KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Arkeoloji Dergisi / 2026 / Sayı: 36

Aizanoi'dan Bir Grup Hellenistik Kozmetik Kabı

A Group of Hellenistic Fragrance Vessels from Aizanoi

Hüseyin Usta(kütahya dumlupınar Üniversitesi)0000-0001-9938-9383
Sayfa
139–152
Yayın Tarihi
2026-04-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Alabastron ve unguentariumların kullanım aralığı için gerek ele geçtiği kültür katı gerek ise benzerleri dikkate alındığında MÖ 2. yüzyıl tarihi önerilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma İç Batı Anadolu’da yer alan Aizanoi antik kentinde bulunmuş yirmi yedi tam ve tama yakın pişmiş toprak kozmetik kabını tipolojik sınıflandırması ve benzerleri çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Söz konusu kaplar 2022 yılı çalışmalarında Zeus Tapınağı’nın doğusunda, propylon merdiveninin kuzeydoğu köşesi sondajında bir bölümü açığa çıkartılan mekânın -olasılıkla bir dükkân- tabanı üzerinde in-situ olarak ele geçmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Alabastron ve unguentariumların kullanım aralığı için gerek ele geçtiği kültür katı gerek ise benzerleri dikkate alındığında MÖ 2. yüzyıl tarihi önerilmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2022 Verileri
⚙️Değişkenler:Aizanoi · Agora · Hellenistik Dönem

Özet

Bu çalışma İç Batı Anadolu’da yer alan Aizanoi antik kentinde bulunmuş yirmi yedi tam ve tama yakın pişmiş toprak kozmetik kabını tipolojik sınıflandırması ve benzerleri çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Söz konusu kaplar 2022 yılı çalışmalarında Zeus Tapınağı’nın doğusunda, propylon merdiveninin kuzeydoğu köşesi sondajında bir bölümü açığa çıkartılan mekânın -olasılıkla bir dükkân- tabanı üzerinde in-situ olarak ele geçmiştir. Bu kaplar yirmi altısı tam ve tama yakın unguentarium, biri ise tam alabastron olarak ayrılmaktadır. Tamamı iğ formlu (fusiform) ve kaliteli işçiliğe sahip örneklerden oluşan unguentariumlar içerisinde nadir bulunan ve büyük boyutları ile karakterize olan yatay bant ve bitkisel bezemeli örnekler öne çıkmaktadır. Tek örnek ile temsil edilen torba gövdeli sivri dipli alabastronun ise yakın benzerleri camdandır. Alabastron ve unguentariumların kullanım aralığı için gerek ele geçtiği kültür katı gerek ise benzerleri dikkate alındığında MÖ 2. yüzyıl tarihi önerilmektedir. Aizanoi antik kentinde bugüne dek yapılan çalışmalarda Hellenistik Döneme ait verilerin sınırlı kalması, söz konusu döneme ait her yeni buluntuya ayrı bir önem kazandırmaktadır. Bu bağlamda çalışma konusunu oluşturan alabastron ve unguentariumlar, kentin Hellenistik Dönem kap repertuvarına yeni katkılar sunmakla birlikte in-situ ele geçmeleri itibariyle de tarihleme ve karşılaştırma açısından yeni bir referans noktası oluşturmakta ve Aizanoi’un Hellenistik Dönem agorası ile ilgili yeni çıkarımlar yapılmasına olanak sağlamaktadır.

