Dergiler / Hitit Sosyal Bilimler Dergisi / 2015 / Volume: 8 Issue: 2

XIX. YÜZYIL OSMANLI TOPLUMUNDA SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞİM SÜRECİ VE TARİKATLAR

Sayfa
0–0
Yayın Tarihi
2016-01-07
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Anahtar Kavramlar: Osmanlı, tarikatlar, ekonomi, modernleşme, değişim

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı İmparatorluğu XIX. yüzyıla o ana kadar biriktirdiği tarihi sorunları yanında Avrupa’da hızla gelişen modernleşme ve sanayileşmenin ağır baskılarıyla girmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Modernleşme, çok sayıda bileşene işaret etmekle birlikte aynı zamanda din ve kültür ile özdeşleşmiş olan geleneksel organizasyonlar, üretim mekanizmaları yerine yeni ve seküler kurumları, kuralları öngörmekteydi.
💡
Sonuç & Katkı:Anahtar Kavramlar: Osmanlı, tarikatlar, ekonomi, modernleşme, değişim
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Osmanlı İmparatorluğu XIX. yüzyıla o ana kadar biriktirdiği tarihi sorunları yanında Avrupa’da hızla gelişen modernleşme ve sanayileşmenin ağır baskılarıyla girmiştir. Modernleşme, çok sayıda bileşene işaret etmekle birlikte aynı zamanda din ve kültür ile özdeşleşmiş olan geleneksel organizasyonlar, üretim mekanizmaları yerine yeni ve seküler kurumları, kuralları öngörmekteydi. Osmanlı modernleşmesi bu bağlamda başta idari ve siyasi yapısı olmak üzere geleneksel olan bütün sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel yapılar üzerinde ya köklü bir tasfiye yolunu seçmiş ya da bu mümkün olmadığında düalist bir anlayışıyla eskinin yanına yenisini inşa etmek suretiyle öngördüğü değişim ve dönüşümü gerçekleştirmeyi hedeflemiştir. Bu gelişmelerden özerk bir teşkilat dokusu, özgün bir ontolojik ve ideolojik anlayışı olan tarikatlar da nasibini almıştır. Osmanlı klasik çağından itibaren başta vakıf-tekke modelinin yaygınlaştırılması olmak üzere bir takım yollarla hızla devletleştirilerek sisteme adapte edilen tarikatlar, bu kez amaçlanan modern, laik ve kapitalist toplum anlayışına ya adapte olmak ya da tasfiye edilerek sistemin dışına itilmek durumunda kalmışlardır. İşte bu çalışma tarikatların modernleşme, merkezileşme ve kapitalleşme baskıları karşısında geçirdikleri sosyo-ekonomik değişim süreçlerini izah etmek amacıyla hazırlanmıştır. Anahtar Kavramlar: Osmanlı, tarikatlar, ekonomi, modernleşme, değişim

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Işık, Z. (2016). XIX. YÜZYIL OSMANLI TOPLUMUNDA SOSYO-EKONOMİK DEĞİŞİM SÜRECİ VE TARİKATLAR. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, Volume: 8 Issue: 2, 0–0. https://doi.org/10.17218/husbed.59157

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (130)

  1. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), İstanbul.
  2. a. Ali Emîrî Tasnifi (AE)
  3. b. Bâb-ı Âsâfî
  4. Sadaret Mektûbî Kalemi, Umûm Vilâyât (A. MKT. UM)
  5. c. Bâbıâlî Evrak Odası (BEO)
  6. Sadaret Mektûbî Kalemi, Meclis-i Vâlâ (A. MKT. MVL)
  7. Sadaret Mektûbî Kalemi, Nezâret ve Devâir (A. MKT. NZD)
  8. d. Cevdet Tasnifi ( C )
  9. Evkaf (C. EV)
  10. Maarif (C. MF)
  11. Maliye (C. ML)
  12. e. Dahiliye Nezareti Evrakı (DH)
  13. Dahiliye Nezâreti Mektubî Kalemi (DH.MKT)
  14. f. İrâde Tasnifi
  15. Dahiliye (İ. DH)
  16. İrade-i Evkaf (İ. EV)
  17. İrade-i Mesâil-i Mühimme (İ. MSM)
  18. İrade-i Meclis-i Vâlâ (İ. MVL)
  19. g. Sivaslı Ali Baba Zaviyesi Evrakı (HSD.SABZ)
