KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2026 / Cilt: 35

TÜRK HUKUKUNDA SÖZLEŞME İHLALLERİNE İLİŞKİN HÜKÜMLER ÇERÇEVESİNDE YİYECEK VE İÇECEK İŞLETMELERİNDE HACCP SİSTEMİNİN UYGULANMAMASININ DEĞERLENDİRİLMESİ

AN EVALUATION OF THE NON-IMPLEMENTATION OF THE HACCP SYSTEM IN FOOD AND BEVERAGE ESTABLISHMENTS WITHIN THE FRAMEWORK OF CONTRACTUAL BREACH PROVISIONS UNDER TURKISH LAW

Serpil Kaya(İstanbul Rumeli Üniversitesi)0000-0003-3430-7169
Duygu Hidayet Arda Bağçe(İSTANBUL RUMELİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-0695-4908
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-06-17
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca, sözleşmeye aykırılık açısından ele alındığında, HACCP ilkelerine uygun hareket eden işletmeler bakımından sorumluluğun doğmayacağı, buna karşılık sistemin uygulanmamasının zararın giderilmesi ve müşterinin seçimlik haklarının gündeme gelmesine yol açabileceği sonucuna ulaşılmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Gıda güvenliği tehlikelerinin tanımlanması, ölçülmesi ve kontrolü için geliştirilmiş bir sistem olan HACCP, yiyecek ve içecek sektörü için kritik bir öneme sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma, ilgili mevzuat ve doktrindeki görüşler ışığında gerçekleştirilen kavramsal bir değerlendirmeye dayanmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca, sözleşmeye aykırılık açısından ele alındığında, HACCP ilkelerine uygun hareket eden işletmeler bakımından sorumluluğun doğmayacağı, buna karşılık sistemin uygulanmamasının zararın giderilmesi ve müşterinin seçimlik haklarının gündeme gelmesine yol açabileceği sonucuna ulaşılmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Gıda Kontrolü · HACCP · Yiyecek ve İçecek İşletmeciliği

Özet

Gıda güvenliği tehlikelerinin tanımlanması, ölçülmesi ve kontrolü için geliştirilmiş bir sistem olan HACCP, yiyecek ve içecek sektörü için kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışma, yiyecek ve içecek işletmelerinde Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP) sisteminin uygulanmamasını, Türk hukukundaki sözleşmeye aykırılık hükümleri çerçevesinde ele alarak mevcut boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Çalışma, ilgili mevzuat ve doktrindeki görüşler ışığında gerçekleştirilen kavramsal bir değerlendirmeye dayanmaktadır. Bu değerlendirme sonucunda, işletmelerin sunduğu hizmetler açısından belirlenen kurallara uyması gerektiği ve HACCP sisteminin uygulanmasının yiyecek ve içecek işletmelerinin sorumluluklarını azaltıcı bir işlev gördüğü vurgulanmaktadır. HACCP sistemine uygun olarak faaliyet gösteren bir işletmenin gerekli önlemleri alma ve potansiyel riskleri ortadan kaldırma kapasitesine sahip olduğu değerlendirilmektedir. Ayrıca, sözleşmeye aykırılık açısından ele alındığında, HACCP ilkelerine uygun hareket eden işletmeler bakımından sorumluluğun doğmayacağı, buna karşılık sistemin uygulanmamasının zararın giderilmesi ve müşterinin seçimlik haklarının gündeme gelmesine yol açabileceği sonucuna ulaşılmaktadır.

Abstract

The Hazard Analysis and Critical Control Points (HACCP) system, which has been developed to identify, measure, and control food safety hazards, is of critical importance for the food and beverage sector. This study aims to address an existing gap by examining the failure to implement the Hazard Analysis and Critical Control Points (HACCP) system in food and beverage establishments within the framework of breach of contract provisions under Turkish law. The study is based on a conceptual analysis conducted in light of the relevant legislation and doctrinal views. As a result of this evaluation, it is emphasized that businesses are required to comply with the established rules regarding the services they provide, and that the implementation of the HACCP system serves a function in reducing the liability of food and beverage establishments. It is assessed that an establishment operating in compliance with the HACCP system possesses the capacity to take the necessary precautions and to eliminate potential risks. Furthermore, when considered from the perspective of breach of contract, it is concluded that no liability would arise for establishments acting in accordance with HACCP principles, whereas the failure to implement the system may lead to claims for compensation and the exercise of the consumer’s optional rights.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kaya, S., Bağçe, D. H. A. (2026). TÜRK HUKUKUNDA SÖZLEŞME İHLALLERİNE İLİŞKİN HÜKÜMLER ÇERÇEVESİNDE YİYECEK VE İÇECEK İŞLETMELERİNDE HACCP SİSTEMİNİN UYGULANMAMASININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 35. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1693349