Abstract

This study aims to evaluate the twenty-seven complete and semi-complete terracotta cosmetics containers found in Aizanoi, located in Inner Western Anatolia, within the framework of their typological classification and related considerations. The vessels in question were found in situ on the floor of a structure- likely a shop- partially uncovered during the 2022 excavation season at the northeast corner of the propylon stairs east of the Temple of Zeus. Twenty-six of these vessels present as complete and semi-complete unguentaria, and one is a complete alabastron. Among the unguentaria – represented by spindle-form (fusiform) examples of high-quality craftsmanship- some stand out for their horizontal banding and floral decorations, features that are rare and further distinguished by their larger size. The bag-bodied and pointed-bottomed alabastron, attested here by a single sample, has parallels in glass. Based on the cultural layer in which they were found and their known comparanda, the proposed usage period for alabastron and unguentaria, in the 2nd century BC. The scarcity of material, securely attributed to the Hellenistic Period in Aizonia, greatly enhances the significance of each new find from this period. In this respect, the alabastron and unguentaria examined in this article not only contribute new data to the city's Hellenistic pottery assemblages but also provide a valuable reference for dating and comparative analysis. Their recovery in situ further allows new insights of Aizanoi's agora during the Hellenistic Period.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Usta, H. (2026). Aizanoi'dan Bir Grup Hellenistik Kozmetik Kabı. Arkeoloji Dergisi, Sayı: 36, 139–152. https://doi.org/10.51493/egearkeoloji.1818404

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (56)

