KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Yükseköğretim Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 2

Aktör-Ağ Kuramı Perspektifinden İnsan Kaynakları Politikalarının Değerlendirilmesi: Yükseköğretim Norm Kadro Uygulaması Örneği

Evaluation of Human Resources Policies from the Perspective of Actor Network Theory: Example of Higher Education Norm Staffing Practice

Benazir Öztürk(ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ, ARDAHAN MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0003-2333-8509
Salih Börteçine Avci(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3878-9436
Sayfa
203–238
Yayın Tarihi
2026-08-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Bulgular dört tema altında sunulmuştur: düzenlemenin uygulanabilirliği, personel planlamasının sürekliliği, süreci etkileyen aktör ve aktantlar ile gelecekteki uygulamalara yönelik öneriler.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Bu çalışma, personel düzenlemelerinin ve yükseköğretim kurumu norm kadro uygulamalarına ilişkin kararların ortaya koyduğu zorlukları incelerken, teknolojik altyapı, öğretim kaynakları ve öğrenci sayıları gibi çoklu aktörlerin personel normları üzerindeki etkisini de ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Personel normlarını şekillendiren insan ve insan dışı aktörler arasındaki etkileşimlerin karmaşıklığını yakalamak için kavramsal bir çerçeve olarak aktör-ağ teorisi kullanılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Bulgular dört tema altında sunulmuştur: düzenlemenin uygulanabilirliği, personel planlamasının sürekliliği, süreci etkileyen aktör ve aktantlar ile gelecekteki uygulamalara yönelik öneriler.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Aktör Ağ Kuramı · Norm Kadro Uygulaması · Yükseköğretim Politikaları

Özet

Amaç: Bu çalışma, personel düzenlemelerinin ve yükseköğretim kurumu norm kadro uygulamalarına ilişkin kararların ortaya koyduğu zorlukları incelerken, teknolojik altyapı, öğretim kaynakları ve öğrenci sayıları gibi çoklu aktörlerin personel normları üzerindeki etkisini de ele almaktadır. Personel normlarını şekillendiren insan ve insan dışı aktörler arasındaki etkileşimlerin karmaşıklığını yakalamak için kavramsal bir çerçeve olarak aktör-ağ teorisi kullanılmıştır. Yöntem: Personel norm uygulamalarını aktör-ağ teorisi perspektifinden incelemek için nitel bir fenomenolojik tasarım kullanılmıştır. Veriler hem genç hem de kıdemli üniversitelerden seçilen örnek gruplarla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilmiştir ve NVivo nitel analiz programı ile içerik ve betimsel analiz teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Bulgular dört tema altında sunulmuştur: düzenlemenin uygulanabilirliği, personel planlamasının sürekliliği, süreci etkileyen aktör ve aktantlar ile gelecekteki uygulamalara yönelik öneriler. Standart personel atama uygulaması, yükseköğretim kurumlarının örgütsel yapısı ve akademik işleyişiyle uyumsuz bulunmuş olup, iş etüdü ve analizine dayanmadığı için insan kaynakları planlamasında çeşitli çıkmazlar ve sorun alanları yaratmaktadır. Aktör-ağ teorisi perspektifinden bakıldığında, yasal düzenlemeler, coğrafya ve ekonomik kısıtlamalar gibi aktantlar ile akademisyenler ve yöneticiler gibi aktörler, standart personel atama planlama sürecini doğrudan etkilemektedir. Sistemdeki tarafsızlık algısının zayıflaması, akademisyenlerin geleceğe yönelik planlama yapmasını zorlaştırmaktadır. Sonuç ve Öneriler: Norm Kadro Yönetmeliği’nin, ağın daha istikrarlı hale getirilmesi için kurumsal çeşitliliği dikkate alan esnek ve şeffaf araçlarla gözden geçirilmesi önerilmektedir. Bu çalışma, yükseköğretim politikalarının analizinde aktör-ağ teorisinin değerini vurgulamakta ve akademik personel atamasına daha esnek ve bağlama duyarlı yaklaşımlara duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır.

