Dergiler / Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2025 / Sayı: 72

Transit ülke mi, hedef ülke mi ? Arap Baharı sonrası Türkiye’nin uluslararası göçteki konumu

Transit country or destination country? Türkiye’s position in international migration after the Arab Spring

Tolga Çıkrıkçı(GİRESUN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5102-0907
Sayfa
133–140
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, Türkiye’nin yalnızca geçiş güzergahı niteliği taşıyan bir ülke olmadığını; aynı zamanda kalıcı yerleşim eğilimlerinin de güçlendiren, çift yönlü bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Arap Baharı sonrasında Türkiye’nin uluslararası göç hareketlerindeki konumunu “transit ülke mi, hedef ülke mi?” sorusu çerçevesinde analiz etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmada, ulusal ve uluslararası kurumların yayımladığı güncel istatistiksel veriler ile ikincil kaynaklar değerlendirilerek, Türkiye’nin göç hareketlerindeki konumunun zaman içinde geçirdiği dönüşüm ortaya konulmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, Türkiye’nin yalnızca geçiş güzergahı niteliği taşıyan bir ülke olmadığını; aynı zamanda kalıcı yerleşim eğilimlerinin de güçlendiren, çift yönlü bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:göç politikaları · hedef ülke · transit ülke

Özet

Bu çalışma, Arap Baharı sonrasında Türkiye’nin uluslararası göç hareketlerindeki konumunu “transit ülke mi, hedef ülke mi?” sorusu çerçevesinde analiz etmektedir. Türkiye’nin göç bağlamındaki rolü; ülkenin coğrafi konumu, ekonomik koşulları, güvenlik ortamı ve uluslararası ilişkileri kapsamında çok boyutlu bir perspektifle incelenmiştir. Çalışmada, ulusal ve uluslararası kurumların yayımladığı güncel istatistiksel veriler ile ikincil kaynaklar değerlendirilerek, Türkiye’nin göç hareketlerindeki konumunun zaman içinde geçirdiği dönüşüm ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgular, Türkiye’nin yalnızca geçiş güzergahı niteliği taşıyan bir ülke olmadığını; aynı zamanda kalıcı yerleşim eğilimlerinin de güçlendiren, çift yönlü bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Doğu Akdeniz ve Batı Balkan rotaları üzerindeki stratejik konum, düzensiz göç güzergahları ve göçmen kaçakçılığına ilişkin göstergeler Türkiye’nin transit ülke olma niteliğini pekiştirirken; çalışma izinlerindeki artış, ikamet ve vatandaşlık düzenlemeleri, sosyal uyum programları ile göçmenler arasında gelişen dayanışma ağları Türkiye’nin hedef ülke karakterinin giderek belirginleştiğine işaret etmektedir. Arap Baharı Sonrası dönemde güçlenen kurumsal kapasite, oluşturulan yeni kamu birimleri ve kapsamlı yasal çerçeve, Türkiye’nin göçü uzun vadeli bir dönüşüm alanı olarak ele aldığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, Türkiye’nin uluslararası göç hareketlerinde transit ve hedef ülke rollerini eşzamanlı biçimde üstlenen çok katmanlı bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymakta ve bu yapının yalnızca güvenlik odaklı yaklaşımlarla yönetilemeyeceğini, buna bağlı olarak göç yönetiminin ekonomik, sosyal ve insani boyutları kapsayan bütüncül politikalarla desteklenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Abstract

