KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Afet ve Risk Dergisi / 2026 / Sayı: 23

Sağlık Alanında KBRN-P Olaylarına Yönelik Hazırlık Algısı ve Kriz Yönetiminin İncelenmesi

Examining Preparedness Perception and Crisis Management for CBRN-E Incidents in Healthcare

Esra Demircan0000-0001-8554-6341
Feyza Çağla Oran(Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi)0000-0002-1366-2543
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-10-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma, tüm hastane personelinin KBRN-P konusunda eğitim almasının önemini vurgulamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer ve Patlayıcı (KBRN-P) olaylara hazırlık algısı ile sağlık alanında çalışan personelin kriz yönetimi düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bağlamda, çalışmaya gönüllü olarak katılan 475 kişi araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma, tüm hastane personelinin KBRN-P konusunda eğitim almasının önemini vurgulamaktadır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hastane · Hazırlık · KBRN-P

Özet

Bu çalışma, Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer ve Patlayıcı (KBRN-P) olaylara hazırlık algısı ile sağlık alanında çalışan personelin kriz yönetimi düzeyi arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evreni ve örneklemi, Düzce ilindeki Atatürk Devlet Hastanesi’nde görev yapan personelden oluşmaktadır. Bu bağlamda, çalışmaya gönüllü olarak katılan 475 kişi araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmanın evreni 1041 kişiden oluşmaktadır. KBRN-P olaylarına hazırlık algısı ve kriz yönetimi ölçeklerinin tüm alt boyutlarında cinsiyete göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamaktadır (p>0,05). KBRN-P olaylarına daha önce katılmış olanların hazırlık algısı puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmaktadır (p<0,05). Daha önce KBRN-P eğitimi almış olanların hazırlık algısı ölçeğinin tüm alt boyutları ile kriz öncesi faaliyetler boyutu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmaktadır (p<0,05). Regresyon analizi modellemesine göre, KBRN-P olaylarına hazırlık algısı boyutları, kriz öncesi faaliyetler boyutu üzerinde anlamlı bir etkiye sahiptir (p<0,05). Bu çalışma, tüm hastane personelinin KBRN-P konusunda eğitim almasının önemini vurgulamaktadır.

Abstract

This study aimed to examine the relationship between the perception of preparedness for Chemical, Biological, Radiological, Nuclear and Explosive (CBRN-E) events and the crisis management level of personnel working in the field of health. The population and sample of the research consists of the personnel serving at Atatürk State Hospital in Düzce province. In this context, 475 people who voluntarily contributed to the study constitute the sample of the research. The population of the research is 1041 people. There is no significant difference between all sub-dimensions of the CBRN-E incident preparedness perception and crisis management scales according to gender (p>0.05). There is a statistically significant difference between the preparedness perception scores of those who took part in CBRN-E incidents (p<0.05). There is a statistically significant difference between all sub-dimensions of the preparedness perception scale and the pre-crisis activities dimension of those who have previously received CBRN-E training (p<0.05). According to regression analysis modelling, CBRN-E event preparedness perception dimensions have a significant effect on the pre-crisis activities dimension (p<0.05). This study emphasizes the importance of all hospital personnel receiving training on CBRN-E.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Demircan, E., Oran, F. Ç. (2026). Sağlık Alanında KBRN-P Olaylarına Yönelik Hazırlık Algısı ve Kriz Yönetiminin İncelenmesi. Afet ve Risk Dergisi, Sayı: 23. https://doi.org/10.35341/afet.1760470

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (34)

