KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Arkeoloji Dergisi / 2025 / Sayı: 35

Haleplibahçe’deki “Amazonlar Villası”ndan Bir Mozaik: Kuşlu Salon Mozaiği

A Mosaic from the ‘Villa of the Amazons’ in Haleplibahçe: The Bird Hall Mosaic

Seçil Çokoğullu(HARRAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-6245-621X
Sayfa
147–164
Yayın Tarihi
2025-10-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bağlamda nilotik sahneli mozaik repertuarında önemli bir yeri olduğu anlaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:“Amazonlar Villası” olarak adlandırılan yapı, Şanlıurfa’nın (antik Edessa) Haleplibahçe mevkiinde, Şanlıurfa Müzesi başkanlığında gerçekleştirilen kazılarla ortaya çıkarılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:İS 5.-6. yüzyıla tarihlendirilen bu yapı, taban mozaikleriyle dikkat çeker.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bağlamda nilotik sahneli mozaik repertuarında önemli bir yeri olduğu anlaşılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Edessa · Haleplibahçe · mozaik

Özet

“Amazonlar Villası” olarak adlandırılan yapı, Şanlıurfa’nın (antik Edessa) Haleplibahçe mevkiinde, Şanlıurfa Müzesi başkanlığında gerçekleştirilen kazılarla ortaya çıkarılmıştır. İS 5.-6. yüzyıla tarihlendirilen bu yapı, taban mozaikleriyle dikkat çeker. Çalışmanın konusunu, bu yapının merkezinde yer alan ve “Kuşlu Salon” olarak adlandırılmış 5 numaralı mekânın mozaiği oluşturur. Mozaik büyük ölçüde tahrip olmasına karşın, korunmuş bölümler kompozisyonu tanımlamaya imkân verir. Ana panodaki sahnenin bir av sahnesi olabileceği düşünülmektedir. Bordürde ise bir nilotik sahne yer alır. Bu sahne, Hellenistik Dönem’den İS 6. yüzyıla kadar farklı üslup ve sembolik içeriklerle varlığını sürdüren Nil Nehri konulu tasvirler arasında yaygın olmayan özellikleri barındırmaktadır. Bu bağlamda nilotik sahneli mozaik repertuarında önemli bir yeri olduğu anlaşılmıştır.

Abstract

The “Villa of the Amazons,” unearthed during excavations carried out by the Şanlıurfa Museum in the Haleplibahçe district of Şanlıurfa (ancient Edessa), dates to the 5th–6th centuries AD and is notable for its elaborate floor mosaics. This study focuses on the mosaic of Room 5, which occupies a central position within the building and is larger than the other rooms. Although the mosaic is heavily damaged, the preserved sections allow the compositions to be identified. The main panel likely depicts a hunting scene, while the border contains a Nilotic scene. This scene displays distinctive features uncommon among traditional representations of the Nile, that persisted with varying styles and symbolic meanings from the Hellenistic period through the 6th century AD. Within this context, the mosaic holds a significant place in the repertoire of Nilotic-themed mosaics.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çokoğullu, S. (2025). Haleplibahçe’deki “Amazonlar Villası”ndan Bir Mozaik: Kuşlu Salon Mozaiği. Arkeoloji Dergisi, Sayı: 35, 147–164. https://doi.org/10.51493/egearkeoloji.1747138

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (44)