  1. ACKERMANN 2020: G. Ackermann, La Céramique D’époque Hellénistique, Vol. II, “Eretria” XXIV, Infolio.
  2. ANDERSON - STOJANOVIĆ 1987: V. R. Anderson-Stojanović, “The Chronology and Function of Ceramic Unguentaria”, AJA, 91, 105–122.
  3. ANGERMEIER 1936: H. E. Angermeier, Das Alabastron, Giessen, 1936.
  4. ATEŞ 2017: G. Ateş, “Aizanoi Helenistik Ev Seramik Buluntuları”, SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 41, 2017, 91–111.
  5. ATİLLA - GÜRLER 2009: C. Atilla – B. Gürler, Bergama Müzesi Cam Eserleri, Belleten, 16, İzmir.
  6. BERGES 2010: D. Berges, “Ein königlich-pergamenischer Beamter in Aizanoi?”, (s. 38-43). K. Rheidt (Ed.), Aizanoi und Anatolien. Neue Entdeckungen zur Geschichte und Archäologie im Hochland des westlichen Kleinasien. Sonderband der Antike Welt.
  7. CAMILLI 1999: A. Camilli, Ampullae: Balsamari Ceramici Di Eta Ellenistica e Romana, Roma.
  8. CİVELEK 2001: A. Civelek, Tralleis Nekropolisi Buluntuları Işığında Hellenistik ve Roma Dönemi Seramiği, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
  9. CİVELEK 2006: A. Civelek, “Stratonikeia-Akdağ Nekropolisi’nden Bir Mezar”, Anadolu / Anatolia, 30.
  10. CİVELEK 2019: A. Civelek, “Antik Dönemde Parfüm”, Arkeoloji ve Sanat Dergisi, 162, 1–12.
  11. COŞKUN vd. 2023: G. Coşkun – F. Özbay – F. Çevirici Coşkun, “Aizanoi 2021”, 42. Kazı Sonuçları Toplantısı, Cilt 2, Ankara, 419–440.
  12. COŞKUN vd. 2024: G. Coşkun – F. Özbay – F. Çevirici Coşkun – H. Usta, “Aizanoi 2022”, Kazı Sonuçları Toplantısı, Cilt 5, Ankara, 185–206.
  13. COŞKUN 2025: G. Coşkun – F. Özbay – F. Çevirici Coşkun – H. Usta, “Aizanoi 2023”, 44. Kazı Sonuçları Toplantısı, Cilt 5, Ankara, 13–30.
  14. COŞKUN - ÇEVİRİCİ-COŞKUN 2024: G. Coşkun, - F. Çevirici-Coşkun, Aizanoi’dan Dört Mezar ve Düşündürdükleri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (82), 289-308.
  15. DÜNDAR 2008: E. Dündar, Patara Unguentariumları, Ege Yayınları, İstanbul, 2008.
  16. ERSOY 2020: A. Ersoy, Smyrna / İzmir Hellenistik Dönem Seramiği, Ege Yayınları, İstanbul.
  17. GASSNER 1997: V. Gassner, Das Südtor der Tetragonos-Agora. Keramik und Kleinfunde, Österreichischen Akademia der Wissenschaften, Wien.
  18. GERICKE 1970: H. Gericke, Gefäßdarstellungen auf griechischen Vasen.
  19. GÖTTE 1957: E. Götte, Frauengemachbilder in der Vasenmalerei des fünften Jahrhunderts.
  20. GROSE 1989: D. F. Grose, “The Toledo Museum of Art Early Ancient Glass Core Formed, Rod-Formed, and Cast Vessels and Objects from the Late Bronze Age to the Early Roman Empire, 1600 BC to Ad 50”, Toledo Museum of Art, New York.
  21. HARDEN 1981: D. B. Harden, Catalogue of Greek and Roman Glass in the British Museum, Vol. 1, Core and Rod-Formed Vessels and Pendants nad Mycenaean Glass Objects, London: BM
  22. HASPELS 1936: C. H. E. Haspels, Attic Black-Figured Lekythoi, Paris.
  23. HAYES 1975: J. W. Hayes, Roman and Pre-Roman Glass in The Royal Ontario Museum, Toronto.
  24. HELLSTRÖM 1965: P. Hellström, Pottery of Classical and Latter Date, Terra Cotta Lamps and Glass, Labraunda: Swedish Excavations and Research II (1), Lund.
  25. HERODOTOS: Herodotos, Tarih, (Çev. M. Ökmen), İstanbul.
  26. JES 2001: K. Jes, “Ein hochhellenistischer Statuettenkopf aus Aizanoi”, AA, 295–301.
  27. JONES 1950: F. F. Jones, The Pottery, Excavations At Gözlükule, Tarsus Vol. 1, The Hellenistic and Roman Periods, (Ed. H. Goldman), New Jersey, Princeton University Press.
  28. KAYA - TEMÜR 2021: Kaya, B., & Temür, A, Amisos’tan Bir Grup Mezar Buluntusu Unguentarium, Tüba-Ked Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi (23), 141-160.
  29. KILIÇKAYA 2024: N. Kılıçkaya, “Kibyra İmparator Kült Tapınağı (Kaisarion) Kazılarında Bulunan Bir Grup Geç Hellenistik-Erken Roma Dönemi’ne Ait Seramik”, Cedrus, 12, 63–86.
