KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Afet ve Risk Dergisi / 2026 / Sayı: 21

Acil Hemşirelerinin Afet Yönetiminde Yetkinlikleri ile Afete Müdahale Özyeterlilikleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi

Determining the Relationship Between Emergency Nurses' Competencies in Disaster Management and Disaster Response Self-Efficacy

Meryem Yücel(BARTIN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5717-6726
Sevim Çelik(Bartın Üniversitesi)0000-0002-2016-5828
Elif Karahan(Bartın Üniversitesi)0000-0002-6371-871X
Sibel Altıntaş(Bartın Üniversitesi)0000-0001-9392-2423
Özge Uçar(Bartın Üniversitesi)0000-0002-5710-5394
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-02-11
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Hemşirelerin afet yönetimi konusunda yetkinliğinin artırılması için tatbikatların düzenlenmesi, simülasyon temelli eğitimlerin planlanması, toplum katılımı ile yapılan etkinliklerin artırılması ve bu konuda araştırmaların yapılması önerilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Doğal afet ve toplumsal felaket anlarında sağlık personelinin hızlı ve etkili müdahalesi, yaralı bireylerin hayatta kalması ve sağlık durumlarının korunması açısından hayati önem taşımaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın amacı acil hemşirelerinin afet yönetiminde yetkinlikleri ile afete müdahale özyeterlilikleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir.
💡
Sonuç & Katkı:Hemşirelerin afet yönetimi konusunda yetkinliğinin artırılması için tatbikatların düzenlenmesi, simülasyon temelli eğitimlerin planlanması, toplum katılımı ile yapılan etkinliklerin artırılması ve bu konuda araştırmaların yapılması önerilmektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Acil Hemşireliği · Afet · Afet Yönetimi

Özet

Doğal afet ve toplumsal felaket anlarında sağlık personelinin hızlı ve etkili müdahalesi, yaralı bireylerin hayatta kalması ve sağlık durumlarının korunması açısından hayati önem taşımaktadır. Araştırmanın amacı acil hemşirelerinin afet yönetiminde yetkinlikleri ile afete müdahale özyeterlilikleri arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Araştırma, kesitsel tasarıma sahip tanımlayıcı ve ilişki arayıcı niteliktedir. Araştırma Türkiye genelinde acil serviste çalışan 255 hemşire ile yapılmıştır. Veriler hemşire bilgi formu, Afet Hemşireliği Yönetiminde Yetkinlikler Ölçeği ve Afete Müdahale Özyeterlilik Ölçeği kullanılarak çevrim içi anket yoluyla kartopu yöntemi ile toplanmıştır. Veriler SPSS 27.0 programında, betimleyici istatistiksel yöntemler, t testi, Pearson korelasyon analizi, Tek yönlü ANOVA ve Bonferroni çoklu karşılaştırma testi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Önem düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmada hemşirelerin yaş ortalamalarının 31,20±8,16 ve %71,4’nün kadın olduğu görülmüştür. Hemşirelerin afete müdahale özyeterliliklerinin yüksek (71,30±15,69), afet hemşireliği yönetiminde yetkinliklerinin orta düzeyde (7,89±1,57) olduğu bulunmuştur. Acil hemşirelerinin afete müdahale özyeterliliği ile afet yönetimi yetkinlikleri arasında pozitif yönde orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı derecede bir ilişki saptanmıştır (r= 0,346, p<0,001). Hemşirelerin afet yönetimi konusunda yetkinliğinin artırılması için tatbikatların düzenlenmesi, simülasyon temelli eğitimlerin planlanması, toplum katılımı ile yapılan etkinliklerin artırılması ve bu konuda araştırmaların yapılması önerilmektedir.