Abstract

Objective: This study examines the challenges posed by personnel regulations and higher education institutions’ decisions regarding norm staffing practice, while also addressing the impact of multiple actors-such as technological infrastructure, teaching resources, and student numbers-on staffing norms. Actor-network theory is used as a conceptual framework to capture the complexity of interactions between human and non-human actors shaping staffing norms. Method: A qualitative phenomenological design was used to examine the norm staffing practice from an actor-network theory perspective. Data were obtained through semi-structured interviews with sample groups selected from both young and senior universities, and were analyzed using content and descriptive analysis techniques with the NVivo qualitative analysis program. Results: The findings are presented under four themes: the applicability of the regulation, the continuity of staffing planning, the actors affecting the process, and suggestions for future applications. The norm staffing practice is found to be incompatible with the organizational structure and academic functioning of higher education institutions, and since it is not based on work study and analysis, it creates various impasses and problem areas in human resources planning. From an actor-network theory perspective, actants such as legal regulations, geography, and economic constraints, as well as human actors such as academics and administrators, directly affect the norm staffing planning process. The weakening of the perception of impartiality in the system makes it difficult for academics to plan for the future. Conclusion and Recommendations: It is suggested that the norm staffing practice be revised with flexible and transparent tools that take institutional diversity into account to make the network more stable. This study emphasizes the value of actor-network theory in analyzing higher education policies and highlights the need for more flexible and context-sensitive approaches to academic staffing.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Öztürk, B., Avci, S. B. (2026). Aktör-Ağ Kuramı Perspektifinden İnsan Kaynakları Politikalarının Değerlendirilmesi: Yükseköğretim Norm Kadro Uygulaması Örneği. Yükseköğretim Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 2, 203–238. https://doi.org/10.53478/yuksekogretim.1510901

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (68)