  20. h. Yıldız Tasnifi
  21. Yıldız Meşihat Dairesi Maruzatı (Y. PRK. MŞ.)
  22. Yıldız Perakende Evrakı Sadâret Evkaf Nezâreti Maruzâtı (Y. PRK. EV)
  23. Yıldız Perakende Evrakı Arzuhal Jurnal (Y.PRK.AZJ)
  24. ı. Ayniyât Defterleri (BEO. AYN. d)
  25. Nr. 675, 853, 1577, 2706, 3755, 3898, 4218
  26. i. Maarif Nezareti Evrakı
  27. Maarif Nez. Mektûbî Kalemi (MF. MKT)
  28. j. Meclis-i Vâlâ (MVL)
  29. k. Mühimme Defterleri
  30. BOA (1996). MD. 12 (978-979 / 1570–1572), (Haz. Hacı Osman Yıldırım, Vd.), BOA.
  31. Yay. Nr. 33, Divân-ı Hümayûn Sicilleri Dizisi IV, Ankara: BOA.
  32. Meşihat Arşivi (MA)
  33. Meclis-i Meşâyih Müzekkire ve Der-kenâr Defteri, Nr. 1734 (MA., MMDD)
  34. Tekke Zaviye Defteri, Nr. 1771 (MA. TZD)
  35. Şeriye Sicilleri
  36. Çorum Şeriye Sicilleri (ÇŞS)
  37. Mufassal Tahrir Defterleri
  38. BOA (2000). MTD (Hınıs Livası Mufassal Tahrir Defteri, 963/1556 ) Nr. 294, (Haz. Ahmet
  39. Özkılınç vd.), Defter-i Hakanî Dizisi VI., Yay. Nr. 45, Ankara: BOA.
  40. BOA (2003). MTD (Kerkük Livası Mufassal Tahrir Defteri (Kanûnî Devri), (Haz. Ahmet
  41. Özkılınç vd.), BOA. Yay. Nr. 111, Defter-i Hâkânî Dizisi: VIII, Ankara: BOA.
  42. Diğer Kaynaklar
  43. ABDULLAH VELİYYUDDİN BURSEVİ (2009). Menakıb-ı Eşrefzade-Eşrefoğlu Rumi’nin
  44. Menkıbeleri-, (Haz. A. Uçman). İstanbul: Kitabevi Yayınları.
  45. ABU MANNEH, Butrus (2005). “Halidîliğin Yükselişine ve Gelişmesine Yeni Bir Bakış”,
  46. (Haz. Ahmet Yaşar Ocak), Osmanlı Toplumunda Tasavvuf ve Sufiler, 267-304,
  47. Ankara: TTK Yayınları.
  48. AKDEMİR, M. Sadık, “Osmanlı Arşiv Belgeleri Işığı Altında Burdur’daki Vakıf Hizmetleri”,
  49. I. Burdur Sempozyumu, 16-19 Kasım 2005, Burdur ss.66-82.
  50. AKHİSARLI ŞEYH ÎSÂ MENÂKIBNÂMESİ (2003). (Haz. Sezai Küçük - Ramazan Muslu),
  51. Sakarya: Aşiyan Yayınları.
  52. AKYILDIZ, ALİ (1993). Tanzimat Dönemi Osmanlı Merkez Teşkilatında Reform, İstanbul:
  53. Eren Yayınları.
  54. ALTHUSSER, Louis (1989). İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları, (Çev. Yusuf Alp-
  55. Mahmut Özışık), İstanbul: İletişim Yayınları.
  56. ANKARAVÎ, İsmail (1996). Minhâcu’l-Fukara (Fakirlerin Yolu), İstanbul: İnsan Yayınları.
  57. AŞÇI İBRAHİM DEDE (2006). Hatıraları, (Haz. Mustafa Koç - Eyyüp Tanrıverdi), c. I-V,
  58. İstanbul: Kitabevi Yayınları.
