KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / İslam Tetkikleri Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

Mehmed Esad Yesârî’nin İstanbul’da Bulunan Kitâbeleri

Inscriptions of Mehmed Esad Yesari in Istanbul

Mustafa Sürün(Yalova Üniversitesi, İslami İlimler Fakültesi, Türkİslam Sanatları Tarihi Anabilim Dalı, Yalova, Türkiye)0000-0001-5717-1941
Sayfa
293–368
Yayın Tarihi
2022-03-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makalemizin amacı Mehmed Esâd Yesârî’nin İstanbul’da şu ana kadar tespit edilmiş olan on yedi ayrı yapı ve nişan taşında bulunan kitâbelerini bir bütün halinde incelemektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Mehmed Esâd Yesârî Osmanlının en önemli ta’lik hattatlarından biridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Abdülhamid (1774-1789) ve III.
💡
Sonuç & Katkı:Makalemizin amacı Mehmed Esâd Yesârî’nin İstanbul’da şu ana kadar tespit edilmiş olan on yedi ayrı yapı ve nişan taşında bulunan kitâbelerini bir bütün halinde incelemektir.
🔬Tür:Sanat ve Edebiyat
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mehmed Esad Yesârî · Ta’lik · Nesta’lik

Özet

Mehmed Esâd Yesârî Osmanlının en önemli ta’lik hattatlarından biridir. İran menşeli olan ta’lik yazı bu hattatımızın elinde Türk zevkine göre yeniden şekillenmiştir. İmâd’ın yazılarından en güzellerini seçerek kendi tarzını geliştirmiş ve Türk-ta’lik üslubunun oluşumuna da katkı sağlamıştır. Mehmed Esad Yesârî’nin özel koleksiyon ve müzelerde bulunan eserleriyle birlikte İstanbul’da birçok mimari yapı ve nişan taşında kitâbeleri yer almaktadır. Bu kitâbeler gerek sanatkârın yazı hayatının gelişimi gerekse ta’lik hattının Osmanlıdaki gelişimi açısından önemli eserlerdir. I. Abdülhamid (1774-1789) ve III. Selim (1789-1807) zamanında inşâ edilen yapılara âit olan bu kitâbeler hicri 1179 -1210 yılları arasında otuz yıllık bir döneme tarihlenmektedir. Kitâbeler gerek dini gerekse sivil mimarinin farklı yapı türlerinde karşımıza çıkmaktadır. Bu yapılar arasında câmi, medrese, çeşme, sebil, kütüphane, türbe, saray, kasır, ziyaretgâh, imaret ve nişantaşı yer almaktadır. Makalemizin amacı Mehmed Esâd Yesârî’nin İstanbul’da şu ana kadar tespit edilmiş olan on yedi ayrı yapı ve nişan taşında bulunan kitâbelerini bir bütün halinde incelemektir.

Abstract

Mehmed Esad Yesari was one of the most prominent calligraphers of the Ottoman Empire. Taʿlīq script, originally in Iran, was found a new form in his hands according to the Turkish aesthetic. He had developed his style by selecting the most exquisite calligraphies of Imad and contributed to the formation of the Turkish taʿlīq style. There are works of Mehmed Esad Yesari in private collections and museums as well as on many architectural structures and aiming stones in Istanbul. These epitaphs are significant pieces of art regarding the development of the calligrapher and the taʿlīq script in the Ottoman Empire. These inscriptions, which belong to the buildings built during the reign of Abdulhamid I (1774-1789) and Selim III (1789-1807), are dated to a period of thirty years between 1179 -1210 Hijri. They appear in different buildings of both religious and civil arthitecture. Among these structures, there are mosques, madrasas, fountains, libraries, palaces, pavilions, imarets, and aiming stones. Our article aims to examine the epitaphs of Mehmed Esad Yesari as a whole found on seventeen different buildings and aiming stones in Istanbul, which have been spotted so far.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sürün, M. (2022). Mehmed Esad Yesârî’nin İstanbul’da Bulunan Kitâbeleri. İslam Tetkikleri Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1, 293–368. https://doi.org/10.26650/iuitd.2022.1013887

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (53)