  1. Acar, O. K. (2018). Entelektüel sermaye birikiminde insan kaynakları yönetimi politikaları: Süleyman Demirel Üniversitesi örneği. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 6(14), 193–215. https://doi.org/10.33692/avrasyad.510626
  2. Acar, O. K., & Akman, E. (2019). Türkiye’de kamu personel politikalarının süreç modeli çerçevesinde analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(27), 203–217. https://doi.org/10.20875/makusobed.533924
  3. Alcadipani, R., & Hassard, J. (2010). Actor-network theory, organizations and critique: Towards a politics of organizing. Organization, 17(4), 419–435. https://doi.org/10.1177/1350508410364441
  4. Aykaç, B. (1999). İnsan kaynakları yönetimi ve insan kaynaklarının stratejik planlaması. Nobel Yayın Dağıtım.
  5. Bakır, H., & Eroğlu, E. (2019). Esnek ve güvencesiz çalışma bağlamında Türkiye’de araştırma görevlisi olmak. Çalışma ve Toplum, 1(60), 155–178.
  6. Bazeley, P., & Jackson, K. (2019). NVivo ile nitel veri analizi. (A. Bakla & S. B. Demir, Çev. 2. Baskı). Anı Yayıncılık. (2015)
  7. Bingöl, D. (2019). İnsan kaynakları yönetimi. Beta Yayınları.
  8. Bisset, S., & Potvin, L. (2007). Expanding our conceptualization of program implementation: Lessons from the genealogy of a school-based nutrition program. Health Education Research, 22(5), 737–746. https://doi.org/10.1093/her/cyl154
  9. Bleakley, S. (2012). Identifying and reducing the risk of antipsychotic drug interactions. Progress in Neurology and Psychiatry, 16(2), 20–24. https://doi.org/10.1002/pnp.231
  10. Booth, A., & Brice, A. (2004). Evidence based practice for information professionals: A handbook. Facet Publishing.
  11. Bosco, F. J. (2006). Actor-network theory, networks and relational approaches in human geography. S. Aitken & G. Valentine (Ed.), Approaches to human geography (s. 136–147) içinde. Sage Publications.
  12. Bottomley, M. H. (1983). Personnel management (The M&E higher business education series). Macdonald & Evans Ltd.
  13. Bozoğlu, O., & Göktürk, Ş. (2022). Yükseköğretimde neoliberal değişim: Mikrokurumsalcılık teorik perspektifinin örgütsel analize yansımaları. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(40), 72–102. https://doi.org/10.14520/adyusbd.931213
  14. Brown, L. K. (1994). Respiratory dysfunction in Parkinson’s disease. Clinics in Chest Medicine, 15(4), 715–727. https://doi.org/10.1016/S0272-5231(21)00964-3
  15. Burford, B., Lewin, S., Welch, V., Rehfuess, E., & Waters, E. (2013). Assessing the applicability of findings in systematic reviews of complex interventions can enhance the utility of reviews for decision making. Journal of Clinical Epidemiology, 66(11), 1251–1261. https://doi.org/10.1016/j.jclinepi.2013.06.017
  16. Bussular, C. Z., Burtet, C. G., & Antonello, C. S. (2020). The actor-network theory as a method in the analysis of samarco disaster in Brazil. Qualitative Research in Organizations and Management: An International Journal, 15(2), 176–191. Emerald Group Holdings Ltd. https://doi.org/10.1108/QROM-04-2017-1520
  17. Callon, M. (1984). Some elements of a sociology of translation: Domestication of the scallops and the fishermen of St Brieuc Bay. The Sociological Review, 32(1_suppl), 196–233. https://doi.org/10.1111/j.1467-954X.1984.tb00113.x
  18. Callon, M. (1986). The sociology of an actor-network: The case of the electric vehicle. M. Callon, J. Law & A. Rip (Ed.), Mapping the dynamics of science and technology (s. 19–34) içinde. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-1-349-07408-2_2
  19. Callon, M. (1987). Society in the making: The study of technology as a tool for sociological analysis. W. E. Bijker, T. P. Hughes & T. J. Pinch (Ed.), The social construction of technological systems: New directions in the sociology and history of technology (s. 83–103) içinde. MIT Press.
  20. Callon, M. (1999). Actor-network theory-The market test. The Sociological Review, 47(1_suppl), 181–195. https://doi.org/10.1111/j.1467-954x.1999.tb03488.x
  21. Callon, M., & Ferrary, M. (2006). Les réseaux sociaux à l’aune de la théorie de l’acteur-réseau. Sociologies Pratiques, 13(2), 37–44. https://doi.org/10.3917/sopr.013.0037
  22. Callon, M., & Latour, B. (1981). Unscrewing the big Leviathan: How actors macro-structure reality and how sociologists help tehm to do so. K. Knorr-Cetina & A. V. Cicourel (Ed.), Advences in social theory and metodology - Towards an integration of micro and macro sociologies (s. 227–303) içinde. Routledge & Kegan Paul.