  1. Alföldi-Rosenbaum 1975: E. Alföldi-Rosenbaum, “A Nilotic Scene on Justinianic Floor Mosaics in Cyrenaican Churches” CMGR II, Paris, 149 – 152.
  2. Balty 1969: J. Balty, La Grande Mosaïque de Chasse du Triclinos (Apamée de Syrie). Bruxelles.
  3. Balty 1972: J. Balty, “La Grande Mosaïque de Chasse des Musées Royaux D’Art et D’Histoire et sa Datation”, In: J. Balty, J. Ch. Balty (eds.), Apamée de Syria: Bilan des recherches archéologiques 1969-1971, Fouilles D’Apamée de Syrie. Miscellanea. Fasc. 7, Bruxelles, 131-136.
  4. Balty 1977: J. Balty, Mosaïques Antiques de Syrie, Bruxelles
  5. Balty 1990: J. Balty, La Mosaïque de Sarrîn (Osrhoène), Paris.
  6. Cimok 2000: F. Cimok (ed.), Antioch Mosaics, İstanbul.
  7. Cleland, vd. 2007: L. Cleland, G. Davies, L. Llewellyn-Jones, Greek and Roman Dress from A to Z, London, Routledge.
  8. Çokoğullu 2024: S. Çokoğullu, “Edessa Mozaiklerindeki Mitolojik Unsurlar üzerine Değerlendirme”, JMR, 17, 45-63.
  9. Dulière 1968: C. Dulière, La Mosaïque des Amazones, Bruxelles: Centre Belge de Recherhes Archéologiques à Apamée de Syrie.
  10. Dulière 1972: C. Dulière, “Ateliers de Mosaistes de la Seconde Moitié du Ve Siècle”, In: J. Balty, J. Ch. Balty (eds.) Apamée de Syria: Bilan des recherches archéologiques 1969-1971, Fouilles D’Apamée de Syrie. Miscellanea. Fasc. 7, Bruxelles, 125-130.
  11. Dunbabin 1978: K. M. D. Dunbabin, The Mosaics of Roman North Africa, Sturies in Iconocraphy and Patronage, Oxford.
  12. Dunbabin 1999: K. M. D. Dunbabin, Mosaics of Greek and Roman World, Cambridge.
  13. Eroğlan 2024: F. Eroğlan, “Dinsel ve Mitolojik Bir Figür Olarak Lotus Çiçeğinin Eski Mısır Dini ve Hinduizm’deki Önemi” Marifetname, 11(2), 497-521.
  14. Gais 1978: R. M. Gais, “Some Problems of River-God Iconography” AJA, 82(3), 355 – 370.
  15. Grimal 1997: P. Grimal, Mitoloji Sözlüğü: Yunan ve Roma, İstanbul.
  16. Guimier-Sorbets 2023: A. M. Guimier-Sorbets, “The respresentation of Nile on Mosiacs: Various Contexts, Various Meanings” JMR, 16, 239-250.
  17. Habas 2021: L. Habas, “The Mosaic Floors of the House of Kyrios Leontis in Nysa Scythopolis (Beth Shean)”, JMR, 14, 169-197.
  18. Hachlili 2009: R. Hachlili, Ancient Mosaic Pavements. Themes, Issues and Trends, Brill.
  19. Hairy 2011: I. Hayri, “Les Nilomètres, Outils de la Mesure du Nile” I. Hayri (ed.), Histoire d’eaux, Alexandrie, 98 – 111.
  20. Karabulut vd. 2011: H. Karabulut, M. Önal, N. Dervişoğlu, Haleplibahçe Mozaikleri, Şanlıurfa/Edessa, İstanbul.
  21. Kitzinger 1965: Kitzinger, “Stylistic developments in pavement mosaics in the Greek East from Age of the Constantine to the Age of Justinien” CMGR I, Paris 1965, 341-352.
  22. Kondoleon 1995: C. Kondoleon, Domestic and Divine, Roman Mosiacs in the House of Dionysos, Cornell University Press.
  23. Lavin 1963: I. Lavin, “The Hunting Mosaics of Antioch and Their Sources: A Study of Compositinal Principles in the Development of Early Mediaeval Style”, DOP, 17, 179-286.
  24. Levi 1947: D. Levi, Antioch Mosaic Pavements, Princeton.
  25. Meyboom 1995: P.G.P. Meyboom, The Nile Mosaic of Palestrina: Early Evidence of Egyptian Religion in Italy, Leiden, E.J. Brill
