorithm for developmental surveillance andscreening. Pediatrics. 2006;118(1):405-20.
  9. T.C Sağlık Bakanlığı. Ulusal Ruh Sağlığı Eylem Planı(2021-2023). Ankara: T.C Sağlık Bakanlığı Yayınları;2021.
  10. Çitil G, Çöp E, Açıkel SB, et al. Assessment of theknowledge and awareness of pediatric residents andpediatricians about autism spectrum disorder at asingle center in Turkey. J Community Psychol.2021;49(7):2264-75.
  11. Gölbaşı H, Demirel Y, Karaca SN, Çiçek AU, Sarı SA.Sivas İl Merkezi’nde otizm spektrum bozukluğunun(OSB) yaygınlığı ve aile sağlığı merkezleri sağlıkçalışanlarının OSB farkındalıkları. Cukurova Med J.2021;46(3):998-1008.
  12. Effatpanah M, Shariatpanahi G, Sharifi A, RamaghiR, Tavakolizadeh R. A preliminary survey of autismknowledge and attitude among health care workersand pediatricians in Tehran, Iran. Iranian J ChildNeurol. 2019;13(2):29-35.
  13. Alpdoğan Y, Sazak E, Omak S. Investigation ofKnowledge and Awareness of Family Physicians onAutism Spectrum Disorder in Turkey. J Kirsehir EducFac. 2023;24(2).
  14. Tölük B, Polat Ö, Yılmaz S. Knowledge level andawareness of parents with 18-36 month-old childrenabout autism spectrum disorder. Turk J Fam Med PrimCare. 2021;15(3):531-9.
  15. Daniels AM, Mandell DS. Explaining differences inage at autism spectrum disorder diagnosis: A criticalreview. Autism. 2014;18(5):583-97.
  16. Bakare MO, Ebigbo PO, Agomoh AO, Menkiti NC.Knowledge about childhood autism among healthworkers (KCAHW) questionnaire: description,reliability and internal consistency. Clin PracEpidemiol Ment Health. 2008;4(1):17.
  17. Özgür BG, Aksu H, Eser E. Validity and reliability ofthe Turkish version of the knowledge about childhoodautism among health workers questionnaire.Psychiatry Clin Psychopharmacol. 2019;29(4):765-73.
  18. Pınar ZV, Küçük E, Köle MT, Akın Y. Knowledge AndAwareness of Autism Spectrum Disorder AmongPediatricians: A Cross-Sectional Study from Turkey.Acta Med Nicomedia. 2025;8(3):363-71.
  19. Garg P, Lillystone D, Dossetor D, Kefford C, Chong S.An exploratory survey for understanding perceptions,knowledge and educational needs of generalpractitioners regarding autistic disorders in NewSouth Wales (NSW), Australia. J Clin Diagn Res: JCDR.2014;8(7):PC01-09.
  20. Sabucuoğlu M, Cebeci S, Rahbar MH, Hessabi M.Autism spectrum disorder and attention deficithyperactivity disorder: Knowledge and attitude offamily medicine residents in Turkey. Turk J Fam MedPrim Care. 2015;9(2):46-53.
  21. McNally Keehn R, Swigonski N, Enneking B, et al.Diagnostic accuracy of primary care clinicians across astatewide system of autism evaluation. Pediatrics.2023;152(2):061188.
  22. Hayat AA, Meny AH, Salahuddin N, et al. Assessmentof knowledge about childhood autism spectrumdisorder among healthcare workers in Makkah-SaudiArabia. Pak J Med Sci. 2019;35(4):951-57.
  23. Eseigbe EE, Nuhu F, Sheikh TL, et al. Knowledge ofchildhood autism and challenges of managementamong medical doctors in Kaduna State, NorthwestNigeria. Autism Res Treat. 2015;2015(1):892301.
  24. Tamur Y, Celasin NŞ. Aile sağlığı merkezlerindegörev yapan sağlık profesyonellerinin otizmkonusundaki bilgi ve erken tanıya yönelik görüşleri.Turk J Fam Med Prim Care. 2022;16(3):517-31.
  25. Rhoades RA, Scarpa A, Salley B. The importance ofphysician knowledge of autism spectrum disorder:results of a parent survey. BMC pediatrics.2007;7(1):37.
  26. Kılınçel Ş, Baki F. Analysis of pediatricians’knowledge about autism. J Surg Med. 2021;5(2):153-7.
  27. McNally Keehn R, Ciccarelli M, Szczepaniak D, et al.A statewide tiered system for screening and diagnosisof autism spectrum disorder. Pediatrics.2020;146(2):e20193876.
  28. Rahbar MH, Ibrahim K, Assassi P. Knowledge andattitude of general practitioners regarding autism inKarachi, Pakistan. J Autism Dev Disord.2011;41(4):465-74.
  29. Arslan R, Yanık D. Sağlik Çalişanlarinin ÇocuklukÇaği Otizmi Hakkinda Bilgi Düzeylerinin ÇeşitliDeğişkenler Açisindan İncelenmesi. Inonu Univ SağlıkHizmet Mesl Yuksekokulu Derg. 2022;10(3):930-40.
  30. Salama HM. Assessment of family physicians’knowledge of childhood autism. Fam Med CommHealth. 2017;5(4):266-74.
  31. Lyubarova R, Salman L, Rittenberg E. Genderdifferences in physician burnout: driving factors andpotential solutions. Perm J. 2023;27(2):130-6.
  32. Bernzweig J, Takayama JI, Phibbs C, Lewis C, PantellRH. Gender differences in physician-patientcommunication: evidence from pediatric visits. ArchPediatr Adolesc Med. 1997;151(6):586-91.
  33. Heidgerken AD, Geffken G, Modi A, Frakey L. Asurvey of autism knowledge in a health care setting. JAutism Dev Disord. 2005;35(3):323-30.
  34. Pirinççi S, Aksu H, Abacıgil F, Okyay P. Tıp fakültesi6.sınıf öğrencilerinde otizm spektrum bozukluğu ileilgili bilgi ve farkındalık düzeyi. Turk J Child AdolescMent Health. 2019:97-102
  35. Unigwe S, Buckley C, Crane L, et al. GPs’ confidencein caring for their patients on the autism spectrum: anonline self-report study. Br J Gen Pract. 2017.