Dergiler / Journal of Education and Future / 2026 / Sayı: 30

Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Medya Bağımlılığı ve Dijital Ayak İzi Farkındalıkları Arasındaki İlişki

The Relationship between Social Media Addiction and Digital Footprint Awareness of Secondary School Students

Deniz Kurtbeli(KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ)0009-0009-6834-628X
Gül Özüdoğru(Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi)0000-0002-5128-1258
Sayfa
41–52
Yayın Tarihi
2026-09-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Korelasyon sonuçları sosyal medya bağımlılığı ile dijital ayak izi farkındalığı arasında negatif, zayıf ve anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ve dijital ayak izi farkındalık düzeylerini ve bu iki değişken arasındaki ilişkiyi incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma ortaokullarda öğrenim gören 1095 katılımcıdan oluşmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Korelasyon sonuçları sosyal medya bağımlılığı ile dijital ayak izi farkındalığı arasında negatif, zayıf ve anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:1095 katılımcı
⚙️Değişkenler:Dijital ayak izi farkındalığı · sosyal medya bağımlılığı · ortaokul öğrencileri

Özet

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı ve dijital ayak izi farkındalık düzeylerini ve bu iki değişken arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma ortaokullarda öğrenim gören 1095 katılımcıdan oluşmaktadır. İlişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Katılımcılara Kişisel Bilgi Formu, Ergenler İçin Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği ve Dijital Ayak İzi Farkındalık Ölçeği uygulanmıştır. Betimsel istatistiklerin yanı sıra bağımsız örneklemler t-testi, ANOVA ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Öğrencilerin sosyal medya bağımlılık düzeyi puan ortalaması X̅=2,08’dir. Sosyal medya bağımlılık düzeyleri cinsiyete veya sosyal medyayı en sık kullandıkları cihaza göre anlamlı bir şekilde farklılaşmazken, internet erişimine, sınıf düzeyine ve günlük ortalama sosyal medya kullanım süresine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır. Öğrencilerin dijital ayak izi farkındalık puan ortalaması X̅=3,55’tir. Dijital ayak izi farkındalığı cinsiyete, sınıf düzeyine ve günlük ortalama sosyal medya kullanım süresine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmazken, internet erişimine ve sosyal medyayı en sık kullandıkları cihaza göre anlamlı bir şekilde farklılaşmaktadır. Korelasyon sonuçları sosyal medya bağımlılığı ile dijital ayak izi farkındalığı arasında negatif, zayıf ve anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur.

Abstract

This research aims to examine the social media addiction and digital footprint awareness levels of secondary school students, and the relationship between these two variables. The study consisted of 1095 participants studying in secondary schools. Correlational survey model was used. The Personal Information Form, Social Media Addiction Scale for Adolescents, and Digital Footprint Awareness Scale were administered to the participants. In addition to descriptive statistics, independent samples t-test, ANOVA, and correlation analyses were conducted. The mean score for the students' social media addiction level was found to be X̅=2.08. While social media addiction levels do not differ significantly according to gender or the type of device they use most often when using social media, they do show significant differences according to internet access, grade level, and average daily social media usage time. The students' mean digital footprint awareness score was calculated as X̅=3.55. While digital footprint awareness did not differ significantly by gender, grade level, or average daily social media usage time. It did differ significantly by internet access and the type of device they use most often when using social media. Correlation results revealed a negative, weak, and significant relationship between social media addiction and digital footprint awareness.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kurtbeli, D., Özüdoğru, G. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Medya Bağımlılığı ve Dijital Ayak İzi Farkındalıkları Arasındaki İlişki. Journal of Education and Future, Sayı: 30, 41–52. https://doi.org/10.30786/jef.1821696

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (30)