This study analyses Türkiye’s position within international migration movements in the post-Arab Spring period through the question of whether the country functions as a transit country or a destination country. Türkiye’s role in the context of migration is examined from a multidimensional perspective shaped by its geographical location, economic conditions, security environment and international relations. By evaluating recent statistical data published by national and international institutions alongside secondary sources the study reveals the transformation of Türkiye’s position within migration movements over time. The findings show that Türkiye is not merely a passage corridor; it also exhibits a dual structure reinforced by increasing tendencies toward permanent settlement. While Türkiye’s strategic location on the Eastern Mediterranean and Western Balkan routes, irregular migration paths and indicators related to migrant smuggling strengthen its transit country characteristics, the rise in work permits, residence and citizenship regulations, social cohesion programmes and solidarity networks among migrants point to Türkiye’s increasingly visible profile as a destination country. The expansion of institutional capacity, the establishment of new public units and the adoption of a comprehensive legal framework in the post-Arab Spring period demonstrate that migration is being approached as a long-term field of transformation. In conclusion, the study shows that Türkiye’s has a multilayered structure in which transit and destination roles are assumed simultaneously, and emphasizes that this configuration cannot be managed solely through security-oriented approaches; accordingly, migration governance must be supported by comprehensive policies that incorporate economic, social and humanitarian dimensions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sarıaydın, M. H., Çıkrıkçı, T. (2025). Transit ülke mi, hedef ülke mi ? Arap Baharı sonrası Türkiye’nin uluslararası göçteki konumu. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı: 72, 133–140. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1695623

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (48)