  23. Camillis, P. K. D., & Antonello, C. S. (2016). Da translação para o enactar: contribuições da Teoria Ator-Rede para a abordagem processual das organizações. CADERNOSEBAPE.BR, 14(1), 61-82. http://dx.doi.org/10.1590/0034-761231412
  24. Camillis, P. K. D., Bignetti, B., & Petrini, M. de C. (2021). Percursos da teoria ator-rede nas pesquisas brasileiras em administração. Revista Pensamento Contemporâneo Em Administração, 14(4), 93–114. https://doi.org/10.12712/rpca.v14i4.44341
  25. Can, H., Kavuncubaşı, Ş., & Yıldırım, S. (2009). Kamu ve özel kesimde insan kaynakları yönetimi. Siyasal Kitabevi.
  26. Correa, G., & Domènech, M. (2013). Care networking: A study of technical mediations in a home telecare service. International Journal of Environmental Research and Public Health, 10(7), 3072–3088. https://doi.org/10.3390/ijerph10073072
  27. Coşar, S., Çelebi, E., Özcan, G., & Sevim, E. (2020). Pandemi sürecinde yükseköğretimin değerlendirilmesi. Feminist Queer Araştırmacılar Ağı Uzaktan Eğitim Çalışma Grubu Raporu. https://pure.mpg.de/rest/items/item_3542478_1/component/file_3542479/content
  28. Cressman, D. (2009). A brief overviewof actor-network theory: Punctualization, heterogeneous engineering & translation. ACT Lab/Centre for Policy Research on Science & Technology (CPROST) School of Communication.
  29. Cresswell, K. M., Worth, A., & Sheikh, A. (2010). Actor-network theory and its role in understanding the implementation of information technology developments in healthcare. BMC Medical Informatics and Decision Making, 10(1). https://doi.org/10.1186/1472-6947-10-67
  30. Creswell, J. W. (2020). Nitel araştırma yöntemleri. (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. 5.Baskı). Siyasal Kitapevi. (2013)
  31. Demir, R., & Demir, M. (2019). Kamu üniversitelerinde çalışan akademisyenlerin norm kadro uygulamasına yönelik görüşlerinin belirlenmesine ilişkin bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 11(4), 2492–2511.
  32. Duff, C. (2011). Networks, resources and agencies: On the character and production of enabling places. Health and Place, 17(1), 149–156. https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2010.09.012
  33. Göçoğlu, V., & Kurt, İ. D. (2018). Kamu kurumlarında insan kaynakları yönetimi ve teknoloji: Gelecek odaklı bir değerlendirme. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 1(3), 357–367.
  34. Itika, J. S. (2011). Fundamentals of human resources management: Emerging experiences from Africa. African Public Administration and Management Series, (Vol. 2). African Studies Centre.
  35. Karakütük, K. (2024). Eğitimin planlaması. Pegem Akademi.
  36. Karataş, A., & Avci, S. B. (2019). Yükseköğretimde norm kadro değişikliği sonucu aktörlerin başa çıkabilme potansiyelinin değerlendirilmesi: Bir ölçek geliştirme çalışması. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(2), 439-460. https://izlik.org/JA73SB37EH
  37. Latour, B. (2000). Pandora’s hope: Essays on the reality of science studies. Harward University Press.
  38. Latour, B. (2005a). Reassembling the social: An introduction to Actor-Network Theory. Oxford University Press.
  39. Latour, B. (2005b). What is given in experience? Boundary 2, 32(1), 223–237. https://doi.org/10.1215/01903659-32-1-223
  40. Latour, B. (2008). Biz hiç modern olmadık. (İ. M. Uysal, Çev.). Norgunk Yayıncılık. (1991)
  41. Latour, B., & Woolgar, S. (1986). Laboratory life: The construction of scientific facts. Princeton University Press.
  42. Law, J. (2008). Actor network theory and material semiotics. B. S. Turner (Ed.), The new Blackwell companion to social theory (s. 141–158) içinde. Wiley-Blackwell. https://doi.org/10.1002/9781444304992.ch7
  43. Miles, J. A. (2016). Yönetim ve organizasyon kuramları. (M. Polat & K. Arun, Çev. Ed. 1. Baskı). Nobel Yayıncılık.
  44. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2021). Nitel veri analizi. (S. A. Altun & A. Ersoy, Çev. Ed. 4. Baskı). Pegem Akademi. (1994)
  45. Navarro, P. E., & Moreso, J. J. (2005). Applicability and effectiveness of legal norms. Law and Philosophy, 16, 201–219. https://doi.org/10.1023/A:1005884330974
  46. Özilgen, M. (2009). Endüstrileşme sürecinde bilgi birikiminin öyküsü. Arkadaş Yayınevi.