Abstract

During natural disasters and social catastrophes, the rapid and effective response of healthcare personnel is vital for the survival and preservation of the health of injured individuals. The aim of the study is to determine the relationship between emergency nurses' competencies in disaster management and their disaster response self-efficacy. This cross-sectional descriptive-correlational study included 255 emergency nurses in Türkiye. Data were collected online via snowball sampling using a nurse information form, the Disaster Nursing Management Competency Scale, and the Disaster Intervention Self-Efficacy Scale. Data were analyzed using SPSS 27.0 with descriptive statistics, t test, Pearson correlation, one-way ANOVA, and Bonferroni test, with the significance level set at p<0.05. In the study, it was seen that the average age of the nurses was 31.20±8.16 and 71.4% were female. It was found that nurses' disaster response self-efficacy was high (71.30±15.69) and their competence in disaster nursing management was at a moderate level (7.89±1.57). A positive, moderately significant relationship was found between emergency nurses' disaster response self-efficacy and disaster management competencies (r=0.346, p<0.001). To enhance nurses’ competence in disaster management, it is recommended to organize drills, implement simulation-based training, increase community participation activities, and conduct further research.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yücel, M., Çelik, S., Karahan, E., Altıntaş, S., Uçar, Ö. (2026). Acil Hemşirelerinin Afet Yönetiminde Yetkinlikleri ile Afete Müdahale Özyeterlilikleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi, Sayı: 21. https://doi.org/10.35341/afet.1764202

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (46)

