KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 23 Sayı: 2

Söz Varlığı Öğretiminin Okuduğunu Anlama Üzerindeki Etkisi

The Effect of Vocabulary Instruction on Reading Comprehension

Gülşah Yalçın(KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-0979-1630
Ayşen Arıcı(MEB)0009-0002-0019-0660
Sayfa
428–446
Yayın Tarihi
2026-08-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırmanın bulguları, söz varlığı öğretiminin okuduğunu anlama üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Araştırmanın temel amacı, söz varlığı öğretiminin öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri üzerindeki etkisini incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın çalışma grubunu, deney ve kontrol olmak üzere toplam 56 yedinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırmanın bulguları, söz varlığı öğretiminin okuduğunu anlama üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2018 Verileri
⚙️Değişkenler:Anlamaya dayalı tasarım · okuduğunu anlama · öğretim yöntemleri

Özet

Araştırmanın temel amacı, söz varlığı öğretiminin öğrencilerin okuduğunu anlama becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışmada nicel araştırma yaklaşımlarından ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen tercih edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, deney ve kontrol olmak üzere toplam 56 yedinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Deney grubunda, Türkçe ders kitabındaki metinlerde yer alan söz varlığı unsurları, anlamaya dayalı tasarım çerçevesinde çeşitli yöntem ve tekniklerle oluşturulmuş etkinlikler aracılığıyla öğretilmiştir. Kontrol grubunda ise öğretim süreci mevcut öğretim programında önerilen yöntemlerle sürdürülmüştür. Uygulama toplam sekiz hafta boyunca devam etmiştir. Araştırmanın nicel verileri, araştırmacılar tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu, kelime başarı testi ve Tağa (2018) tarafından geliştirilen kelime farkındalığı ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Kelime başarı testi, uygulama öncesinde, uygulama sonrasında ve uygulamadan üç hafta sonra kalıcılık testi olarak her iki gruba uygulanmıştır. Kelime farkındalığı ölçeği ise deney öncesi ve sonrası ölçme amacıyla kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları, söz varlığı öğretiminin okuduğunu anlama üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Kelime başarı testine ilişkin veriler, deney grubunun başarı ortalamasının kontrol grubuna kıyasla belirgin biçimde daha yüksek olduğunu ve etki büyüklüğünün yüksek düzeyde olduğunu ortaya koymuştur. Kalıcılık testi sonuçları, öğrenmenin zaman içinde sürdüğüne işaret etmiştir. Bununla birlikte kelime farkındalığı ölçeğinden elde edilen bulgular, deney ve kontrol gruplarının kelime farkındalığı düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunmadığını göstermiş; her iki grubun farkındalık düzeylerinin benzer olduğu ve deney sürecinde farkındalıkta değişim gerçekleşmediği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma söz varlığı öğretimine yönelik farklı yöntem ve tasarımların alan yazın açısından değerli katkılar sağlayabileceğini ortaya koymakta bu doğrultuda söz varlığı öğretimi üzerine çalışma yapacak araştırmacılar için çeşitli öneriler sunmaktadır.

Abstract

The aim of this study is to determine the effect of vocabulary instruction on reading comprehension. A quasi-experimental pretest–posttest control group design was employed with a total of 56 seventh-grade students. In the experimental group, vocabulary elements in the Turkish coursebook texts were taught through activities designed with multiple methods and techniques within an understanding-based design framework, while in the control group, methods included in the coursebooks aligned with the existing curriculum were used. The implementation lasted eight weeks. Quantitative data were collected through a personal information form, a vocabulary achievement test, and the Vocabulary Awareness Scale developed by Tağa (2018). The vocabulary achievement test was administered as a pretest, posttest, and retention test three weeks later, while the awareness scale was administered before and after the intervention. The results indicated that vocabulary instruction had a positive effect on reading comprehension. The effect size of the experimental group’s mean achievement test scores was high compared to the control group. Retention test findings showed that learning was maintained over time. However, no significant difference was found between the groups in vocabulary awareness, indicating similar and stable awareness levels throughout the process. The study suggests that diverse methods and instructional designs for vocabulary instruction may contribute to the literature and offers recommendations for future research. Keywords: Understanding-based design, reading comprehension, instructional methods, vocabulary, word instruction.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yalçın, G., Arıcı, A. (2026). Söz Varlığı Öğretiminin Okuduğunu Anlama Üzerindeki Etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 23 Sayı: 2, 428–446. https://ajindex.com/articles/1161708