  30. KNIGGE 1976: U. Knigge, Der Südhügel, Kerameikos IX, Berlin.
  31. KOVACSOVİCS 1990: W. K. “Kovacsovics, Die Eckterrasse An Der Gräberstrasse Des Kerameikos”, Kerameikos Band XIV, Berlin, Walter De Gruyter.
  32. KÖGLER 2010: P. Kögler, Feinkeramik aus Knidos vom mittleren Hellenismus bis in die mittlere Kaiserzeit (ca. 200 v. Chr. bis 150 n. Chr.), Wiesbaden: Reichert.
  33. KÖKER 2013: H. Köker, “Aizanoi Kazısı 2011-2012 Yılları Sikke Buluntuları”, Aizanoi I. 2012 Yılı Kazı ve Araştırmalar Raporları, Ankara.
  34. LOCHNER 2010: I. Lochner, “Der Siedlungshügel von Aizanoi in vorrömischer Zeit”, (s. 24-37) K. Rheidt (Ed.), Aizanoi und Anatolien. Neue Entdeckungen zur Geschichte und Archäologie im Hochland des westlichen Kleinasien. Sonderband der Antike Welt.
  35. MCCLELLAN 1984: M. C. McClellan, Core-Formed Glass from Dated Contexts (Classical, Mediterranean), Yayımlanmamış Doktora Tezi, University of Pennsylvania, Philadelphia.
  36. NAUMANN 1979: R. Naumann, Der Zeustempel zu Aizanoi, Berlin: Walter de Gruyter.
  37. OKUNAK 2005: M. Okunak, Hierapolis Kuzey Nekropolü (159d Nolu Tümülüs) Anıt Mezar ve Buluntuları, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizli.
  38. RHEIDT 2001: K. Rheidt, “Aizanoi. Die Ausgrabungen und Forschungen 1997 bis 2000”, AA, 241–267.
  39. RHEIDT 2008: K. Rheidt, “Aizanoi in hellenistischer Zeit”, Asia Minor Studien, 61, 107–121.
  40. RHEIDT 2010: K. Rheidt, Von Attalos über Augustus bis Atatürk auf der suche nach den umbruchphasen in der geschicte Anatoliens, Aizanoi und Anatolien (1sted.). Mainz: Zaberns Bildbände zur Archäologie, von Zabern.
  41. ROTROFF - OLIVER 2003: S. I. Rotroff – A. Oliver Jr., The Hellenistic Pottery from Sardis: The Finds through 1994, SardisMon 12, Cambridge and London.
  42. ROTROFF 1997: S. I. Rotroff, Hellenistic Pottery: Athenian and Imported Wheelmade Table Ware and Related Material, The Athenian Agora XXIX, Princeton University Press, New Jersey.
  43. ROTROFF 2006: S. I. Rotroff, Hellenistic Pottery: The Plain Wares, The Athenian Agora XXXIII, Princeton University Press, New Jersey.
  44. STRABON: Strabon, Geographika, (Çev. A. Pekman), Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul, 2000.
  45. ŞAHİN 1987: S. Şahin, “Phrygia Epiktetos”, 4. Araştırma Sonuçları Toplantısı, 265-268.
  46. ŞİMŞEK 2021: C. Şimşek, “Laodikeia Kilisesi Sondaj Buluntuları, Hellenistik Dönem Seramiği”, İstanbul.
  47. ŞİMŞEK vd. 2011: C. Şimşek – M. Okunak – M. Bilgin, Laodikeia Nekropolü (2004-2010 Yılları), Laodikeia Çalışmaları 1.1-1.2, (Ed. C. Şimşek) İstanbul.
  48. TAMSÜ POLAT 2013: R. Tamsü Polat, Stratonikeia Akdağ Nekropolü: Somut ve Soyut Kültür Üzerine Bir Araştırma, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji ABD, Ankara.
  49. TAMSÜ POLAT 2017: R. Tamsü Polat, Stratonikeia Akdağ Nekropolü, İstanbul: Ege Yayınları.
  50. TAŞTEMÜR 2016: E. Taştemür, “İç Kalıp Teknikli Cam Eserler ve Çanakkale Müzesi Örnekleri”, Colloquium Anatolicum, 15, 111–123.
  51. TEKKÖK - BİÇKEN 1996: B. Tekkök-Biçken, The Hellenistic and Roman Pottery from Troia: Second Century B.C. to Sixth Century A.D. Unpublished Doctoral Dissertation, University of Missouri- Colombia, Ann Arbor.
  52. THOMPSON 1934: H. A. Thompson, “Two Centuries of Hellenistic Pottery”, Hesperia, III, 311–480.
  53. TULUK 1999: G. G. Tuluk, Die Unguentarien im Museum von İzmir, AA, VII, 127–166.
  54. WEHGARTNER 1983: I. Wehgartner, Attisch weissgrundige Keramik: Maltechniken, Werkstätten, Formen, Verwendung, Keramikforschungen V, Mainz am Rhein.
  55. YILDIZ 2016: V. Yıldız, “Akhisar Arkeoloji Müzesi’nde Bulunan Unguentariumlar”, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14 (1), 1–24.
  56. YILMAZER 1995: H. Yılmazer, Anadolu’da Alabastronlar, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Sanat Tarihi ABD, Konya.