  1. Acar, N. (2024). Social media addiction: Origins, diagnosis criteria and treatment techniques. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 14(4), 1099–1114. https://doi.org/10.7456/tojdac.1515522
  2. Alay, H. K., & Taksi Deveciyan, M. (2023). Digital footprint management: Digital burial. Nevşehir Hacı Bektaş Veli University Journal of ISS, 13(3), 1446-1456. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1270853
  3. Andreassen, C. S. (2015). Online social network site addiction: A comprehensive review. Current Addiction Reports, 2(2), 175–184. https://doi.org/10.1007/s40429-015-0056-9
  4. Ayas, T., & Horzum, M. B. (2013). Internet addiction and internet parental style of primary school students. Turkish Psychological Counseling & Guidance Journal, 4(39), 46-57.
  5. Ayhan, B., & Köseliören, M. (2019). Internet, online game and addiction. Online Journal of Technology Addiction and Cyberbullying, 6(1), 1-30.
  6. Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı [Handbook of data analysis for the social sciences]. Pegem Akademi.
  7. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri [Scientific research methods]. Pegem Akademi.
  8. Çam, E., & İsbulan, O. (2012). A new addiction for teacher candidates: Social networks. Turkish Online Journal of Educational Technology-TOJET, 11(3), 14-19.
  9. Deniz, L., & Gürültü, E. (2018). High school students’ social media addiction. Kastamonu Education Journal, 26(2), 355–367. https://doi.org/10.24106/kefdergi.389780.
  10. Elçiçek, M. (2025). Öğrencilerin bilişim etiği ve dijital ayak izi farkındalığı üzerine bir inceleme. Bolu Abant Izzet Baysal University Journal of Faculty of Education, 25(1), 446-459. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025.
  11. Girardin, F., Calabrese, F., Dal Fiore, F., Ratti, C., & Blat, J. (2008). Digital footprinting: Uncovering tourists with usergenerated content. IEEE Pervasive Computing, 7(4), 36-43.
  12. Göksu, H., & Gültekin, M. (2023). Examination of social media addiction of adolescents with the relation of academic success in terms of some variables. Journal of Ministry of National Education, 52(239), 1897-1912. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1193416
  13. Karal, E., & Kaçmaz, Ş. (2023). Examination of digital footprint awareness levels and digital footprint experience status of high school students. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 6(7), 831–848. https://doi.org/10.26677/TR1010.2023.1252
  14. Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. [Scientific research method: Concepts, principles, techniques.] Ankara: Nobel Publishing.
  15. Koçyiğit, İ., & Özkul, A. S. (2023). A study on digital footprint awareness and management levels of individuals. Süleyman Demirel University Visionary Journal, 14(40), 1290–1310. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1219704
  16. Kuss, D. J., & Griffiths, M. D. (2011). Online social networking and addiction—a review of the psychological literature. International Journal of Environmental Research and Public Health, 8(9), 3528–3552. doi:10.3390/ijerph8093528
  17. Kuss, D. J., & Griffiths, M. D. (2017). Social networking sites and addiction: Ten lessons learned. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(3), 1-17. https://doi.org/10.3390/ijerph14030311
  18. Muhammad, S. S., Dey, B. L., Bala, H., Alwi, S. F. S., & Asaad, Y. (2024). A typology and model of privacy-and security-concerned users’ attitudes toward digital footprints and the consequent influence on their social media adaptation. Journal of the Association for Information Systems, 25(5), 1240-1273. https://doi.org/10.17705/1jais.00893
  19. Özdemir, Ö. (2024). The relationship between social media addiction and academic motivation and academic achievement among imam hatip high school students. Marife Turkish Journal of Religious Studies, 24(1), 188–215. https://doi.org/10.33420/marife.1458250
  20. Sanin, E. (2022). Examining the relationship between high school students' digital footprint awareness and information security awareness. (Master Thesis). Hacettepe University, Institute of Educational Sciences, Ankara.
  21. Sarkar, N. (2023). Social media addiction and academic achievement of secondary level school students. International Journal for Multidisciplinary Research (IJFMR), 5(5), 1-9. https://doi.org/10.36948/ijfmr.2023.v05i05.7895
  22. Subasi, S. Korkmaz, Ö. & Cakir, R. (2023). Cyberbullying, digital footprint, and cyber security awareness levels of secondary school students. International Journal of Technology in Education and Science (IJTES), 7(2), 129-151. https://doi.org/10.46328/ijtes.471
  23. Sürmelioglu, Y., & Seferoğlu, S. S. (2019). An examination f digital footprint awareness and digital experiences of higher education students. World Journal on Educational Technology, 11(1), 48-64.
  24. Taş, A., & Bülbül, H. İ. (2021). Digital footprint awareness of social media users. Journal of Social, Humanities and Administrative Science, 4(3), 205-216. Doi:10.26677/TR1010.2021.694
  25. Turkish Statistical Institute’s (TurkStat). (2024). Çocuklarda bilişim teknolojileri kullanım araştırması. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Cocuklarda-Bilisim-Teknolojileri-Kullanim-Arastirmasi-2024-53638
  26. Turkish Statistical Institute’s (TurkStat). (2025). Hanehalkı Bilişim Teknolojileri (BT) Kullanım Araştırması. Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2025-53925
  27. Uslu, M. (2021). The analysis of social media addiction and usage in Turkey. Turkish Academic Research Review, 6(2), 370-396. https://doi.org/10.30622/tarr.933479
  28. We Are Social & Meltwater (2024). Digital 2024: 5 billion social media users. Digital 2024 Global Overview Report. https://wearesocial.com/uk/blog/2024/01/digital-2024-5-billion-social-media-users/
  29. Wook, T. S. M., Mohamed, H., Noor, S. F. M., Muda, Z., & Zairon, I. Y. (2019). Awareness of digital footprint management in the new media amongst youth. Jurnal Komunikasi: Malaysian Journal of Communication, 35(3), 407-421. https://doi.org/10.17576/JKMJC-2019-3503-24
  30. Yılmaz Soylu, M., Demiröz, S., & Akkoyunlu, B. (2021). An investigation of the digital footprint awareness and experiences of secondary school students. Journal of Computer and Education Research, 9(17), 177–198. https://doi.org/10.18009/jcer.838856