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (66)

  1. Ağyar, E. (2014). Oyunun gelişim alanlarına etkisi ve çeşitli örnekler. H. G. Ogelman (ed.), Yaşamın ilk yıllarında oyun: Oyuna çok yönlü bakış (Birinci Baskı) içinde (s. 115). Pegem Akademi.
  2. Akçay, A., & Şimşek, T. (2015). Deyimlerin öğretiminde drama ve hikâyeleme yöntemlerinin kullanımının 7. sınıf öğrencilerinin akademik başarıları ve kalıcılık düzeylerine etkisi. Route Educational and Social Science Journal, 2(4), 324–331.
  3. Aksan, D. (2004). Türkçenin sözvarlığı. Engin Yayınları.
  4. Altıparmak, M., & Nakiboğlu, M. (2005). Fen bilimleri eğitimi lisansüstü tez çalışmalarında uygulanan nitel ve nicel yöntemler. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (17), 355-358.
  5. Altun, S., & Yurtseven, N. (2019). Tasarımcı öğretmen ubd el kitabı. Asos Yayınları.
  6. Aşılıoğlu, B. (1993). Okullarda Türkçe öğretimi. [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. Ankara.
  7. Aydın, R. (2011). Türkçe kazanımlarımız. Akademi Basın Yayın Matbaası.
  8. Bademci, V. (2007). Ölçme ve araştırma yöntembiliminde paradigma değişikliği: Testler güvenilir değildir. Yenyap Yayınları.
  9. Balcı, A. (2007). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler. PegemA Yayıncılık.
  10. Başar, M., Batur, Z., & Karasu, M. (2014). Kukset tekniğinin öğrencilerin zıt ve eş anlamlı sözcükleri anlamalarına etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 22(3), 909-922.
  11. Bitir, T. (2017). Bağlam temelli kelime öğretimi yönteminin kelime kazanımına katkısı (Tez No. 459582) [Yüksek lisans tezi, Uşak Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  12. Brabham, E. G., & Villaume, S. K. (2001). Building walls of words. The Reading Teacher, 54(7), 700-702. Brunıng, R. H., Schraw, G. J. & Norby, M. (2014). Bilişsel Psikoloji ve Öğretim. (Çev. ed.) Z.N. Ersözlü ve R. Ülker). Nobel Yayın Dağıtım.
  13. Bulut, B. (2013). Etkin dinleme eğitiminin dinlediğini anlama, okuduğunu anlama ve kelime hazinesi üzerine etkisi (Tez No. 332676) [Yüksek lisans tezi, Adnan Menderes Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  14. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2010). Bilimsel araştırma yöntemleri (5. basım). Pegem Akademi.
  15. Cain, K., Oakhill, J., & Bryant, P. (2004). Children’s reading comprehension ability: concurrent, prediction by working memory, verbal ability and comğonent skilss. Journal of Education Psychology, 96(1), 31-42.
  16. Carolina, A. (2019). Using pictures for teaching vocabulary to the junior high school students. English Language Teaching Educational Journal, 2(1), 32-38.
  17. Craig, C. (2012). Professional development through a teacher-as-curriculum-maker lens. In mary Kooy, Klaas vanVeen (eds). Teacher Leraning that matters. ABD: Routledge: 22-23.
  18. Creswell, J. W. (2012). Educational research: Planning, conducting and evaluating (4th ed.). Boston, MA: Pearson. http://repository.unmas.ac.id/medias/journal/EBK-00121.pdf
  19. Cronsberry, J. (2004). Word walls: A support for literacy in secondary school classrooms. Retrieved from.
  20. Çelebi, C., & Satırlı, H. (2021). Web 2.0 araçlarının ilkokul seviyesinde kullanım alanları. Instructional Technology and Lifelong Learning, 2(1), 75-110. https://doi.org/10.52911/itall.938122
  21. Çiftçi, Ö. (2007). İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin Türkçe öğretim programında belirtilen okuduğunu anlamayla ilgili kazanımlara ulaşma düzeyinin belirlenmesi (Tez. 205208) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  22. Demir, S. (2023). Okuduğunu anlama yöntemlerinin okuduğunu anlama üzerindeki etkisi: bir meta analiz çalışması (Tez No. 848295) [Yüksek lisans tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  23. Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). New York: Mc Graw Hill Education.
