Dergiler / Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2015 / Cilt: 13 - Sayı: 1

MEHMED ALİ FETHÎ’NİN TERCEME-İ NESÂYİH-I EFLÂTÛN-I İLÂHÎ İSİMLİ ESERİ

-

Sayfa
445–467
Yayın Tarihi
2015-04-07
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yazımızın asıl konusunu teşkil eden bu bölümde ilkin mütercimin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş; daha sonra onun söz konusu eseri hem yeni harflere aktarılan aslî hâli, hem de günümüz Türkçesine çevrilmiş şekliyle sunulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ünlü Yunan filozofu Eflâtun, sadece felsefe tarihinde değil, Türk edebiyat ve tasavvuf tarihinde de önemli yer tutan, umumiyetle akıl ve bilgeliğin meşhur temsilcileri arasında sayılan bir şahsiyettir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada önce, adı geçen filozofun Türk âlim, şair ve yazarları tarafından nasıl telâkki edildiği ve anıldığı konusunda seçilen örnekler yoluyla bilgi verilmiş; giriş bölümünün ardından bazı özlü sözleri konusunda meydana getirilmiş kısa bir mensur tercüme tanıtılıp sunulmuştur.19. asırda yaşamış Osmanlı âlimlerinden Mehmed Ali Fethî (1804-1857), Eflâtun’un İslâmî ve insanî bakımdan özlü bulduğu bazı öğütlerini, “Terceme-i Nesâyih-ı Eflâtûn-ı İlâhî” adıyla Türkçeye çevirmiş; bu kitapçık mütercimin vefatından yedi yıl sonra Arap harfleriyle bastırılıp yayımlanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Yazımızın asıl konusunu teşkil eden bu bölümde ilkin mütercimin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş; daha sonra onun söz konusu eseri hem yeni harflere aktarılan aslî hâli, hem de günümüz Türkçesine çevrilmiş şekliyle sunulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mehmed Ali Fethî · Eflâtûn · Nesâyih

Özet

Ünlü Yunan filozofu Eflâtun, sadece felsefe tarihinde değil, Türk edebiyat ve tasavvuf tarihinde de önemli yer tutan, umumiyetle akıl ve bilgeliğin meşhur temsilcileri arasında sayılan bir şahsiyettir. Bununla birlikte şair ve yazarlarımızın asırlar boyu meydana getirdikleri manzum yahut mensur eserlerde rastlanan Eflâtun hakkındaki tasavvur, anma ve bahisler, hep aynı manada olmayıp çeşitlilik gösterir. Bu çalışmada önce, adı geçen filozofun Türk âlim, şair ve yazarları tarafından nasıl telâkki edildiği ve anıldığı konusunda seçilen örnekler yoluyla bilgi verilmiş; giriş bölümünün ardından bazı özlü sözleri konusunda meydana getirilmiş kısa bir mensur tercüme tanıtılıp sunulmuştur.19. asırda yaşamış Osmanlı âlimlerinden Mehmed Ali Fethî (1804-1857), Eflâtun’un İslâmî ve insanî bakımdan özlü bulduğu bazı öğütlerini, “Terceme-i Nesâyih-ı Eflâtûn-ı İlâhî” adıyla Türkçeye çevirmiş; bu kitapçık mütercimin vefatından yedi yıl sonra Arap harfleriyle bastırılıp yayımlanmıştır. Yazımızın asıl konusunu teşkil eden bu bölümde ilkin mütercimin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş; daha sonra onun söz konusu eseri hem yeni harflere aktarılan aslî hâli, hem de günümüz Türkçesine çevrilmiş şekliyle sunulmuştur.

Abstract

Famous Greek philosopher Plato is a figure who takes an important place not only in the history of philosophy but also in Turkish literature and history of Islamic mysticism and regarded among popular representatives of mind and wisdom in general. Besides, recollections, references and assertions about Plato seen in either poetic or prose works which our poets and authors have produced for centuries are not homogeneous; they vary. In this study, how the above-mentioned philosopher was received by Turkish scholars, poets and authors will be analyzed by means of examples selected; following the introduction part, a short prose translation produced about some sayings of Plato was introduced and presented. The nineteenth century Ottoman scholar, Mehmed Ali Fethî translated some advices of Plato which he found valuable in terms of Islamic and humanistic aspects into Turkish under the name of “Terceme-i Nesâyih-ı Eflâtûn-ı İlâhî”; this booklet was printed and published with Arabic letters posthumuously. In this part which constitutes the main issue of our writing, information was given about life and works of translator; then both the original form translated with new letters and the form translated into today's Turkish of the said work were presented