  1. AFAD. (2014). Açıklamalı afet yönetimi terimleri sözlüğü. T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/3495/xfiles/sozluk.pdf
  2. Altan, B., Gürer, S., Alsamarei, A., Demir, D. K., Düzgün, H. Ş., Erkayaoğlu, M., Surer, E. (2022). Developing serious games for CBRN-E training in mixed reality, virtual reality, and computer-based environments. International Journal of Disaster Risk Reduction 77:103022. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2022.103022
  3. Aslantaş, O. (2019). Balıkesir 112 Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonlarında çalışan personelin afete hazır olma durumu ve hazırlık algısı. (Yüksek Lisans Tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.
  4. Ayvazoğlu, G. (2015). KBRN için hazırlık ve gönüllülük düzeyi belirleme çalışması: Gümüşhane ili örneği [Yüksek Lisans Tezi, Gümüşhane Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  5. Azeem, A. R., Sharif, M. W., Akhtar, A., Sohail, C. S., Dar, A. A., Khan, M., Ve Aleem, M. (2019). Perception of preparedness of health care professionals in case of a nuclear, chemical, biological attack/emergency in a tertiary care hospital. Cureus. doi: 10.7759/cureus.4657
  6. Becker, S. M., Middleton, S. A. (2008). Improving hospital preparedness for radiological terrorism: perspectives from emergency department physicians and nurses. Disaster Medicine and Public Health Preparedness 2(3):174–84. https://doi.org/10.1097/DMP.0b013e31817dcd9a
  7. Cirit, G. (2022). Sağlıkta kalite standardı sürüm 6 kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer (kbrn) tehlikelerinin yönetimi standardı kapsamında Çiğli eğitim ve araştırma hastanesinde çalışanların bilgi düzeyi değerlendirilmesi [Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  8. Çalışkan, A. (2020). Kriz yönetimi: bir ölçek geliştirme çalışması. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 5(2).
  9. Dallas, C. E., Klein, K.R., Lehman, T., Kodama, T., Harris, C. A. Swienton, R. E. (2017). Readiness for radiological and nuclear events among emergency medical personnel. Frontiers in Public Health 5. doi:: https://doi.org/10.3389/fpubh.2017.00202
  10. Dökmeci, A. H. (2018). Toksikolojik çevresel ve endüstriyel afetler. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri.
  11. Dönmez, A. M. (2019). Acil tıp çalışanlarının (kbrn) kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer kazalara karşı ilgi, bilgi ve tutum durumu araştırması [Doktora Tezi, Bezmialem Vakıf Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  12. Eren, T. (2023). Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer tehlikeler hakkındaki bilgi, tutum ve öz yeterliliklerinin belirlenmesi [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Medipol Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  13. Eyison, R. K., Pakdemirli, A., Aydin, E., Ozturk, A. S., Kiliç, Z., Demirbag, B., Ortatatli, M., Sezigen, S., Kenar, L. (2020). Evaluation of the medical chemical, biological, radiological, and nuclear awareness level of emergency healthcare professionals serving on different centres. The Journal of Basic and Clinical Health Sciences 4(2). https://doi.org/10.30621/jbachs.2020.1037
  14. Gowing, J. R., Walker, K.N., Elmer, S.L., Cummings, E. A. (2017). Disaster preparedness among health professionals and support staff: what ıs effective? An integrative literature review. Prehospital and Disaster Medicine 32(3):321–28. https://doi.org/10.1017/S1049023X1700019X
  15. Gülkaya, S. (2022). Sivas ili acil servis birimlerinin ve buralarda görev yapan hekim ve diğer sağlık çalışanlarının kimyasal biyolojik radyolojik nükleer (KBRN) vakalarına hazırlık durumlarının ve bilgi düzeylerinin ölçülmesi [Uzmanlık Tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  16. Gyllencreutz, L., Carlsson, C.P., Karlsson, S. Hedberg, P. (2023). Preparedness for chemical, radiologic and nuclear incidents among a sample of emergency physicians’ and general practitioners’—a qualitative study. International Journal of Emergency Services 12(2):161–70. https://doi.org/10.1108/IJES-07-2022-0032