  24. Genç Ersoy, B. (2017). Türkçe dersinde oyunlaştırmanın ilkokul öğrencilerinin söz varlığına ve motivasyonlarına etkisi (Tez No. 463436) [Doktora tezi, Anadolu Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  25. George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for windows step by step: A simple guide and reference, 17.0 update (10a ed.) Boston: Pearson
  26. Gülsoy, T. (2013). 6. sınıf öğrencilerinin kelime hazinesinin geliştirilmesinde eğitsel oyunların etkisi (Tez No. 345620) [Yüksek lisans tezi, Niğde Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  27. Güney, N., & Aytan, T. (2014). Aktif kelime hazinesini geliştirmeye yönelik bir etkinlik önerisi: Tabu. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(5), s.617-628.
  28. Güneyli, A. (2003). Metin türlerine göre okuduğunu anlama becerisinin sınanması (Tez No. 127648) [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  29. Hanafiah, A. (2015). The effect of teaching vocabulary through guessing games and word list on 7th grade students' vocabulary achievement (Doctoral dissertation, Widya Mandala Catholic University Surabaya).
  30. Harmon, JM, Wood, KD., & Kiser, K. (2009). Etkileşimli kelime duvarı ile kelime öğrenimini teşvik etmek. Ortaokul Dergisi, 40 (3), 58-63.
  31. Horzum, M. B. (2010). Öğretmenlerin Web 2.0 araçlarından haberdarlığı, kullanım sıklıkları ve amaçlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7(1), 603-634.
  32. İşcan, A. (2015). İletişim, konuşma ve konuşmayla ilgili temel kavramlar. A. Şahin (ed.), Konuşma eğitimi-Yöntem etkinlikler (s. 1-27). Pegem Akademi.
  33. Jackson, J. K. (2014). Interactive, conceptual word walls: Transforming content vocabulary instruction one word at a time. İnternational Research in Education, 2(1).
  34. Jackson, J., & Durham, A. (2016). Methods & strategies: put your walls to work. Science and Children, 54(3), 78-84.
  35. Kalaycı, Ş. (2005). (Ed.). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Asil Yayın Dağıtım.
  36. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri (23. Basım). Nobel Yayınları.
  37. Karataş, S. (2023). Türkçe dersinde kelime defteri tutmanın 7. sınıf öğrencilerinin kelime dağarcığına etkisi (Tez No. 824842) [Yüksek lisans tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  38. Karatay, H. (2007). Kelime öğretimi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(1), 141-153.
  39. Kıldan, A. O. (2001). Oyunun çocukların gelişim özelliklerine etkisi (Tez No. 110600) [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  40. Kiriş, D. (2022). Ortaokul öğrencilerine yönelik Türkçede oyunlarla kelime öğretimi (Tez No. 783638) [Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  41. Koçpınar, M., Y. (2018). Yaratıcı drama yönteminin kelime öğrenimine etkisi (Tez No. 527294) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  42. Kodan, H. (2011). Bilgilendirici ve öyküleyici metinlerde kelime haritası yönteminin ilköğretim beşinci sınıf öğrencilerinin kelime hazinelerini geliştirmeye etkisi. (Tez No. 290640) [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  43. Kultas, E., & Ulusoy, M. (2022). Kelime oyunlarının ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin kelime hazineleri üzerindeki etkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(81), 430-441. https://doi.org/10.17755/esosder.1000691
  44. Lestariningrum, A. (2017). The effects of traditional game ‘congklak’ and self-confidence towards logical mathematical ıntelligence of 5-6 years children. Journal Ilmiah Pendidikan Prasekolah dan Sekolah Awal, 3(1), 13-22.