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

CEYHAN, P. D. Â., AYDOĞAN, A. G. T. (2015). MEHMED ALİ FETHÎ’NİN TERCEME-İ NESÂYİH-I EFLÂTÛN-I İLÂHÎ İSİMLİ ESERİ. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 13 - Sayı: 1, 445–467. https://ajindex.com/articles/117550

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. AKDOĞAN, Yaşar (2000), İskendername’den Seçmeler, Kültür Bakanlığı Yay., Ankara.
  2. AKKUŞ, Mehmet (1998), Abdullah Salâhaddîn-i Uşşâkî (Salâhî)’nin Hayatı ve Eserleri. Millî Eğitim Bakanlığı Yay., Millî Eğitim Basımevi. Ali Safî (1291/1874), Reşehât-ı 'Aynü’l-hayât, Sarıgez (?) Taş destgâhı. AZAMAT, Nihat (2002), “Kuşadalı İbrâhim Efendi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Ankara, C. 26, s. 468-470. ________(1984), “Yaşar Nuri Öztürk: Kuşadalı İbrahim Halveti. Hayatı, Düşünceleri, Mektupları, İstanbul, 1982, XV+ 301 sahife”, Osmanlı Araştırmaları IV, İstanbul, s. 323-335.
  3. Bağdatlı İsmail Paşa (1955), haz. İbnülemin Mahmud Kemal- Avni Aktuç, Hediyyetü’l-‘ârifîn esmâ’ü’l-müellifîn ve âsârü’l-musannifîn, İstanbul.
  4. BİRİNCİ, Ali (1999), “Mehmed Ali Fethi (Rusçuklu)”, Yapıtları ve Yaşamlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul, C. 2, s. 104-105. Bursalı Mehmed Tâhir (1324/1908), Aydın Vilâyetine Mensup Meşâyıh, Ulemâ, Müverrihîn ve Etibbânın Terâcim-i Ahvâli, Keşişyan Matbaası, İzmir. Bursalı Mehmed Tâhir (1333/1915),
  5. Osmanlı Müellifleri, Matbaa-i Âmire, İstanbul, C. 1. CEYHAN, Âdem (1997), Bedr-i Dilşad’ın Murâd-nâmesi, Millî Eğitim Bakanlığı Yay., İstanbul, C. 2. ________ (2011), “Mehmed Ali Fethî’nin Hz. Ali’den Kırk Söz Tercümesi: Terceme-i Kelâm-ı Erba‘în-i Hazret-i ‘Aliyyü’l-Murtazâ”, Sûfî Araştırmaları- Sufi Studies, İzmir, C. 2, S. 3 Kış, s. 11-42. ________ (2006), Türk Edebiyatı’nda Hazret-i Ali Vecizeleri, Öncü Kitap, Ankara. Cinânî (1990), Cilâü’l-kulûb (Giriş- İnceleme- Metin Sözlük), haz. Mustafa Özkan, İstanbul Üniversitesi Basımevi ve Film Merkezi, İstanbul.
  6. ÇİFTÇİ, Hasan (2002), Klâsik Fars Edebiyatında Hiciv ve Sosyal Eleştiri, Kültür Bakanlığı Yay., Ankara.
  7. DİZDAROĞLU, Hikmet (1949), Yusufelili Ali Huzûrî Coşkun, Hayatı- Şahsiyeti-Şiirleri, Ulus Basımevi, Ankara.
  8. DOĞAN, Enfel (2011), Şeyhoğlu Sadrüddin’in Kabus-nâme Tercümesi, Metin-Sözlük- Dizin- Notlar- Tıpkıbasım, Mavi Yay., İstanbul. Enîs Receb Dede (1307/1889-90), Dîvân-ı Hazret-i Enîs Dede Efendi, Taşbasması. ERDEM, Sadık (1994), Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ’sı, AKM Yay., Ankara.
  9. ERGİN, Osman (1937), Muallim M. Cevdet’in Hayatı, Eserleri ve kütüphanesi, Bozkurt Basımevi, İstanbul.
  10. Esrar Dede (2000), Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye, haz. İlhan Genç, AKM Yay., Ankara: Fatîn Dâvud (1271/1855), Hâtimetü’l-eş‘âr, İstanbul. Fevrî, Dîvân-ı Fevrî, Tokap Sarayı Müzesi Ktp. Revan, nr. 763. HİDAYETOĞLU, Ahmet Selahattin (1996), “Nesîb Dede Hayâtı, Eserleri ve Dîvânının Tenkidli Metni”, Selçuk Üniver