Dergiler / Afet ve Risk Dergisi / 2026 / Sayı: 21

İklim Değişikliği Algısı Ölçeği’nin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Adaptation of the Climate Change Perception Scale into Turkish: A Study of Validity and Reliability

Çiçek Ediz(Çukurova Üniversitesi)0000-0002-9717-1839
Derya Yanık(BATMAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-8004-6786
Sevda Uzun(GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5954-717X
Aytap Dincer(HAKKARİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5727-3742
Güzel Nur Yıldız(MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0003-1626-4089
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-03-23
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu araştırmanın sonucunda, İklim Değişikliği Algısı Ölçeği’nin 18 yaş üstü bireylerde Türk kültürüne uyarlanmış bir yapı sergilediği ve iklim değişikliği algısını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlendi.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İklim değişikliğinin etkili biçimde yönetilebilmesi, yalnızca bilimsel ve teknolojik çözümlerle değil, bireylerin algı ve tutumlarının anlaşılmasıyla da mümkündür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ölçek, iklim değişikliğinin gerçekliği ve nedenlerine ilişkin inançların yanı sıra sonuçlara dair algılanan önem (değer), bölgesel uzaklık (etkilerin nerede meydana geldiği) ve zamansal uzaklık (etkilerin ne zaman ortaya çıkacağı) alt boyutları üzerinden değerlendirildi.
💡
Sonuç & Katkı:Bu araştırmanın sonucunda, İklim Değişikliği Algısı Ölçeği’nin 18 yaş üstü bireylerde Türk kültürüne uyarlanmış bir yapı sergilediği ve iklim değişikliği algısını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlendi.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Geçerlik · Güvenirlik · İklim değişikliği algısı

Özet

İklim değişikliğinin etkili biçimde yönetilebilmesi, yalnızca bilimsel ve teknolojik çözümlerle değil, bireylerin algı ve tutumlarının anlaşılmasıyla da mümkündür. Bu çalışmanın amacı, İklim Değişikliği Algısı Ölçeği’ni (İDAÖ) Türkçeye uyarlamak ve geçerlilik ile güvenirliğini incelemektir. Ölçek, iklim değişikliğinin gerçekliği ve nedenlerine ilişkin inançların yanı sıra sonuçlara dair algılanan önem (değer), bölgesel uzaklık (etkilerin nerede meydana geldiği) ve zamansal uzaklık (etkilerin ne zaman ortaya çıkacağı) alt boyutları üzerinden değerlendirildi. Veriler, kartopu örnekleme yöntemiyle Türkiye’de yaşayan 18 yaş üstü bireylerden elde edildi. Ölçeğin faktör yapısı doğrulayıcı faktör analiziyle, güvenirliği ise Cronbach’s alpha katsayısı ve madde-toplam korelasyonlarıyla değerlendirildi. Orijinal ölçekte yer alan 14 madde ve beş alt boyut korunmuştur. DFA sonuçları, ölçeğin “Gerçeklik”, “Nedenler”, “Sonuçların Değeri”, “Bölgesel Uzaklık” ve “Zamansal Uzaklık” olmak üzere beş boyutlu yapısını doğrulandı. DFA uyum indekslerinin “x2=164,731, df=66 (p<0,001), CMIN/df=2,496, GFI=0,920, AGFI=0,873, CFI=0,967, RMSEA=0,076, RMR=0,079, SRMR=0,0415, NFI=0,946, TLI=0,954, IFI=0,967” şeklinde olduğu bulundu. Ölçeğin toplam Cronbach’s alpha değeri 0,922, alt boyutlar için ise 0,686–0,950 aralığındadır. Bu araştırmanın sonucunda, İklim Değişikliği Algısı Ölçeği’nin 18 yaş üstü bireylerde Türk kültürüne uyarlanmış bir yapı sergilediği ve iklim değişikliği algısını değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlendi.

Abstract

Effective management of climate change is possible not only through scientific and technological solutions but also by understanding individuals’ perceptions and attitudes. The aim of this study was to adapt the Climate Change Perception Scale (CCPS) into Turkish and to examine its validity and reliability. The scale evaluates climate change perception through beliefs about the reality and causes of climate change, as well as the perceived importance (value) of its consequences, regional distance (where the impacts occur), and temporal distance (when the impacts will emerge). Data were collected from individuals aged 18 and above living in Türkiye using the snowball sampling method. The factor structure of the scale was assessed through confirmatory factor analysis, while reliability was evaluated using Cronbach’s alpha coefficient and item–total correlations. The original 14 items and five subdimensions were retained. CFA results confirmed that the scale has a five-factor structure consisting of “Reality,” “Causes,” “Value of Consequences,” “Regional Distance,” and “Temporal Distance.” The fit indices were found to be x²=164.731, df=66 (p<0.001), CMIN/df=2.496, GFI=0.920, AGFI=0.873, CFI=0.967, RMSEA=0.076, RMR=0.079, SRMR=0.0415, NFI=0.946, TLI=0.954, and IFI=0.967. The overall Cronbach’s alpha coefficient of the scale was 0.922, ranging from 0.686 to 0.950 for the subdimensions. In conclusion, the CCPS demonstrated a culturally adapted structure for individuals aged 18 and above in Turkish society and was found to be a valid and reliable measurement tool for assessing climate change perception.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ediz, Ç., Yanık, D., Uzun, S., Dincer, A., Yıldız, G. N. (2026). İklim Değişikliği Algısı Ölçeği’nin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Afet ve Risk Dergisi, Sayı: 21. https://doi.org/10.35341/afet.1755180

