KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2026 / Cilt: 29 Sayı: 3

OSMANLI İMPARATORLUĞUNDAN GÜNÜMÜZE BÜTÇE HAKKININ GELİŞİM SÜRECİ

Zuhal Ergen(ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-7064-9046
Burcu Durak Oldaç(DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-8711-7057
Sayfa
239–253
Yayın Tarihi
2020-10-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada bütçe ve bütçe hakkı kavramlarına yer verildikten sonra ülkemizde bütçe hakkının gelişim süreci hakkında bilgi verilip, çıkarılan anayasalar ve kanunlar çerçevesinde ne gibi düzenlemeler yapıldığı açıklanmaya çalışılacaktır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Parlamenter sistemlerin gelişimiyle halkın mali konular hakkında söz sahibi olması şeklinde tanımlanan bütçe hakkı, yaklaşık 800 yıllık bir demokrasi mücadelesi neticesinde elde edilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bütçe hakkına ilişkin ilk kıvılcım İngiltere’de ateşlenmiş ve ardından diğer ülkelere yayılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada bütçe ve bütçe hakkı kavramlarına yer verildikten sonra ülkemizde bütçe hakkının gelişim süreci hakkında bilgi verilip, çıkarılan anayasalar ve kanunlar çerçevesinde ne gibi düzenlemeler yapıldığı açıklanmaya çalışılacaktır
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Bütçe · Denetim · Osmanlı İmparatorluğu

Özet

Parlamenter sistemlerin gelişimiyle halkın mali konular hakkında söz sahibi olması şeklinde tanımlanan bütçe hakkı, yaklaşık 800 yıllık bir demokrasi mücadelesi neticesinde elde edilmiştir. Bütçe hakkına ilişkin ilk kıvılcım İngiltere’de ateşlenmiş ve ardından diğer ülkelere yayılmıştır. İngiltere’de yönetim ve millet arasındaki mücadele neticesinde imzalanan ilk yazılı belge Magna Carta’dır. Ülkemizde ise bütçe hakkının gelişimi cumhuriyet öncesi dönemde batıdakinin aksine halk iradesini kabul ettirme çabaları sonucunda değil yenilikçi devlet adamlarının girişimleri neticesinde yaşanmıştır. Cumhuriyetin ilanından sonra ise gerek çıkarılan anayasalarda gerekse kanunlarda bütçeye ve bütçe hakkına dair kesin ve net hükümlere yer verilmiştir. Bu çalışmada bütçe ve bütçe hakkı kavramlarına yer verildikten sonra ülkemizde bütçe hakkının gelişim süreci hakkında bilgi verilip, çıkarılan anayasalar ve kanunlar çerçevesinde ne gibi düzenlemeler yapıldığı açıklanmaya çalışılacaktır

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ergen, Z., Oldaç, B. D. (2020). OSMANLI İMPARATORLUĞUNDAN GÜNÜMÜZE BÜTÇE HAKKININ GELİŞİM SÜRECİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 29 Sayı: 3, 239–253. https://doi.org/10.35379/cusosbil.628952

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (3)

  1. Akyel, R., Baş, H., (2010). Kamu Yönetimi ve Denetimi Bağlamında Sayıştay’ın Anayasal ve Yargısal Konumu, Maliye Dergisi, S.158, s. 374-387Aksoy, Ş., (1994). Kamu Bütçesi, Filiz Kitapevi, İstanbulAvci, M. A., (2014). Çağdaş Yüksek Denetim ve Etkin Türk Sayıştayı, Yetkin Yayınları, AnkaraAvcı, M. A., (2015). Yasamanın Birincil Güçlü Silahı Bütçe Hakkı: Teorik Bir Yaklaşım, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.1, s.69-80Ay, H., (2014). Kamu Maliyesi, Nobel Akademik Yayıncılık, AnkaraBağlı, M. S., (2012). Teorik ve Tarihsel Açıdan Bütçe Hakkı, Yasama Dergisi, S.20, s.39-76, AnkaraBağlı, M. S., (2014). TBMM’nin Bütçe Hakkı Kullanım Durumu: 5018 Sayılı Kanun Sonrası Bütçe Hakkı Kullanımında Etkinlik Düzeyinin Ölçümü, Doktora Tezi, AnkaraBatırel, Ö.F., (1984). Kamu Bütçesi, İstanbulCanbay, T., Gerger, G, Ç., (2012). “Batı’da Bütçe Hakkının Gelişiminin Toplumsal Yapının Değişimi Üzerindeki Etkileri”, Mali Sosyoloji Üzerine Denemeler, (ed. Prof. Dr. A. Kemal Çelebi), Ankara, Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı YayınıÇataloluk, C., (2008). Batı Toplumlarında Toplumsal Yapı Değişimleri ve Bütçe Hakkının Gelişimi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.2, s. 72-94Çiçek, H.G., Dikmen, D., (2014).” Yüksek Denetimin Bağımsızlığı” Türk Sayıştayı Örneği, 29. Türkiye Maliye Sempozyumu, Antalya, 329-350Dileyici, D., Özkıvrak, Ö., (2010). Bütçe Anlayışındaki Değişim Süreci: Denk Bütçe İlkesinin Erozyonu ve Açık Bütçe Politikası, Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, C,2, s.33-55Edizdoğan, N., (1995). Kamu Bütçesi, Bursa Erginay, A., (1975). Kamu Maliyesi, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, AnkaraGürsoy, B., (1980). Kamusal Maliye Bütçe, Ankara
  2. Mutluer, M. K., Öner, E., ve Kesik, A., ( 2011). Bütçe Hukuku, 3. Baskı, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul Pehlivan, O., (2002). Kamu Maliyesi, Celepler Matbaacılık, TrabzonSakal, M., (2003). Anayasal Bütçe Reformunun Esasları, Gazi Kitapevi, AnkaraYılmaz, H. H., Biçer, M., (2010). Parlamentonun Bütçe Hakkını Etkin Kullanımının Yeni Bütçe Sistemi Çerçevesinde Değerlendirilmesi, Maliye Dergisi, S. 158, s. 201-225Orhan, O. Z., (1994). Türkiye’de Bütçe ve Maliye Politikaları, İstanbul Ticaret Odası YayınıOrhaner, E., (2007). Kamu Maliyesi, Siyasal Kitapevi, AnkaraÖner, E., (2007). Osmanlı Bütçeleri (1864, 1869, 1877, 1880, 1897) Osmanlı Muvazene Defterleri, T.C. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yayını, AnkaraUluatam, Ö., (1997). Kamu Maliyesi, İmaj Yayınevi, AnkaraTaşpınar, S., (2014). Bütçe hakkı ve Sayıştay, Mali Kılavuz Dergisi, S.64Topçu, F.S., (2014). Sultan Abdülaziz Döneminde Yaşanan Mali Bunalım ve Uygulanan Mali Reformlar (1861-1876), Yüksek Lisans Tezi, AnkaraTüğen, K., ( 2013). Devlet Bütçesi, Bassaray Matbaası, İzmirVarcan, N., (1993) Maliye Tarihi, Birlik Ofset Yayıncılık, Eskişehir
  3. İnternet Kaynaklarıhttp:/www.tdk.gov.tr/tdksozluk.phphttps://www.tbmm.gov.tr/kanunlar/k6771.html