  1. Ahmad, J., Ahmad, M. M., Su, Z., Rana, I. A., Rehman, A., and Sadia, H. (2022). A systematic analysis of worldwide disasters, epidemics and pandemics associated mortality of 210 countries for 15 years (2001–2015). International Journal of Disaster Risk Reduction, 76, 103001.
  2. Akkaya, G., Akkuş, Y., Parlak, A. G., and Karacan, Y. (2025). Determination of the relationship between competencies in disaster nursing management and perceived stress: The intermediary role of resilience. International Emergency Nursing, 78, 101530.
  3. Al-Ali, N. M., and Ibaid, A. A. (2015). Health-care providers perception of knowledge, skills and preparedness for disaster management in primary health-care centres in Jordan. Eastern Mediterranean Health Journal, 21 (10), 713-721.
  4. Al Harthi, M., Al Thobaity, A., Al Ahmari, W., and Almalki, M. (2020). Challenges For Nurses İn Disaster Management: A Scoping Review. Risk Management and Healthcare Policy, 2627-2634.
  5. Al Thobaity, A., Williams, B., and Plummer, V. (2016). A new scale for disaster nursing core competencies: development and psychometric testing. Australasian Emergency Nursing Journal, 19(1), 11-19.
  6. Amberson, T., Wells, C., and Gossman, S. (2020). Increasing Disaster Preparedness in Emergency Nurses: A Quality İmprovement İnitiative. Journal of Emergency Nursing, 46(5), 654-665. https://doi.org/10.1016/j.jen.2020.05.001
  7. Bandura, A. (1995) Self-Efficacy in Changing Societies, 1-46. Cambridge University Press. www.researchgate.net Bayraktar, N., Totur Dikmen, B. 2018. Afetlerde Hemşirelik. Öztekin SD, editör Turkiye Klinikleri Surgical Nursing-Special Topics, 1-7.
  8. Brewer, C. A., Hutton, A., Hammad, K. S., and Geale, S. K. (2020). A Feasibility Study on Disaster Preparedness in Regional And Rural Emergency Departments in New South Wales: Nurses Self-Assessment of Knowledge, Skills and Preparation for Disaster Management. Australasian Emergency Care, 23(1), 29-36.
  9. Bülbül, E. (2021). Hemşirelik Öğrencilerinin Afete Müdahale Özyeterlilik Durumlarının Değerlendirilmesi. Acil Yardım ve Afet Bilimi Dergisi, 1(2), 45-49.
  10. Chegini, Z., Arab‐Zozani, M., Kakemam, E., Lotfi, M., Nobakht, A., and Aziz Karkan, H. (2022). Disaster preparedness and core competencies among emergency nurses: A cross‐sectional study. Nursing open, 9(2), 1294-1302.
  11. Demirtaş, H., and Altuntaş, S. (2024). Nurses' competence levels in disaster nursing management in Turkey: a comparative cross‐sectional study. International nursing review, 71(3), 556-562.
  12. Durgut, U., and Yildiz, T. (2022). Adaptation of the Competencies for Disaster Nursing Management Questionnaire: Turkish Version. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 16(4), 1496-1502.
  13. Goniewicz, K., Goniewicz, M., Burkle, F. M., and Khorram-Manesh, A. (2021). Cohort Research Analysis of Disaster Experience, Preparedness, And Competency-Based Training Among Nurses. Plos One, 16(1), E0244488.
  14. Hasan, M. K., Srijan, M. H., Mahatasim, M., Anjum, A., Abir, A. I., Masud, M. B.,. and Islam, M. S. (2024). Factors influencing disaster response self-efficacy among registered nurses in Bangladesh. Progress in Disaster Science, 23, 100341.
  15. Hasan, M. K., Beeva, S., Hasan, F., Sagor, M. M. R., Purba, Z. A., Maruf, M. S. H.,. and Hossain, F. (2024). Disaster response self-efficacy of nursing students: perceived level and associated factors. Nurse education today, 139, 106254.
  16. Huh, S. S., and Kang, H. Y. (2019). Effects of an Educational Program on Disaster Nursing Competency. Public Health Nursing, 36(1), 28-35.
  17. IFRC. (2025). Disasters, climate and crises What is a disaster? https://www.ifrc.org/en/what-we-do/disaster-management/about-disasters/what-is-a-disaster/
  18. Jiang, M., Meng, S. U. N., Zhang, X., Xiao-Rong, L. U. A. N., and Rui-Jian, L. I. (2022). Disaster nursing competency of intensive care nurses in Jinan, China: a multicenter cross-sectional study. Journal of Nursing Research, 30(3), e207.
  19. Karnjuš, I., Prosen, M., and Ličen, S. (2021). Nurses’ core disaster-response competencies for combating COVID-19—a cross-sectional study. Plos one, 16(6), e0252934.
  20. Kefeli Çol, B., Gümüşler Başaran, A., Genç Köse, B., Turan, D., Biber Kuyumcu, Ö., and Kurt Bakir, N. (2025). Assessment of Disaster Management Competency and Response Self-Competency of Nurses. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 14(3), 1211-1226.
  21. Khairina, I., and Maisa, E. A. (2023). Self Efficacy and Nurses' Disaster Competency in Disaster Preparedness Management. Malaysian Journal of Medicine ve Health Sciences, 19(3).
  22. Keskin, A. Y., ve Alan, H. (2023). Hemşirelik Lisans Öğrencilerinin Afete Müdahale Özyeterliliknin Değerlendirilmesi. Etkili Hemşirelik Dergisi, 16(3), 332-342. Doi: 10.46483/jnef.1327474
  23. Koca, B., Çağan, Ö., and Türe, A. (2020). Validity and Reliability Study of the Turkish Version of the Disaster Response Self-Efficacy Scale in Undergraduate Nursing Students. ACU Sağlık Bil Derg. 11(3):515-521.