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (48)

  1. Acar, Z., Gonencgil, B., and Halis, O. (2022). Mediterranean heat waves and wildfires of July-August 2021 in the southern part of Turkey, 05 July 2022, PREPRINT (Version 1) available at Research Square [https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-1777015/v1]
  2. Adiwena, B. Y., and Bramanwidyantari, M. (2024). Climate change perception scale: Adaptation and psychometric properties in the Indonesian context. Asian Journal of Social Psychology, 27(3), 267-278.
  3. An, N., Turp, M. T., Bayindir, E., Akverdi, Y., Mirza, Z. N., and Kurnaz, M. L. (2025). Climate Change Hotspots for Türkiye. International Journal of Climatology, 45(7), e8825.
  4. Atalay, E. (2025). İklim değişikliği farkındalığı ve iklim değişikliği anksiyetesi arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 17(32), 475-495.
  5. Babacan, H. T. (2025). İklim değişikliği etkisi altında kıyı bölgelerinde aylık yağış rejimi değişimi ve gelecek yağış-akış tepkisinin araştırılması: Rize ve Antalya çalışması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 28(2), 1020-1035.
  6. Bae, B.-R. (2017). Structural equation modeling with Amos 24. Chenngram Books.
  7. Baiardi, D. (2023). What do you think about climate change? Journal of Economic Surveys, 37(4), 1255-1313.
  8. Benoot, C., Hannes, K., and Bilsen, J. (2016). The use of purposeful sampling in a qualitative evidence synthesis:A worked example on sexual adjustment to a cancer trajectory. BMC Medical Research Methodology, 16(1), 21.
  9. Bere-Semeredi, I., and Bere-Semeredi, A.-A. (2019). Perception, knowledge, attitude and behavior toward climate change: A survey among citizens in Timisoara, Romania (pp. 199–217). Springer.
  10. Biernacki, P., and Waldorf, D. (1981). Snowball sampling: Problems and techniques of chain referral sampling. Sociological Methods and Research, 10(2), 141-163.
  11. Brügger, A., Morton, T. A., and Dessai, S. (2015). Hand in hand: Public endorsement of climate change mitigation and adaptation. PLOS One, 10(4), e0124843.
  12. Cebeci, F., Karaman, M., Öztürk, A. F., Uzun, K., Altın, M. O., Arıcı, A., ve Artan, T. (2022). İklim değişikliği anksiyetesi ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 22(1), 20-42.
  13. Cipriani, E., Gemignani, A., and Menicucci, D. (2024). Awareness of everyday effects of climate change: The Climate Change Perceptual Awareness Scale (CCPAS). Heliyon, 10(19), e38461.
  14. Clayton, S., Devine-Wright, P., Stern, P. C., Whitmarsh, L., Carrico, A., Steg, L., and Bonnes, M. (2015). Psychological research and global climate change. Nature Climate Change, 5(7), 640-646.
  15. Deniz, M., İnel, Y., ve Sezer, A. (2021). Üniversite öğrencilerinin küresel iklim değişikliğine yönelik farkındalık ölçeği. International Journal of Geography and Geography Education, (43), 252-264.
  16. DeVellis, R. F., and Thorpe, C. T. (2021). Scale development: Theory and applications. Sage Publications.
  17. Erkorkmaz, Ü., Etikan, İ., Demir, O., Özdamar, K., ve Sanisoğlu, S. Y. (2013). Doğrulayıcı faktör analizi ve uyum indeksleri. Turkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences, 33(1), 210-223.
  18. Gezer, M., ve İlhan, M. (2021). İklim değişikliği endişesi ölçeği: Türkçeye uyarlama çalışması. Ege Coğrafya Dergisi, 30(1), 195-204.
  19. Gönen, Ç., Deveci, E. Ü., and Aydede, M. N. (2023). Development and validation of climate change awareness scale for high school students. Environment, Development and Sustainability, 25, 4525-4537.
  20. Hornsey, M. J., Harris, E. A., Bain, P. G., and Fielding, K. S. (2016). Meta-analyses of the determinants and outcomes of belief in climate change. Nature Climate Change, 6(6), 622-626.
  21. Karaman, M. (2023). Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizi: Kavramsal bir çalışma. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 9(1), 47-63.
  22. Kır, A., ve Kitiş, M. (2025). Gelecekte kuraklık sonucu etkilenebilecek endüstriyel sektörlerin havza bazlı değerlendirilmesi. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 13(2), 454-465.
  23. Kızıltoprak, F., ve Ündücü, C. A. (2022). Dünyada ve Türkiye’de havza yönetimleri. Ege Journal of Fisheries and Aquatic Sciences (EgeJFAS) / Su Ürünleri Dergisi, 39(4), 349-357.
  24. Kline, P. (2014). An easy guide to factor analysis. Routledge.
  25. KONDA Araştırma ve Danışmanlık. (2023). Türkiye’de iklim değişikliği algısı raporu. https://konda.com.tr/tr/raporlar/