  1. Acar, M. Şinasi. Osmanlı’da Sportif Atıcılık Nişan Taşları. İstanbul: Yapı-Endüstri Merkezi Yayınları, 2013. google scholar
  2. Ağaoğlu, Mert - Altundağ, Ayhan. Osmanlı Devri Müstakil İstanbul Kütüphaneleri. İstanbul: Cinius Yayınları, 2018. google scholar
  3. Ağaoğlu, Mert. “Sultan III. Mustafa ve Sultan I. Abdülhamid Devri İstanbul Çeşmeleri”, Sosyal Bilimler Dergisi, 5/19 (2018), 84-86. google scholar
  4. Aksu, Hüsamettin - Çobanoğlu, Ahmet Vefa. “Emirgan Meydan Çeşmesi”, Sanat Tarihi Araştırmaları Dergisi 11 (1992), 19-22. google scholar
  5. Aktan, Ali. “Ta’lik Yazı ve İbrâhim Edhem’in Ruhu’t-Ta’lik’i”. Vakıflar Dergisi 23 (1994), 255-281. google scholar
  6. Alparslan, Ali. “İmâd-ı Hasenî”. Türkiye Diyanet Vakfı Islâm Ansiklopedisi. 22/169-171. İstanbul: TDV Yayınları, 2000. google scholar
  7. Alparslan, Ali. “Mehmed Esad Efendi (Yesarî)”, Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi. 2/140. İstanbul: YKY, 2008. google scholar
  8. Alparslan, Ali. “Nesta’lik”. Türkiye Diyanet Vakfı Islâm Ansiklopedisi. 33/11-15. İstanbul: TDV Yayınları, 2007. google scholar
  9. Alparslan, Ali. Osmanlı Hat Sanatı Tarihi. İstanbul: YKY, 2007. google scholar
  10. Ayverdi, İlhan. Asırlar Boyu Tarihî Seyri İçinde Misalli Büyük Türkçe Sözlük. İstanbul: Kubbealtı Neşriyat, 2005. google scholar
  11. Bayat, Ali Haydar. “Yesârî Mehmed Es’ad’ın Bilinmeyen Bir Hattı: Hırka-i Saâdet Odası Tamir Kitâbesi [1196/1782]”, Uluslararası Sanat Tarihi Sempozyumu-Prof. Dr. Gönül Öney’e Armağan 10-13 Ekim 2001. 97-104. İzmir: Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü, 2002. google scholar
  12. Bayat, Ali Haydar. “Yesârî Mehmed Es’ad’ın Bilinmeyen Hattı”, Kubbealtı Akademi Mecmuası 3 (2004), 39-48. google scholar
  13. Bayraktar, Nimet. “Üsküdar Kütüphaneleri”, Vakıflar Dergisi 16 (1982), 45-59. google scholar
  14. Boydaş, Nihat. Tal’ik Yazının Özellikleri ve Resim Sanatıyla Münasebeti (Ankara: Ankara Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Doktora Tezi, 1984). google scholar
  15. Bülbül, Ahmet Hamdi. “Beylerbeyi Camii (Hamid-i Evvel Camii)’inde Onarım Faaliyetleri”, Vakıf Restorasyon Yıllığı 2 (2011), 117-126. google scholar
  16. Derman, M.Uğur. Türk Hat San’atından Seçmeler. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi, 2017. google scholar
  17. Derman, Uğur. “Talik”. Türkiye Diyanet Vakfı Islâm Ansiklopedisi. 39/507-508. İstanbul: TDV Yayınları, 2010. google scholar
  18. Derman, Uğur. “Yesârî Mehmed Esad”, Türkiye Diyanet Vakfı Islâm Ansiklopedisi. 43/486-487. İstanbul: TDV Yayınları, 2013. google scholar
  19. Doğu, Emine Pınar. Ta’lik Kitâbeler (İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yeterlilik Tezi, 1995). google scholar
  20. Egemen, Affan. İstanbul Çeşme ve Sebilleri. İstanbul: Arıtan Yayınevi, 1993. google scholar
  21. Erden, Hasan. “Hattat Mehmet Yesarî Efendi”. Pınar 22/24 (Aralık 1973), 23-25. google scholar
  22. Ertuğ, Necdet (ed.). İstanbul’un Tarihî Çeşmeler Külliyatı. İstanbul: İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, 2006. google scholar
  23. Eyice, Semavi. Aynakavak Kasrı, İstanbul: TBMM Milli Saraylar, 2011, s. 10-47. google scholar
  24. Gülersoy, Çelik. Beşiktaşda Ihlamur Mesiresi ve Tarihi Nişan Taşları. İstanbul: Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu Yayınlarından, 1962. google scholar
  25. Gültekin, Gülbin. “Mihrişah Valide Sultan Külliyesi”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi. 5/459-461. İstanbul: İstanbul: Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakıf, 1994. google scholar
  26. Habib, Hat ve Hattatân. Kostantiniyye: Matbaa-i Ebuzziya, 1305. google scholar
  27. İnal, İbnülemin Mahmud Kemal. Son Hattatlar. İstanbul: Maarif Basımevi, 1955. google scholar