  24. Korkmaz, E., Erbaş, D. H., Azizoğlu, H., ve Koç, B. İ. (2023, Haziran 24-25). Hemşirelik Son Sınıf Öğrencilerinin Afete Müdahale Özyeterlilik Durumlarının İncelenmesi. 2023. 6. Internatıonal Palandoken Scıentıfıc Studıes Congress, Erzurum / Türkiye.
  25. Kuday, A. D. (2022). Hemşirelerde duygusal zekâ ve afete müdahale öz-yeterlilik ilişkisi (Publication No. 750856) [Yüksek lisans tezi, Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi
  26. Labrague, L. J., Kamanyire, J. K., Achora, S., Wesonga, R., Malik, A., ve Al Shaqsi, S. (2021). Predictors of Disaster Response Self-Efficacy Among Nurses in Oman. International Journal of Disaster Risk Reduction, 61, 102300.
  27. Lee, J. E., ve Lee, E. J. (2020). The Effects of Disaster Training Education on the Attitudes, Preparedness, and Competencies in Disaster Nursing of Hospital Nurses. Research in Community and Public Health Nursing, 31(4), 491-502.
  28. Li, H. Y., Bi, R. X. Ve Zhong, Q. L. (2017). The Development and Psychometric Testing of a Disaster Response Self-Efficacy Scale Among Undergraduate Nursing Students. Nurse Education Today, 59, 16-20.
  29. Loke, A. Y., Guo, C., ve Molassiotis, A. (2021). Development of Disaster Nursing Education and Training Programs in the Past 20 Years (2000–2019): A Systematic Review. Nurse Education Today; 99, 104809.
  30. Najafi, M., Khankeh, H. R., Elmi, H., and Pourvakhshoori, N. (2018). Behavioral, normative and control beliefs about earthquake preparedness: A deductive content analysis study. PLoS Currents, 28, 10.
  31. Nalbant, S., Şen, G., ve Şimşek Arslan, B. (2024). Afete Hazırlık Perspektifinden Hemşirelik Öğrencilerinin Psikolojik Sağlamlık, Fiziksel Aktivite ve Afete Müdahale Öz Yeterlik Düzeylerinin İlişkisi. SDU Journal Of Health Science Institute/SDÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 15(3).
  32. Nejadshafiee, M., Mirzaee, M., Aliakbari, F., Rafiee, N., Sabermahani, A., ve Nekoei-Moghadam, M. (2020). Hospital nurses’ disaster competencies. Trauma Monthly, 25(2), 89-95.
  33. Noh, G. B., ve Bae, S. H. (2026). Factors associated with disaster nursing competence among emergency department nurses: The roles of disaster preparedness, self-efficacy, and communication ability. BMC Nursing, 25, Article 20.
  34. Park, H. Y. (2015). Factors influencing the disaster nursing core competencies of emergency room nurses [master's thesis]. Incheon: Gachon University, 1-30.
  35. Ravari, A. K., Farokhzadian, J., Nematollahi, M., Miri, S., ve Foroughameri, G. (2020). The Effectiveness of a Time Management Workshop on Job Stress of Nurses Working İn Emergency Departments: An Experimental Study. Journal Of Emergency Nursing, 46(4), 548-E1.
  36. Saatçi, G., ve Ünsal, A. (2024). Hemşirelik Öğrencilerinin Lisansüstü Eğitime Yönelik Farkındalıklarının Lisansüstü Eğitime Yönelik Niyetlerine Etkisi. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 9(2), 15-23.
  37. Said, N. B., and Chiang, V. C. (2020). The knowledge, skill competencies, and psychological preparedness of nurses for disasters: a systematic review. International emergency nursing, 48, 100806.
  38. Sarıkahya, S. D., ve Yorulmaz, D. S. (2024). Hemşire Öğrencilerin Afete Müdahale Özyeterliliknin Değerlendirilmesi: Tanımlayıcı ve Kesitsel Çalışma. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 7(1), 206-215.
  39. Songwathana, P., ve Timalsina, R. (2021). Disaster Preparedness Among Nurses of Developing Countries: An İntegrative Review. International Emergency Nursing, 55, 100955.
  40. Şimşek, P., ve Gündüz, A. (2021). Türkiye’de Afet Hemşireliği. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 47(3), 469-476.
  41. Tin, D., Cheng, L., Le, D., Hata, R., and Ciottone, G. (2024). Natural disasters: A comprehensive study using EMDAT database 1995–2022. Public health, 226, 255-260.
  42. Tzeng, W. C., Feng, H. P., Cheng, W. T., Lin, C. H., Chiang, L. C., Pai, L., ve Lee, C. L. (2016). Readiness of hospital nurses for disaster responses in Taiwan: a cross-sectional study. Nurse education today, 47, 37-42. http://dx.doi.org/10.1016/j.nedt.2016.02.025
  43. Yunanto, R. A., Setioputro, B., ve Haristiani, R. (2023). The self-efficacy and disaster preparedness of coastal nurse in Jember: self-efficacy and disaster preparedness of coastal nurse in Jember. Jurnal Kesehatan dr. Soebandi, 11(2), 113-119.
  44. Yüksel, S. (2018). Afetlerde Hastane ve Acil Birim Hazırlığı. Türkiye Klinikleri Surgical Nursing-Special Topics, 4(3),16-22.
  45. Hasan, M. K., Srijan, M. H., Mahatasim, M., Anjum, A., Abir, A. I., Masud, M. B.,. and Islam, M. S. (2024). Factors influencing disaster response self-efficacy among registered nurses in Bangladesh. Progress in Disaster Science, 23, 100341.
  46. Hasan, M. K., Beeva, S., Hasan, F., Sagor, M. M. R., Purba, Z. A., Maruf, M. S. H.,. and Hossain, F. (2024). Disaster response self-efficacy of nursing students: perceived level and associated factors. Nurse education today, 139, 106254.