  59. AŞÇIDEDE HALİL İBRAHİM (t.y.). Hatıralar, (Haz. Reşad Ekrem Koçu ve Mehmed Ali
  60. Akbay), İstanbul: İstanbul Ansiklopedisi ve Neşriyat.
  61. AYDIN, Davut ve ÇİZAKÇA, Murat ve ÇARKOĞLU, Ali ve GÖKŞEN, Fatoş (2006).
  62. Türkiye’de Hayırseverlik: Vatandaşlar, Vakıflar Ve Sosyal Adalet, İstanbul: TÜSEV
  63. Yayınları.
  64. AY, Resul (2012). Anadolu’da Derviş ve toplum, İstanbul: Kitapevi Yayınları.
  65. BARKAN, Ömer Lütfi (1942). “İstila Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve
  66. Zaviyeler”,VD., II, 279-304.
  67. BAYER, Ali (2006). Sosyolojik Perspektiften Sekülerleşme ve Din İlişkisine Yeniden Bakış,
  68. Yüksek Lisans Tezi, Sütçü İmam Üniv. Sosyal Bil. Enst., Kahramanmaraş.
  69. BÖLÜKBAŞI, Ayşe (2014). “XVI. Yüzyıl İstanbul’unda Devlet ve Tarikatlar: Halvetî
  70. Tekkelerinin İnşasında Devlet İdarecilerinin Rolü/ State and Tariqas in the
  71. Sixteenth Century Istanbul: The Role of Ruling Elite in the Construction of
  72. Khalwatiyya Convents” ISSN: 1309 4173 (Online) 1309 - 4688 (Print) A Tribute to
  73. Prof. Dr. Şerafettin Turan, Volume 6 Issue 3, p. 71-87, April 2014.
  74. ÇAKIR, Coşkun (2001). Tanzimat Dönemi Osmanlı Maliyesi, İstanbul: Küre Yayınları.
  75. ÇİZAKÇA, Murat (2005). “Osmanlı Dönemi Vakıflarının Tarihsel ve Ekonomik Boyutları”,
  76. İstanbul: TÜSEV Yayınları.
  77. ÇİZAKÇA, Murat ve AYDIN, Davut ve ÇARKOĞLU, Ali ve GÖKŞEN, Fatoş (2006).
  78. DEFTER-İ DERVİŞAN (2011). Yenikapı Mevlevîhânesi Günlükleri. (Haz. Bayram Ali Kaya
  79. Sezai Küçük), İstanbul: Zeytinburnu Beled. Kült.Yayınları.
  80. DEMİR BABA (2011). Demir Baba Velâyetnâmesi, (Haz. Filiz Kılıç - Tuncay Bülbül),
  81. Ankara: Grafiker Yayınları.
  82. ERDOĞAN, Mustafa (2003). Abdülbâkî Baykara Dede(Hayatı Şahsiyati Eserleri ve
  83. Şiirleri), İstanbul: Dergah Yayınları.
  84. ERKÂNNÂME 1(2007). (Haz. Doğan Kaplan), Ankara: TDV yayınları.
  85. ERTEM, Adnan (Aralık 2011). “Osmanlı’dan Günümüze Vakıflar”, VD, 36, 26-65.
  86. ERÜNSAL, İsmail E. (2003). XV-XVI. Asır Bayrami Melamiliğinin Kaynaklarından
  87. Abdurrahman el-Askeri’nin Mir’atü’l-Işkı, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  88. GÖLPINARLI, Abdülbâki (2006). Mevlânâ’dan Sonra Mevlevilik, İstanbul: İnkılâp Yay.
  89. GÜNDÜZ, İrfan (1989). Osmanlılarda Devlet Tekke Münasebetleri, İstanbul: Seha Neşr.
  90. HÜNKÂR HACI BEKTÂŞ-I VELÎ (1995). Vilâyet-nâme, (Haz. Abdülbâki Gölpınarlı),
  91. İstanbul: İnkılâp Yayınları.
  92. IŞIK, Zekeriya (2015). Osmanlı Toplumunda Devlet Tarikat İlişkileri, Selçuk Üniv. Sosyal
  93. Bil. Enst. Tarih Anabilim Dalı, Yakınçağ Bilim Dalı Doktora Tezi, Konya.
  94. İPŞİRLİ, Mehmet, (1995). “Duâgû”, DİA, 9, 542.