  26. Michaeli 2013: T. Michaeli, “Allusions to the Nile and Nilotic Landscape in Ancient Art in Israel”, In: A. Gangloff (ed.), Lieu de Mémoire en Orient Grec à L’époque Impériale, Bern, 109-138
  27. Moffit 1997: J. F. Moffitt, “The Palestrina Mosaic with a ‘Nile Scene’: Philostratus and Ekphrasis; Ptolemy and Chorographia” ZKuGesch, 60 (2), 227-247.
  28. Nappo 2009: S. C. Nappo, “Houses of Regions I and II” In: J. J. Dobbins ve P. W. Foss (Eds.) The World of Pompeii, London, 374 – 372.
  29. Netzer ve Weiss 1994: E. Netzer, Z. Weiss, Zippori, Jerusalem.
  30. OLD 1968: Oxford Latin Dictionary, Oxford.
  31. Pommerening vd. 2010: T. Pommerenning, E. Marinova, S. Hendrickx, “The Early Dynastic Origin of the Water-Lily Motif” ChronEg, 85(14), 14-40.
  32. Prigioniero vd. 2020: A. Prigioniero, D. Lefebvre, G. Bedigian, G. Nemeth, K. M. Cichocki, A. M. Greco “Plants Named “Lotus” in Antiquity: Historiography, Biogeography, and Ethnobotany” Harvard Papers in Botany, 25(1), 59 – 71.
  33. Salman 2007: B. Salman, Orta Euphrates Mozaikleri Işığında Edessa ve Samosata Mozaikleri, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
  34. Sandri 2017: S. Sandri, “Nilometers – or: Can You Measure Whealth?” In: H.Willems, J.M. Dahms (Eds.) The Nile: Natural and Cultural Landscape in Egypt, 193 – 214.
  35. Siebert 1999: G. Siebert, “Sur la Mosaïque Nilotique de Preneste. Problèmes d’Iconographie, de Chronologie et de Style” Ktema, 24, 251-258.
  36. Smith vd. 1890: W. Smith, W. Wayte, G. E. Marindin, A Dictonary of Greek and Roman Antiquities, London.
  37. Şener 2011: S. Şener, “Haleplibahçe Kazıları Koruma Onarım Çalışmaları”, In: H.Karabulut, M. Önal, N. Dervişoğlu (Eds.) Haleplibahçe Mozaikleri, Şanlıurfa/Edessa, eds., İstanbul, 104-150.
  38. Tammisto 2005: “The Nile Mosaic of Palestrina Reconsidered: The Problematic Reconstruction, Identification and Dating of the So-Called Lower Complex with the Nile Mosaic and Fish Mosaic of Ancient Praeneste.” In: La Mosaïque Gréco-Romaine IX: Actes du IXe Colloque International pour l’étude de la Mosaïque Antique (Rome, 2001), 1, Rome: École Française de Rome, 3–24.
  39. Üney 2015: S. Üney, Haleplibahçe Mozaikleri, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İzmir.
  40. Wallace-Hadrill 2009: A. Wallace-Hardill, “The Development of the Campanian House” In: J. J. Dobbins, P. W. Foss (Eds.) The World of Pompeii,, London, 279 – 291.
  41. Weiss ve Talgam 2002: Z. Weiss, R. Talgam, “The Nile Festival Building and its Mosaics: mythological representations in early Byzantine Sepphoris” In: J.H. Humphrey (Ed.), The Roman and Byzantine Near East III, JRA, Supp. 49, ed., Portsmouth, RI: JRA, 55-90.
  42. Wootton 2024: W. Wootton, “The Mosaics of Tripolitania: Historic Value and Future Challenges” In: N. Mugnai (ed.), Tripolitania in the Roman Empire and Beyond, The British Institute for Libyan and Northern African Studies, 73-92.
  43. Zori 1966: N. Zori, “The House of Kyrios Leontis at Beth Shean” IEJ, 16, 123-134.
  44. Wallace-Hadrill 2009: A. Wallace-Hardill, “The Development of the Campanian House” In: J. J. Dobbins, P. W. Foss (Eds.) The World of Pompeii,, London, 279 – 291.