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. Antalya, G. (2009). General provisions of the law of obligations.
  2. Awuchi, C. G. (2023). HACCP, quality, and food safety management in food and agricultural systems. Cogent Food & Agriculture, 9(1), 2176280. https://doi.org/10.1080/23311932.2023.2176280
  3. Azanza, M. P. V., & Paz, C. J. E. D. (2007). Learning HACCP in Philippine lingua franca. Food Control, 18, 1524–1531. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2006.12.004
  4. Bai, L., Ma, C., Yang, Y., Zhao, S., & Gong, S. (2007). Implementation of HACCP system in China: A survey of food enterprises involved. Food Control, 18, 1108–1112. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2006.07.006
  5. Bryan, F. L. (1992). Hazard analysis critical control point evaluations: A guide to identifying hazards and assessing risks associated with food preparation and storage. World Health Organization.
  6. Bucher, E. (1988). Schweizerisches obligationenrecht: Allgemeiner teil.
  7. Byrd-Bredbenner, C., Cohn, M. N., Farber, J. M., Harris, L. J., Roberts, T., Salin, V., Singh, M., Jaferi, A., & Sperber, W. H. (2015). Food safety considerations for innovative nutrition solutions. Annals of the New York Academy of Sciences, 1347(1), 29–44. https://doi.org/10.1111/nyas.12779
  8. Codex Alimentarius Commission. (2003). Recommended international code of practice–General principles of food hygiene (CAC/RCP 1-1969, Rev. 4-2003).
  9. Damikouka, I., Katsiri, A., & Tzia, C. (2007). Application of HACCP principles in drinking water treatment. Desalination, 210(1–3), 138–145. https://doi.org/10.1016/j.desal.2006.05.039
  10. Dzwolak, W., & Anim, B. (2025). Barriers hindering maintenance of standardised HACCP-based food safety management systems in small Polish food businesses. Food Control, 168, 110849. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2024.110849
  11. Ehiri, J. E., Morris, G. P., & McEwen, J. (1995). Implementation of HACCP in food businesses: The way ahead. Food Control, 6, 341–345. https://doi.org/10.1016/0956-7135(95)00045-3
  12. Eren, F. (2017). General provisions of law of obligations. Istanbul: Beta. (In Turkish)
  13. Eves, A., & Dervisi, P. (2005). Experiences of the implementation and operation of hazard analysis critical control points in the food service sector. International Journal of Hospitality Management, 24, 3–19. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2004.04.005
  14. Fletcher, S. M., Maharaj, S. R., & James, K. (2009). Description of the food safety system in hotels and how it compares with HACCP standards. Journal of Travel Medicine, 16(1), 35–41. https://doi.org/10.1111/j.1708-8305.2008.00271.x
  15. Furrer, A., & Wey, R. (2012). Handkommentar zum schweizer privatrecht: Obligationenrecht, allgemeine bestimmungen. Art. 1-183 OR, Zürich-Basel-Genf.
  16. Gauch, P., & Schluep, W. R. (1987). Schweizerisches obligationenrecht: Allgemeiner teil.
  17. Gauch, P., Schluep, W. R., & Tercier, P. (1982). Partie générale du droit des obligations. Schulthess.
  18. Hacıoğlu, N., & Girgin, G. K. (2008). Evaluation of HACCP system by kitchen staff of hotels: A research in 5 star hotel establishments. Journal of Dokuz Eylul University Faculty of Business Administration, 9(2), 281–301.
  19. ICMSF. (1988). Application of the hazard analysis critical control point (HACCP) system to ensure microbiological safety and quality. Blackwell Scientific.
  20. Inal, H. T. (2009). Breach of obligation and consequences.
  21. Karaali, A. (2003). HACCP applications and supervision in food enterprises. Ankara: Ministry of Health of Turkey.
  22. Korada, S. K., Yarla, N. S., Putta, S., Hanumakonda, A. S., Lakkappa, D. B., Bishayee, A., Scotti, L., Scotti, M. T., Alie, G., Kamal, M. A., Lu, D. A., Aycan, B. Y. M., Reggi, R., Palmery, M., Ashraf, G., Alexiou, T., & Peluso, I. (2018). A critical appraisal of different food safety and quality management tools to accomplish food safety. In Food safety and preservation (pp. 1–12). Academic Press.