  1. Adıgüzel, Y. (2016). Göç Sosyolojisi. Nobel Akademik Yayıncılık.
  2. Akbaş Demirel, C., Körükmez, L., & Danış, D. (2022). Suriye’den göçün 10. yılında sivil toplum: Aktörler, süreçler ve öngörüler. Göç Araştırmaları Derneği.
  3. Alkan, Y. S. (2019). AB’nin normatif güç kimliği ve Suriye mülteci krizi arasındaki ilişki üzerine Ian Manners’ın teorik yaklaşımı çerçevesinde politik bir analiz. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(37), 545–581. https://doi.org/10.21550/sosbilder.502634
  4. Anadolu Ajansı. (2019, 2 Nisan). Göçmenler sırtımızdaki yük mü? https://www.aa.com.tr/tr/analiz/gocmenler-sirtimizdaki-yuk-mu/1472518
  5. Baskın, S., & Erkmen, İ. (2023). Türkçenin yabancı bir dil olarak öğretiminde yeni bir adım: Uluslararası imam hatip liseleri ve öğrencilerin bu okulları tercih nedenleri üzerine bir araştırma. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (11), 374–751. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1313052
  6. Çataklı, İ. (2024). Türkiye’nin düzensiz göçle mücadele stratejisine ilişkin bir değerlendirme. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 7(3), 153–174. https://doi.org/10.59445/ijephss.1464018
  7. Çıkrıkçı, T., & Okur, M. A. (2021). İnsan güvenliği merceğinde sığınmacı krizi ve Avrupa. Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, 20(1), 97–127. https://doi.org/10.32450/aacd.995607
  8. Dedeoğlu, S. (2018). Tarımsal üretimde göçmen işçiler: Yoksulluk nöbetinden yoksulların rekabetine. Çalışma ve Toplum, 1(56), 37–68.
  9. Del Carpio, X. V., & Wagner, M. C. (2015). The impact of Syrian refugees on the Turkish labor market (World Bank Policy Research Working Paper No. 7402). World Bank. https://documents.worldbank.org/en/publication/documents-reports/documentdetail/530731468194940132
  10. Deniz, O. (2022). Türkiye İran sınırında düzensiz göç ve göçmenlerin sınır geçme pratikleri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(Özel Sayı), 254–273. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1148196
  11. Dimitriadi, A. (2016). The impact of the EU-Turkey deal on migration flows in the Aegean. European Migration Network Reports, 4(1), 10–34.
  12. Euronews. (2022, 21 Nisan). Türkiye'nin göç ve göçmenlere yönelik uyum politikaları başarılı mı? https://tr.euronews.com/2022/04/21/turkiye-nin-goc-ve-gocmenlere-yonelik-uyum-politikalar-basar-l-m-uzmanlar-euronews-e-anlat
  13. Frontex. (2024). Migratory map. https://www.frontex.europa.eu/what-wedo/monitoring-and-risk-analysis/migratory-map/
  14. Frontex. (2025). European Border and Coast Guard Agency. https://www.frontex.europa.eu/
  15. Frontex. (2025). Migratory routes. https://www.frontex.europa.eu/what-wedo/monitoring-and-risk-analysis/migratory-routes/migratory-routes/
  16. Guild, E., Costello, C., & Moreno-Lax, V. (2017). Implementation of the EU-Turkey agreement: A critical appraisal. European Journal of Migration and Law, 19(2), 221–246.
  17. Gümüş, M. (2021). Suriye krizi ve Türkiye'deki göç hareketliliği: Toplumsal etkiler üzerine bir değerlendirme. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 12(1), 156–172.
  18. Hürriyet. (2024, 17 Aralık). İçişleri Bakanı Yerlikaya: Türkiye'de 1 milyon 247 bin Halepli var. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/icisleri-bakani-yerlikaya-turkiyede-1-milyon-247-bin-halepli-var-42615135
  19. İçduygu, A. (2015). Syrian refugees in Turkey: The long road ahead. Migration Policy Institute. https://www.migrationpolicy.org/research/syrian-refugees-turkey-long-road-ahead
  20. İçduygu, A. (2017). Türkiye'nin göç politikaları: Geri kabul anlaşması ve sonrası. Göç Araştırmaları Dergisi, 3(2), 45–67.
  21. İçduygu, A., Erder, S., & Gençkaya, Ö. F. (2014). Türkiye’nin uluslararası göç politikaları, 1923–2023: Ulus-devlet oluşumundan ulus-ötesi dönüşümlere. Koç Üniversitesi Göç Araştırmaları Merkezi.
  22. İnce, C. (2019). Göç kuramları ve Suriye göçü üzerine bir değerlendirme. OPUS International Journal of Society Research, 11(18), 2579–2615. https://doi.org/10.26466/opus.546737
  23. International Organization for Migration. (2024). World migration report 2024: Chapter 2: Migration around the world: Key trends and numbers. https://worldmigrationreport.iom.int/wmr-2024-interactive/chapters/world-migration-report-2024-chapter-2-migration-around-world-key-trends-numbers
  24. Janković, B., Marković, S., & Ivanov, A. (2024). Control of irregular migration and suppression of people smuggling on the Western Balkan route. Journal of Liberty and International Affairs, 10(2), 119–136. https://doi.org/10.47305/JLIA24102119j
