Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular: Çalışmada Dilthey’in tin bilimlerini, bilginin transandantal olanaklarını sorgulayarak ve yaşamın sadece rasyonel açıdan değerlendirilmesinin yanlışlığını vurgulayarak temellendirdiği tespit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Amaç: Dilthey’in epistemolojik bir temel üzerine kurduğu teori, pozitivizmle hesaplaştığı ölçüde Kant’ın transandantal felsefesi ile de bir hesaplaşma içerisindedir. Bu iki akım, ona göre doğru bir bilgi teorisinin inşasını imkansız hale getirmektedir. Dışsal gerçekliğe önem vererek insanın biricikliğini, içsel tecrübesini ve ruhsal gerçekliklerini göz ardı eden, onun maddi yönüyle ilgilenen ve onu yalnızca gözlemin konusu haline getiren pozitivizm ve böyle algılanan empirizm Dilthey’e göre eksiktir. Kant’ın transandantal felsefesi de tıpkı pozitivizm gibi artık önemini yitirmiş ve yeni bir bilgi teorisinin inşası Dilthey’in nazarında zorunlu hale gelmiştir. Bu yeni bilgi teorisinin amacı da insanın bilincinin yapısal anlamını vurgulamaktır. Bu bağlamda çalışma, Dilthey’in bilgi teorisini, pozitivizm ve apriorizmle olan hesaplaşması üzerinden ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışmada araştırma ve analiz etme yöntemi kullanılmıştır. Dilthey’in bilgi teorisini hangi temeller üzerine kurduğu incelenerek bu bağlamda pozitivizm ve apriorizmi hangi sebeplerle eleştirdiği değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmada Dilthey’in tin bilimlerini, bilginin transandantal olanaklarını sorgulayarak ve yaşamın sadece rasyonel açıdan değerlendirilmesinin yanlışlığını vurgulayarak temellendirdiği tespit edilmiştir. Bu nedenle onun bilgi kuramı, Kant’ın transandantal felsefesiyle ve Comte’un pozitivizmiyle hesaplaşması sonucunda ortaya çıkmış ve gelişme göstermiştir. Sonuç: Sahip olduğu kompleks yapı nedeniyle yaşam yalnızca bütünsel bir perspektiften anlaşılabilir. Dilthey’e göre doğa bilimlerinin bakış açısını benimseyen pozitivist yöntem gözlem ve deneyi bilginin kaynağı olarak görür. Kant’ın apriori teorisinde de aklın tarihselliği eksik kalmıştır. Bu nedenle bu iki yoldan hareketle yaşam bütünsel olarak anlaşılamaz. Dolayısıyla Dilthey’in tin bilimleri ve doğa bilimlerini ayırması ve insanın tinsel yönünü önemsemesi haklı bir gerekçedir. Özgünlük: Çalışma, Dilthey felsefesinin tin bilimlerini başka bilimsel yaklaşımların denetiminden kurtarma amacında olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca Dilthey’in yaşam ile tecrübe kavramlarından hareketle insanın bireysel varlığını görmezden gelen anlayışlara yönelik eleştirilerinin haklılığını serimlemektedir.
Abstract
Aim: Dilthey's theory, which he built on an epistemological basis, is also in a reckoning with Kant's transcendental philosophy as much as it is reckoning with positivism. According to Dilthey, these two currents make it impossible to construct a correct theory of knowledge. According to Dilthey, positivism and such perceived empiricism, which ignores man's uniqueness, inner experience and spiritual realities by paying attention to external reality, dealing with its material aspects and making it the subject of observation, is incomplete. Kant’s transcendental philosophy, just like positivism, has lost its importance and the construction of a new theory of knowledge has become necessary in Dilthey's view. The aim of this new theory of knowledge is to emphasize the structural meaning of human consciousness. Method: In the study, research and analysis method was used. By examining the foundations on which Dilthey built his theory of knowledge, the reasons for criticizing positivism and apriorism in this context were evaluated. Results: In the study, it was determined that Dilthey based the spiritual sciences by questioning the transcendental possibilities of knowledge and emphasizing the mistake of evaluating life only from a rational perspective. For this reason, his theory of knowledge emerged and developed as a result of his confrontation with Kant's transcendental philosophy and Comte's positivism. Conclusion: Because of its complex structure, life can only be understood from a holistic perspective. According to Dilthey, the positivist method, which adopts the perspective of natural sciences, sees observation and experiment as the source of knowledge. This historicity of reason was also missing in Kant’s a priori theory. For the reason, life cannot be understood holistically based on these two ways. Therefore, it is justified for Dilthey to separate spiritual sciences and natural sciences and to attach importance to the spiritual aspect of humans. Originality: The study reveals that Dilthey philosophy aims to save the spiritual sciences from the control of other scientific approaches. In addition, based on Dilthey's concepts of life and experience, it demonstrates the legitimacy of his criticisms of understandings that come outside the individual existence of man.