  17. Hitti, E., El Zahran, T., Chamandi, G., Kazzi, A., Jabbour, R., Bazarbachi, N., Azar, E., Kazzi, Z. (2026). Hospital CBRN preparedness in Lebanon: A modified Delphi-based assessment tool. Emergency Medicine Journal, emermed-2025-215417. https://doi.org/10.1136/emermed-2025-215417
  18. Karakoç, N. (2024). Geleceğin sağlık profesyonellerinin kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer ve patlayıcı (KBRN-P) olay bilgi, tutum ve öz yeterliliklerinin belirlenmesi [Yüksek Lisans Tezi, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  19. Kaynar, E. (2023). Hastane öncesi acil sağlık hizmeti sunan sağlık personellerinin KBRN (kimyasal, biyolojik, radyasyon, nükleer) vakalarına karşı genel yaklaşım bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi [Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  20. Kenar, L., Karayılanoğlu, T. (2004). A turkish medical rescue team against nuclear, biological, and chemical weapons. Military Medicine 169:94–96.
  21. Kızılkaya, M. (2020). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi acil yardım ve afet yönetimi bölümü öğrencilerinin KBRN olaylarına karşı hazırlık algıları ve bilgi düzeylerinin belirlenmesi [Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  22. Kurt, E. (2022). KBRN olaylarının sağlık yönetiminde aile hekimlerinin yeri ve yaklaşımları [Tıpta Uzmanlık Tezi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  23. Lemyre, L., Turner, M.C., Lee, J.E.C. Krewski, D. (2007). Differential perception of chemical, biological, radiological and nuclear terrorism in canada. Int. J. Risk Assessment and Management 7(8):1191–1208
  24. Öner, U. (2020). Birinci basamak sağlık hizmeti veren aile hekimleri ile 112 acil ve ilkyardım sağlık çalışanlarının KBRN hakkında bilgi düzeyi [Tıpta Uzmanlık Tezi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  25. Pakdemirli, A. (2021). Sağlık çalışanları için kişisel koruyucu ekipman kullanımı. Jinekoloji - Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi 18(2):834–39
  26. Polat, Y. (2024). Hastane öncesi sağlık personellerinin kimyasal, biyolojik, radyolojik, nükleer ve patlayıcı (KBRN-P) tehditlerine karşı hazırlık bilgisi, farkındalık, tutum ve davranışları; Sakarya ili örneği [Yüksek Lisans Tezi, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  27. R Core Team. (2023). The R Project for Statistical Computing. Retrieved October 15, 2023 (https://www.r-project.org/).
  28. Resmi Gazete. Kimyasal, Biyolojik, Radyolojik, Nükleer Tehdit ve Tehlikelere Dair Görev Yönetmeliği. Pub. L. No. 31261 (2020). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/21.5.3033.pdf
  29. Şen, G., Ersoy E. (2017). Hastane afet ekibinin afete hazırlık konusundaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 6(4):122–30
  30. Sezigen, S. (2009). Sağlık kurumlarında kitlesel NBC (KBRN) yaralanmalarına yönelik davranış modelinin oluşturulması [Doktora Tezi, Gülhane Askeri Tıp Akademisi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  31. Shah, N. A, Shahzad, N., Sohail, M. (2021). Nuclear disaster preparedness level of medical responders in Pakistan. Journal of Nuclear Medicine Technology 49(1):95–101. https://doi.org/10.2967/jnmt.120.252577
  32. Tazearslan, Z. (2021). Acil sağlık hizmetleri çalışanlarının kbrn tehditlerine yönelik risk algısı ve hazırlılık durumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi [Yüksek Lisans Tezi, İskenderun Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  33. Walsh, L., Craddock, H., Gulley, K., Strauss-Riggs, K., Schor, K.W. (2015). Building health care system capacity: Training health care professionals in disaster preparedness health care coalitions. Prehospital and Disaster Medicine 30(2):123–30. https://doi.org/10.1017/S1049023X14001460
  34. Dallas, C. E., Klein, K.R., Lehman, T., Kodama, T., Harris, C. A. Swienton, R. E. (2017). Readiness for radiological and nuclear events among emergency medical personnel. Frontiers in Public Health 5. doi:: https://doi.org/10.3389/fpubh.2017.00202