Sahîhu’l-Buhârî’de Mutâbi‘ Hadisler ve Mutâba‘atın Amaçları

Özet

Müslümanlar tarafından, sübûtu açısından en sahîh eser olarak kabul edilen Sahîhu’l- Buhârî’nin, İslâmî ilimlerin bütün alanlarında tetkik edilmesi ve ilmi değerlendirmelerin sağlıklı yapılabilmesi için eserde uygulanan usûllerin açığa çıkarılması önem arz etmektedir. Buhârî’nin işaret etmekle yetindiği bu usûllerden biri, çeşitli nedenlerle eserine zenginlik kattığı mutâba‘at kullanımında gösterdiği ustalığıdır. İster kullanım amacı, ister işaret ettiği derin bilgi hazinesi olsun, isterse eserinin kıymetini arttıran birer unsur olarak mutâba‘at, hadis usulü ve rivâyet ilimlerinin kurallarının çoğunu bünyesinde barındırmaktadır. Bu çalışmada Sahîhu’l-Buhârî’de kullanılan mutâba‘atın bütün yönleri ele alınmasa da, bilinmesi gerekli görülen bazı yönleri açığa çıkarılmaya çalışılmış, mutâba‘atın kullanımı şekli, usulü, sayısı ve amaçları gibi hususlar incelenmiş ve hem eseri hem de musannifini daha yakından tanımak hedeflenmiştir.