  95. KARA, İsmail (2005). “Bir Tenkit/Tasfiye Alanı Olarak Tasavvuf ve Tarikatlar”, Osmanlı
  96. Toplumunda Tasavvuf, Ankara: TTK Yayınları.
  97. KARAMUSTAFA, Ahmet T (2012). Tanrının Kural Tanımaz Kulları(1200-1550), (Çev.
  98. Ruşen Sezer), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  99. KARPAT, Kemal (2010). İslam’ın Siyasallaşması, İstanbul: İst. Bilgi Üniv. Yayınları.
  100. KILIÇ, Filiz ve ARSLAN, Mustafa ve BÜLBÜL, Tuncay (2007). Otman Baba Velayetnamesi,
  101. Ankara: Grafiker Ofset Yayınları.
  102. KURNAZ, Cemal ve TATÇI, Mustafa (1999). Emir Buhari, Ankara: Akçağ Yay.
  103. MARDİN, Şerif (2012). Din ve İdeoloji, İstanbul: İletişim Yayınları.
  104. MEMİŞ, Abdurrahman (2014). Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî Hazretleri, Ankara: Nasihat
  105. NAMLI, Ali (2001). İsmâil Hakkı Bursevî: Hayatı, Eserleri, Tarikat Anlayışı, İstanbul:
  106. İnsan Yayınları.
  107. OCAK, Ahmet Yaşar (1992). Osmanlı Împaratorluğu’nda Marjinal Sûfîlik: Kalenderîler
  108. (XIV-XVII. Yüzyıllar), Anakara: TTK Yayınları.
  109. OSMANZÂDE HÜSEYİN VASSAF (2006). Sefîne-i Evliya, (Haz. Mehmet Akkuş -Ali
  110. Yılmaz), c. II, İstanbul: Kitabevi Yayınları.
  111. MENSCHİNG, Gustav (2012). Din sosyolojisi, Konya: Literatürk Yayınları.
  112. MUSTAFA NURİ PAŞA (1992). Netayic ül-Vukuat, (Haz. Neşet Çağatay), III. Baskı,
  113. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  114. ÖNGÖREN, Reşat (2012). Osmanlılar’da Tasavvuf (XVI. Yüzyıl), İstanbul: İz Yayınları.
  115. ÖZBEK, Nadir (2013). Osmanlı İmparatorluğu’nda Sosyal Devlet Siyaset, İktidar ve
  116. Meşruiyet (1876-1914), İstanbul: İletişim Yayınları.
  117. ÖZTÜRK, Nazif (1995). Türk Yenileşme Tarihi Çerçevesinde Vakıf Müessesesi, Ankara:
  118. TDV Yayınları.
  119. , (1995). “Evkaf-ı Hümayun Nezareti”, DİA, 11, 521-524.
  120. ÖZER, Ekrem (2007). Osmanlı’da Tekke ve Tarikat Islahatları-II. Mahmut Dönemi ve
  121. Sonrası-, Doktora Tezi, Atatürk Üniv. Sosyal Bilimler Enst., Erzurum.
  122. SCHİMMEL, Annemarie (2012). İslamın Mistik Boyutları, (Çev. Ergun Kocabıyık),
  123. İstanbul: Kabalcı Yayınları.
  124. ŞENER, Abdüllatif (1990). Tanzimat Dönemi Osmanlı Vergi Sistemi, İstanbul: İşaret
  125. TAŞĞIN, Ahmet (2013a). Dile Gelen Alevilik, İstanbul: Çizgi Yayınları.
  126. , (2013b). Şeyh Safî Buyruğu, (Haz. Ahmet Taşğın), Konya: Çizgi Kitabevi Yayınları.
  127. VAROL, Muharrem (2001). Bektaşiliğin İlgası Sonrasında Osmanlı Devleti’nin Tarikat
  128. Politikaları (1826-1866), Doktora Tezi, Marmara Üniv. Türkiyat Araşt. Enst.,
  129. İstanbul.
  130. YÜCER, Hür Mahmut (2010). Şeyh Sa’deddîn Cebavi ve Sa’dilik, İstanbul: İnsan