  28. İsmail Erünsal, “Hacı Selim Ağa Kütüphanesi”. Türkiye Diyanet Vakfı Islâm Ansiklopedisi. 14/498. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1996. google scholar
  29. İzzet Kumbaracılar, İstanbul Sebilleri. İstanbul: Kapı Yayınlar, 2008. google scholar
  30. Koçu, Reşat Ekrem. “Abdülhamid I. Sebili ve Çeşmeleri”. İstanbul Ansiklopedisi. 1/93-95. İstanbul: İstanbul Ansiklopedisi ve Neşriyat, 1958. google scholar
  31. Konyalı, İbrahim Hakkı. Abideleri ve Kitâbeleriyle Üsküdar Tarihi. İstanbul: Türkiye Yeşilay Cemiyeti Yayınları, 1977. google scholar
  32. Kuban, Doğan. “Recai Mehmed Efendi Sıbyan Mektebi ve Sebili”. Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi. 6/311. İstanbul: Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakfı, 1994. google scholar
  33. Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1996. google scholar
  34. Mülayim, Selçuk. “Beylerbeyi Camii ve Külliyesi”. Türkiye Diyanet Vakfı Islâm Ansiklopedisi. 6/75-77. İstanbul: TDV Yayınları, 1992. google scholar
  35. Müstakimzâde, Tuhfe-i Hattâtîn. haz. Mustafa Koç. İstanbul: Klasik Yayınları, 2014. google scholar
  36. Özcan, Ali Rıza. “Yesârîzâde Mustafa İzzet Mektebi”. Hat ve Tezhip Sanatı, ed. Ali Rıza Özcan, 137-157, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2009. google scholar
  37. Özcan, Ali Rıza. Türk Nesta’lik Ekolü (İstanbul: Mimar Sinan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 1996). google scholar
  38. Parıldar, Mustafa. “Sadelikteki Zarafet: Tâ’lik Hattı”. Derin Tarih 13 (Aralık 2018), 66-67. google scholar
  39. Sakaoğlu, Necdet. Tarih, Mekânları, Kitâbeleri ve Anıları ile Saray-ı Hümayun-Topkapı Sarayı. İstanbul: Denizbank, 2002. google scholar
  40. Sayıoğulları, Recep Sadri. Türk Ta’lik Yazı Ekolünün Doğuşunda Şeyhülislam Veliyüddin Efendi (İstanbu: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 1991). Hacımeyliç, Kazım. Yesârîzâde google scholar
  41. Mustafa İzzet Efendi’nin İstanbul’daki Ketebeli Kitâbeleri (İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 1994). google scholar
  42. Semavi Eyice, “Hamidiye Külliyesi”, Türkiye Diyanet Vakfı Islâm Ansiklopedisi. 15/465-468. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1997. google scholar
  43. Serin, Muhittin. Hat Sanatı ve Meşhur Hattatlar. İstanbul: Kubbealtı Yayınları, 2008. google scholar
  44. Sert, Selda. “XVIII. Yüzyıldan Bir Kebikeç: Hacı Selim Ağa Kütüphanesi”, Uluslararası Üsküdar Sempozyumu V 1-5 Kasım 2007, ed. Coşkun Yılmaz. 1/85-96. İstanbul: Üsküdar Belediyesi, 2008. google scholar
  45. Tanışık, İbrahim Hilmi. İstanbul Çeşmeleri I-İstanbul Ciheti, İstanbul: Maarif Matbaası, 1943. google scholar
  46. Tanman, Baha. “Hırka-i Şerif Camii”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi. 4/68-69. İstanbul: Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakfı, 1994. google scholar
  47. Tanman, Baha. “Hırka-i Şerif Camii”, Türkiye Diyanet Vakfı Islâm Ansiklopedisi. 17/ 378-382 İstanbul: TDV Yayınları, 1998. google scholar
  48. Ufuk Gülsoy, İstanbul Ticaret Borsası 1924-2014. İstanbul: İstanbul Ticaret Borsası, 2015. google scholar
  49. Uğuş, Mikâil. Recâî Mehmed Efendi Sıbyan Mektebi Sebili ve Çeşmesi. İsanbul: İlim Yayma Vakfı, 2013. google scholar
  50. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. “Üçüncü Sultan Selim Zamanında Yazılmış Dış Ruznâmesinden 1206/1791 ve 1207/1792 Senelerine Âit Vekayi”. Belleten 143 (1973), 622- 623. google scholar
  51. Ünver Rüstem. Ottoman Baraque. Malaysia: Princeton University Press, 2019. google scholar
  52. Yazır, Mahmud Bedreddin. Medeniyet Âleminde Yazı ve İslâm Medeniyetinde Kalem Güzeli. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1989. google scholar
  53. Ziya Nur Sezen, “Abdülhamid I Çeşmesi”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi. 1/35-36. İstanbul: Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakıf, 1993. google scholar