Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBunu yaparken yazarın, inanç, iktidar gibi insanlığın kadim meselelerinin yapay zekâ teknolojisiyle çatışması sonucu yaşanabilecek kaos üzerinden kurguladığı denklem, yapay zekâ ve edebiyat ilişkisinin tematik düzlemdeki bir yansıması olarak yakın okuma yöntemiyle değerlendirilecek ve 2000’li yıllar edebiyatı içindeki yeri tespit edilecektir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Yirminci yüzyılın ortalarında temelleri atılan yapay zekâ teknolojisi, hayatın hemen her alanında elde ettiği sonuçlar itibariyle, insanlık tarihinin dönüm noktası olarak kabul edilmektedir. “İnsansı makineler” hayaline uzanan geçmişiyle bilim kurgu edebiyatı içinde bir yer edinen yapay zekâ ile her çağın teknolojisiyle uyumlu bir seyir izleyen edebiyat sanatı ve bilimi arasında doğrudan bir ilişki vardır. Bu bağlamda, edebiyat ve yapay zekâ ilişkisinin, edebî kamuoyunda en çok ses getiren yönü, metin üretimidir. Şiir, öykü, roman vb. edebî metinler tasarlayabilen üretken yapay zekâ programlarının yanı sıra, edebiyat ve yapay zekâ ilişkisinin, bir başka boyutu, yapay zekâ ile üretilmiş metinleri değerlendiren akademik çalışmaları kapsar. Antikite’den beri, dış dünyaya bir ayna tutan edebiyat, 21. yüzyılın teknolojik gerçekliğine kayıtsız kalamayan yazarların eserlerinde çağına tanıklık da eder. Bunlar arasından Afşin Kum (1972),“Dilbilimkurgu üçlemesi”nin ikinci kitabı Kübra (2020)’da yapay zekâ (makine) ve insan ilişkisine, bilim kurgu ekseninde, yeni bir perspektif getirir. Bu çalışmada, Afşin Kum’un, Kübra adlı romanı, yapay zekâ bağlamında, insan ve makine ilişkisi açısından ele alınacaktır. Bunu yaparken yazarın, inanç, iktidar gibi insanlığın kadim meselelerinin yapay zekâ teknolojisiyle çatışması sonucu yaşanabilecek kaos üzerinden kurguladığı denklem, yapay zekâ ve edebiyat ilişkisinin tematik düzlemdeki bir yansıması olarak yakın okuma yöntemiyle değerlendirilecek ve 2000’li yıllar edebiyatı içindeki yeri tespit edilecektir.
Abstract
Artificial intelligence technology, the foundations of which were laid in the mid-twentieth century, is considered a turning point in human history in terms of the results it has achieved in almost every field of life. With its roots in the dream of “human-like machines,” AI has long held a place in science fiction literature, and it shares a direct and evolving relationship with the art and science of literature that adapts in harmony with each era’s technology one of the most prominent aspects of the AI-literature relationship in literary circles is text production. In addition to productive artificial intelligence programmes that can design literary texts such as poems, stories, novels, etc., another dimension of the relationship between literature and artificial intelligence involves academic studies that evaluate texts produced with artificial intelligence. Literature, which has held a mirror to the outside world since antiquity, also bears witness to its age in the works of authors who cannot remain indifferent to the technological reality of the 21st century. Among them, Afşin Kum (1972), brings a new perspective to the relationship between artificial intelligence (machine) and human beings on the axis of science fiction in Kübra (2020), the second book of the “Linguistic Fiction Trilogy”. Through a close reading approach, it analyzes how the author constructs a narrative in which ancient human concerns-such as belief and power-collide with AI technologies, potentially leading to chaos. This tension is explored as a thematic reflection of the relationship between AI and literature. Ultimately, the novel’s place within the literary landscape of the 2000s will also be identified.