  47. Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed. 3. Baskı). Pegem Akademi. (2002)
  48. Pfeffer, J. (2010). Building sustainable organizations: The human factor. Academy of Management Perspectives, 24(1), 34–45. https://doi.org/10.5465/amp.24.1.34
  49. Pienaar, C., & Bester, C. (2009). Addressing career obstacles within a changing higher education work environment: Perspectives of academics. South African Journal of Psychology, 39(3), 376–385. https://doi.org/10.1177/008124630903900311
  50. Porter, M. E. (1985). Technology and competitive advantage. Journal of Business Strategy, 5(3), 60-78. https://doi.org/10.1108/eb039075
  51. Ramiller, N. C. (2007). Constructing safety: System designs, system effects, and the play of heterogeneous interests in a behavioral health care setting. International Journal of Medical Informatics, 76(1), 196-204. https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2006.05.025
  52. Rooke, C., Cloatre, E., & Dingwall, R. (2012). The regulation of nicotine in the United Kingdom: How nicotine gum came to be a medicine, but not a drug. Journal of Law and Society, 39(1), 39–57. https://doi.org/10.1111/j.1467-6478.2012.00569.x
  53. Royle, K. (2021). What’s good what’s bad? Conceptualising teaching and learning methods as technologies using actor network theory in the context of palestinian higher education. Postdigital Science and Education, 3(1), 120–143. https://doi.org/10.1007/s42438-020-00138-z
  54. Rushton, C. (2014). Whose place is it anyway? Representational politics in a place-based health initiative. Health and Place, 26, 100–109. https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2013.12.006
  55. Şahin, M. (2023). Kamuda insan kaynakları ve performans yönetimi. Social Mentality And Researcher Thinkers Journal, 69(69), 3060–3070. https://doi.org/10.29228/smryj.68748
  56. Schuler, R. S. (1992). Strategic human resources management: Linking the people with the strategic needs of the business. Organizational Dynamics, 21(1), 18–32. https://doi.org/10.1016/0090-2616(92)90083-Y
  57. Selman, P. (2000). Networks of knowledge and influence: Connecting the planners and the planned. Town Planning Review. 71(1), https://doi.org/10.3828/tpr.71.1.a3258m222630p245
  58. Stoopendaal, A., & Bal, R. (2013). Conferences, tablecloths and cupboards: How to understand the situatedness of quality improvements in long-term care. Social Science & Medicine, 78, 78–85. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2012.11.037
  59. Tahtalıoğlu, H. (2021). Akademik kadrolar açısından norm kadro uygulamalarına genel bir bakış. Alanya Akademik Bakış, 5(2), 1107–1124. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.888879
  60. Thunnissen, M., Arensbergen, P. & Brink, M. (2021). Talent management in academia. I. Tarique (Ed.), The Routledge companion to talent management (s. 215–226) içinde. Routledge.
  61. Timpka, T., Nordqvist, C., & Lindqvist, K. (2009). Infrastructural requirements for local implementation of safety policies: The discordance between top-down and bottom-up systems of action. BMC Health Services Research, 9. https://doi.org/10.1186/1472-6963-9-45
  62. Tortop, N., Aykaç, B., Yayman, H., & Özer, M. A. (2010). İnsan kaynakları yönetimi. Nobel Yayın Dağıtım.
  63. Varcan, N. (2020). Yükseköğretim kurumlarında öğretim üyeliğine atanma sürecinde farklı düzenlemeler nedeniyle yaşanabilecek sorunlar. Anadolu University Journal of Faculty of Economics, 2(2), 34-48. https://izlik.org/JA84JH97KL
  64. Wilkinson, A., Hill, M., & Gollan, P. (2001). The sustainability debate. In International Journal of Operations & Production Management, 21(12). MCB University Press. http://www.emerald-library.com/ft
  65. Wilson, V. (2010). Applicability: What is it? How do you find it?. Evidence Based Library and Information Practice, 5(2), 111–113. https://doi.org/10.18438/B82S6K
  66. Yalçıntaş, A., & Akkaya, B. (2019). Türkiye’de akademik enflasyon: “Her ile bir üniversite politikası” sonrasında Türk yükseköğretim sistemi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 74(3), 789–810.
  67. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınevi.
  68. Yılmaz, K., & Özdem, G. (2004). Norm kadro çalışmalarının üniversitelerde uygulanabilirliği: Nitel bir araştırma. Ankara Universitesi Egitim Bilimleri Fakultesi Dergisi, 37(2), 115-136. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000099