TÜRKİYE’DE HETERODOKSİ TARTIŞMALARININ DÜŞÜNSEL VE TARİHSEL ARKA PLANI

Özet

Heterodoks bir inanç topluluğu olarak Alevilik ve Alevi kimliği üzerine geçmişten günümüze birçok tartışmanın devam etmekte olduğunu görüyoruz. Siyasi ve tarihsel bağlamı içerisinde heterodoksluk ve ortodoksluk arasındaki ilişki nasıl gelişmiştir? Aleviliğin muhtevasını ve onun resmi dini yapıyla ilişkisini nasıl tanımlayabiliriz? Osmanlı İmparatorluğu ile Türkiye Cumhuriyeti döneminde Aleviliğin konumuna dair nasıl bir algı mevcuttu? Bu sorulara kısa ve basit cevaplar verebilmek mümkün olmasa da makalenin içerisinde bu soruların yanıtları aranmaktadır. Bu makale temelde Alevilerin, Osmanlı İmparatorluğu’ndan günümüze uzanan süreçte devlet katında ve ortodoks Sünni bakış açısından nasıl algılandığını anlamaya çalışıyor. Bu uzun süreç içinde Aleviliğe ilişkin yapılan tanımlama ve tartışma girişimleri kuşkusuz bu konuda önemli ipuçları sunuyor. Amacımız hem tarihsel bağlamına oturtarak bu girişimleri yorumlamak hem de Alevi kimliğine ilişkin yürütülen tartışmalardaki söylemlerin arka planını irdelemektir.