  23. Lai, H., Liu, M., Tang, Y., Ren, F., Xu, M., Guo, C., Jiao, X. A., & Huang, J. (2024). Microbiological safety assessment of restaurants and HACCP-certified kitchens in hotels: A study in eastern China. International Journal of Food Microbiology, 425, 110868. https://doi.org/10.1016/j.ijfoodmicro.2024.110868
  24. Lee, L. E., Niode, O., Simonne, A. H., & Bruhn, C. M. (2012). Consumer perceptions on food safety in Asian and Mexican restaurants. Food Control, 26(2), 531–538. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2012.02.010
  25. Mayes, T. (1992). Simple users guide to the hazard analysis critical control point concept for the control of food microbiological safety. Food Control, 3, 14–19. https://doi.org/10.1016/0956-7135(92)90167-9
  26. McSwane, D., Rue, N., & Linton, R. (2003). Essentials of food safety and sanitation (3rd ed.). Pearson Education.
  27. Mortimore, S., & Wallace, C. (1995). HACCP: A practical approach. London: Chapman & Hall.
  28. Motarjemi, Y., Käferstein, F., Moy, G., Miyagawa, S., & Miyagishima, K. (1996). Importance of HACCP for public health and development: The role of the World Health Organization. Food Control, 7(2), 77–85.
  29. Nomer, H. (2023). General provisions of law of obligations. İstanbul: Beta Yayıncılık.
  30. Oğuzman, K., & Öz, M. T. (2023). General provisions of law of obligations. İstanbul: Vedat Kitapçılık.
  31. Orriss, G. G., & Whitehead, A. J. (2000). Hazard analysis and critical control point (HACCP) as a part of an overall quality assurance system in the international food trade. Food Control, 11, 345–351. https://doi.org/10.1016/S0956-7135(99)00094-8
  32. Radu, E., Dima, A., Dobrota, E. M., Badea, A. M., Madsen, D. Ø., Dobrin, C., & Stanciu, S. (2023). Global trends and research hotspots on HACCP and modern quality management systems in the food industry. Heliyon, 9(7), e18232. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e18232
  33. Reisoğlu, S. (2014). Türk borçlar hukuku genel hükümler.
  34. Ropkins, K., & Beck, A. J. (2000). Evaluation of worldwide approaches to the use of HACCP to control food safety. Trends in Food Science & Technology, 11(1), 10–21. https://doi.org/10.1016/S0924-2244(00)00036-4
  35. Sazali, M. F. (2024). Importance of hazard analysis critical control points (HACCP): A review. BEJ, 5(1), 1–10.
  36. Schwenzer, I. (1998). Schweizerisches obligationenrecht: Allgemeiner teil. Bern: Stämpfli Verlag.
  37. Serozan, R. (2007). Rescission of contract. İstanbul: Vedat Kitapçılık.
  38. Serozan, R. (2022). General section of the law of obligations. İstanbul: Vedat Kitapçılık.
  39. Tekinay, S. S., Akman, S., Burcuoğlu, H., & Altop, A. (1993). General provisions of law of obligations.
  40. Tompkin, R. B. (1994). HACCP in the meat and poultry industry. Food Control, 5, 153–161. https://doi.org/10.1016/0956-7135(94)90075-2
  41. Tzia, C., & Tsiapouris, A. (1996). Application of the hazard analysis critical control point (HACCP) system in the food industry.
  42. Walker, E., Pritchard, C., & Forsythe, S. (2003). Hazard analysis critical control point and prerequisite programme implementation in small and medium size food businesses. Food Control, 14, 169–174. https://doi.org/10.1016/S0956-7135(02)00061-0
  43. Wallace, C. A. (2014). Food safety assurance systems: Hazard analysis and critical control point system (HACCP): Principles and practice. In Encyclopedia of food safety (pp. 91–108).
  44. Wiegand, B. S. K. (1996). Kommentar zum schweizerischen privatrecht: Obligationenrecht I. Basel: Helbing & Lichtenhahn.
  45. Yoon, Y., Kim, S. R., Kang, D. H., Shim, W. B., Seo, E., & Chung, D. H. (2008). Microbial assessment in school foodservices and recommendations for food safety improvement. Journal of Food Science, 73(6), M304–M313. https://doi.org/10.1111/j.1750-3841.2008.00828.x