İbn Hibbân’ın el-Mecrûhîn mine’l-muhaddisîni’d-du‘afâ ve’l-metrûkîn Adlı Kitabındaki Metodunun Elestirel Analizi

Özet

bn Hibbân el-Büstî’nin el-Mecrûhîn mine’l-muhaddisîni’d-du‘afâ ve’l-metrûkîn’i cerh ve ta‘dîl ilminin kıymetli eserlerinden birisi olmasına rağmen, yazarı gibi mukaddîmîn ulemâdan lâyık olduğu alâkayı görmemistir. Bunun nedeni cerh ve ta‘dîl lafızlarının kullanımında selefleri ve muasırlarından farklı bir yöntem takip etmesidir. Muasırları ve ondan sonra gelen ulemâ, hakkında İbn Hibbân’dan baska kimsenin değerlendirme yapmadığı bir râvîyle ilgili yeterli malumat temin edemediklerinde onun kullandığı lafızları herhangi bir açıklama yapmadan kullanmıslar, bazen de râvîlerle ilgili verdiği hükümde yalnız kalması nedeniyle onu sert ifadelerle fütursuzca elestirmislerdir. Bu nedenle bu kıymetli eseri unutulmustur. Arastırmamızda İbn Hibbân’ın râvî tenkidi konusunda müteseddid ve yeterli karînler olmaksızın râvîleri zaafiyet niteleyen âlimlerden olmadığı sonucuna ulastık. Bununla birlikte onun bazı yerlerde râvî tenkidi konusunda müteseddid davrandığını reddetmiyoruz. Ancak o, bu durumlarda tenkidini haklı çıkaran delillere dayanmaktadır. Râvîlerin tercemelerindeki görüsleri, onun hadis râvîleri hakkında hüküm verirken daime mutavassıt olmaya çabaladığına sarîh biçimde isaret etmektedir.