  26. Kundariati, M., Ibrohim, I., Rohman, F., Nida, S., Hayuana, W., and Putra, Z. A. Z. (2024). Exploring students' climate change perception: The key factor of climate change mitigation and adaptation. Journal of Biological Education Indonesia (Jurnal Pendidikan Biologi Indonesia), 10(1), 185-194.
  27. Kurt, A., Dinç, F., Güneş Şan, E., and Uzun, İ. B. (2024). Development and validation of the Climate Change Health Protection Behaviors Scale for adolescents: A methodological study. International Journal of Environmental Health Research, 34(10), 3682-3695.
  28. Leoniak, K. J., and Korniluk, A. (2025). From consensus gap to common ground: Causes knowledge as a crucial predictor of climate change perceptions across divides. Journal of Environmental Psychology, 102796.
  29. Mondal, D. (2024). Socio-economic impacts of climate change. International Journal on Agricultural Sciences, 15(2), 95-96.
  30. Özbay, S., ve Alcı, B. (2021). İklim değişikliği kaygı ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. R&S – Research Studies Anatolia Journal, 4(3), 183-193.
  31. Özen Bayraktar, S., Sertyeşilışık, P., ve Kılıç, İ. (2025). Üniversite öğrencilerinin küresel ısınma ve iklim değişikliği algılarının su tüketim davranışlarına etkisi: Afyon Kocatepe Üniversitesi örneği. Kent Akademisi, 18(6), 3716-3730.
  32. Pallant, J. (2020). SPSS survival manual: A step by step guide to data analysis using IBM SPSS (3rd ed.). McGraw-Hill Education.
  33. Pandit, J., and Sharma, A. K. (2023). A comprehensive review of climate change’s imprint on ecosystems. Journal of Water and Climate Change, 14(11), 4273-4284.
  34. Polat, M., ve Söğüt, İ. S. (2025). Üniversite öğrencilerinin iklim değişikliği algılarının ve farkındalıklarının belirlenmesi: Karaman İİBF örneği. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 8(3), 714-732.
  35. Reser, J., and Bradley, G. L. (2020). The nature, significance, and influence of perceived personal experience of climate change. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 11(5).
  36. Seçer, İ. (2020). Psychological test development and adaptation process: SPSS and LISREL applications. Anı Yayıncılık.
  37. Sun, L., Yang, J., Liu, M., Fang, W., Ma, Z., and Bi, J. (2024). Do attitudes toward air pollution influence climate change perception? Evidence from online customers in China. Environmental Research Letters, 19(12), 124017.
  38. Sundar, S. (2023). Climate change, pandemics, and the quest for environmental and social justice. The Harvard Undergraduate Research Journal, 14(1).
  39. Steg, L. (2018). Limiting climate change requires research on climate action. Nature Climate Change, 8(9), 759-761.
  40. Turan, E., ve Bayrakdar, E. (2020). Türkiye’nin su yönetim politikaları: Ulusal güvenlik açısından bir değerlendirme. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 6(2), 1-19.
  41. Van Valkengoed, A. M., Steg, L., and Perlaviciute, G. (2021). Development and validation of a climate change perceptions scale. Journal of Environmental Psychology, 76, 101652.
  42. Weber, E. U. (2016). What shapes perceptions of climate change? New research since 2010. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 7(1), 125-134.
  43. Whitmarsh, L., and Capstick, S. (2018). Perceptions of climate change. In S. Clayton and C. Manning (Eds.), Psychology and Climate Change: Human Perceptions, Impacts, and Responses (pp. 13-33). Academic Press.
  44. Woo, J. P. (2012). Yapısal eşitlik modelinin kavramı ve anlaşılması. Hannarae.
  45. Yang, Y., Zhang, Y., Zhou, J., Liu, Y., Lin, L., Kang, S., and Sauer, J. (2025). Climate change risk perception as a catalyst for adaptive effect of ICT: The case in rural Eastern China. Climate Risk Management, 48, 100697.
  46. Yekdeş, D. H., Yekdeş, A. C., Stewart, S. T., Çağlayan, M., Uysal, H., Çelikkalp, Ü., and Ekuklu, G. (2025). Current topic in developing world: Are early adolescents aware of climate change? Osmangazi Tıp Dergisi, 47(3), 373-385.
  47. Yıldırım, R., ve Utkugün, C. (2023). Lise öğrencilerinin küresel ısınma ve iklim değişikliğine yönelik bilgi ve algıları. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 12(4), 998-1013.
  48. Yıldırımer, S., ve Demirci, U. (2024). Havza yönetimi yaklaşımlarında uluslararası alanda yaşanan gelişmelerin Türkiye’deki politika ve strateji belgelerine yansımaları. Anadolu Orman Araştırmaları Dergisi, 10(1), 78-90.