  25. Kalaycı, İ. (2014). Ortadoğu‘dan Türkiye‘ye yapılan göçler 1923–2000 (Irak ve Suriye göçleri) [Yayınlanmamış doktora tezi]. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  26. Karaduman, A. (2023). Türkiye siyasetinde göç: TBMM tutanaklarında Suriye göçü ve göçmenler [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  27. Karahan, A. (2024). XXI. yüzyılda dünyada ve Türkiye'de düzensiz göçler [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  28. Karataş, K., & Ayyıldız, A. A. (2021). Bugünün Türkiye’sinde göç gerçeği: Küresel hareketliliğin neresindeyiz. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 473–500.
  29. Kaya, A., & Şahin, E. (2019). Suriyeli göçmenler ve Türkiye’de entegrasyon politikaları: 2016 geri kabul anlaşmasının etkileri. Uluslararası Göç ve Mülteci Çalışmaları Dergisi, 6(1), 23–50.
  30. Koç, M. (2019). Türkiye’ye düzensiz Afgan göçü ve İran’ın göç politikaları. İran Araştırmaları Merkezi.
  31. Millî Eğitim Bakanlığı. (2025). Sosyal uyum programları. https://orgm.meb.gov.tr/www/sosyal-uyum-programlari/icerik/3135
  32. Nurdoğan, A. K., & Şahin, M. (2019). Türkiye'ye yönelen uluslararası göç işsizliğin bir nedeni mi? OPUS International Journal of Society Research, 11(18), 2201–2223. https://doi.org/10.26466/opus.569989
  33. Obayd, A. J., & Karataş, A. (2021). Afganistan’da göç hareketliliğinin neden ve sonuçları. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 1(50), 75–91. https://doi.org/10.17498/kdeniz.896472
  34. Şahal Çelik, D., & Şemşit, S. (2020). Türkiye–Avrupa Birliği geri kabul anlaşmasının uygulanmasında Suriyelilerin etkisi ve rolü. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(Özel Sayı), 66–84. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.522869
  35. Saraçlı, M. (2019). Zenofobi (yabancı düşmanlığı) ve İslamofobi sorunları çerçevesinde Avrupa Birliği’nin göç sorununa yaklaşımları. İçinde B. Karabulut, M. N. Alkan, F. Purtaş, & K. E. Çelik (Ed.), Kimlik ve Göç çalışmaları Uluslararası Sempozyumu Bildiri E-kitabı (ss. 119–140). Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi.
  36. Şen, Y. F., & Özkorul, G. (2016). Türkiye–Avrupa Birliği ilişkilerinde yeni bir eşik: Sığınmacı krizi bağlamında bir değerlendirme. Göç Araştırmaları Dergisi, (4), 86–119.
  37. Şişman, Y., & Balun, B. (2020). Transit göç ve Türkiye. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(2), 61–79.
  38. T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. (2025). Yabancı çalışanların sosyal güvenliği. https://www.csgb.gov.tr/uigm/genel-bilgi/yabanci-calisanlarin-sosyal-guvenligi/
  39. T.C. Resmî Gazete. (2014, 2 Ağustos). Türkiye Cumhuriyeti ile Avrupa Birliği arasında izinsiz ikamet eden kişilerin geri kabulüne ilişkin anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair kanun (Sayı: 29076). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/08/20140802-1.htm
  40. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2025). Güvenli okul ve sağlıklı yaşam. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/gsm.html
  41. Tepealtı, F. (2019). Avrupa Birliği’ne yönelik Türkiye geçişli göç hareketleri ve Türkiye'nin düzensiz göçle mücadelesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 24(41), 125–140. https://doi.org/10.17295/ataunidcd.548941
  42. Tiritoğlu Ersoy, H. H. (2024). Türkiye’de yabancı mevsimlik tarım işçilerinin çalışma koşulları. Adalet Dergisi, (73), 887–928. https://doi.org/10.57083/adaletdergisi.1573690
  43. Triandafyllidou, A. (2018). Turkey and the EU: Negotiating migration governance after the refugee crisis. Journal of Ethnic and Migration Studies, 44(15), 2588–2605.
  44. Tümtaş, M. S. (2022). Türkiye’ye düzensiz Afgan Göçü: Zorunlu göç mü istila mı? Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 338-353. https://doi.org/10.21547/jss.1009054
  45. Vardar Tutan, E. (2024). Türkiye Cumhuriyeti’nin hedef ülke olduğu göçlerin niteliksel analizi. Diplomasi Araştırmaları Dergisi, 5(2), 12–32.
  46. Yatmaz, M. (2023). Suriye iç savaşı ve Suriye Türkmenlerinin göçü. Dünya Multidisipliner Araştırmalar Dergisi, 6(2), 88–111. https://doi.org/10.58853/dumad.1325094
  47. Yerli, G. (2018). Türkiye’deki göç politikaları ekseninde Göç İdaresi Genel Müdürlüğü ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'nin kuruluş ve fonksiyonları. Social Sciences Studies Journal, 4(19), 2080–2086. https://doi.org/10.26449/sssj.597
  48. Yıldırım, E., & Köksal, H. (2017). Yabancı uyruklu üniversite öğrencilerinin gözüyle Türkiye. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 297–323.