  45. Lüle Mert, E. (2013). İlköğretim Türkçe programı ile Türkçe çalışma kitaplarındaki kazanım ve etkinliklerin sözcük öğretimi açısından değerlendirilmesi. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 2(5), 13-31.
  46. MEB. (2019). Türkçe dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Millî Eğitim Basımevi.
  47. Mete, F. & Batıbay, E. F. (2019). Web 2.0 uygulamalarının Türkçe eğitiminde motivasyona etkisi: Kahoot örneği. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(4), 1029-1047.
  48. Özdamar, K. (1997). Paket programlar yoluyla istatistiksel veri analizi. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
  49. Özdamar, K. (2004). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi (Genişletilmiş 5. Baskı). Kaan Kitabevi.
  50. Pearson, P. D., Hiebert, E. H., & Kâmil, M. L. (2007). Vocabulary assessment: What we know and what we need to learn. Reading Research Quarterly, 42(2), 282-296. https://doi.org/10.1598/RRQ.42.2.4
  51. Sertsöz, T. (2003). İlköğretim okullarının 6. Sınıflarında okuduğunu anlama davranışının kazandırılmasının matematik başarısına etkisi (Tez No. 130681) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  52. Southerland, L. (2011). The effects of using interactive word walls to teach vocabulary to middle school students (Dissertation). Retrieved from ProQuest Dissertations and Thesis database. (UMI No. 30091).
  53. Sönmez, V. (1985). Program geliştirmede öğretmen el kitabı. Öğretmen Yayınları.
  54. Sümbüllü Z. Y., & Altınışık E. M. (2016). Geleneksel çocuk oyunlarının değerler eğitimi açısından incelenmesi. ETÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2), 73-85.
  55. Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., & Ullman, J. B. (2013). Using multivariate statistics (Vol. 6, pp. 497-516). Boston, MA: Pearson.
  56. Tağa, T. (2018). Yazma etkinlikleriyle bütünleştirilmiş kelime öğretiminin kelime öğrenme, hatırlama ve farkındalığına etkisi (532799) [Doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi
  57. Tompkins, G. (2005). Language arts: Patterns of practice. Upper Saddle River, NJ: Pearson Prentice Hall.
  58. Ulu, A. (2019). Ortaokul 7. sınıflarda oyunlaştırma yöntemi ile kelime öğretimi (Örneklem: Tabu) (Tez No. 580875) [Yüksek lisans tezi, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi
  59. Uluçay, M. (2016). Etkinlik temelli kelime öğretiminin ortaokul öğrencilerinin söz varlığını geliştirme sürecine etkisi (Tez No. 429621) [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi
  60. Varışoğlu, B., Şeref, İ., Yılmaz, İ., & Gedik, M. (2014). Deyim ve atasözlerinin öğretilmesinde görsel bir araç olarak karikatürlerin başarıya etkisi. Karadeniz Araştırmaları, 41, 226-242.
  61. Wiggins, G., & McTighe, J. (2005). Understanding by design (2nd ed.). Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development.
  62. Wordwall. (t.y.). Özellikler. https://wordwall.net/tr/features adresinden erişilmiştir.
  63. Yalçın, G. (2022). Geleneksel çocuk oyunları ile ders tasarımları. Asos Yayınları.
  64. Yılmaz, B. (2004). Öğrencilerin okuma ve kütüphane kullanma alışkanlıklarında ebeveynlerin duyarlılığı. Bilgi Dünyası, 5(2), 115-136.
  65. Yılmaz, M. (2008). Türkçede okuduğunu anlama becerilerini geliştirme yolları. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(9), 131-139.
  66. Yurtseven, N. (2016). Yabancı dil öğretiminde eylem araştırmasına dayalı UbD (anlamaya dayalı tasarım) uygulamalarının öğretmenler ve öğrenciler üzerindeki yansımalarının incelenmesi (Tez No. 422945) [Doktora tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.