Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBu çalışmada İmam Mâtürîdî’nin yetiştiği Semerkant’ta hâkim olan tasavvuf kültürünün onun çok yönlü ilmî şahsiyeti üzerindeki izleri yanında onun fikirlerinin Anadolu sûfîliğine etkileri tespit edilmeye çalışılacaktır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bugün Özbekistan’ın sınırları içinde bulunan Semerkant’ta doğan ve Türkler’in İslâmlaşma sürecinde yaşayan Mâtürîdiyye mezhebinin kurucusu İmam Mâtürîdî’nin, mütekellim, müfessir ve fakîh kimliğinin yanında bazı kaynaklarda tasavvufî yönüyle de ilgili bir takım kayıtlara rastlanmaktadır. İmam Mâtürîdî’nin özellikle zât-sıfat meselesine dair yorumu vahdet-i vücûd telakkisi açısından önem arz etmektedir. Mutezile, Allah’ın sıfatlarını kabul etmezken, İmam Mâtürîdî Allah’ın sıfatlarının bulunduğunu, Allah’ın zâtının aynı olmamakla birlikte zâtından ayrı olmadıklarını da söyleyerek daha sonraları Ahmed Yesevî’nin tasavvuf anlayışına tesir etmiştir. Bu kelâmî yorumun Anadolu sûfiliğinin vahdet-i vücûd telakkisine uygun düşmesi, sûfîlerin insana ve yaratılmışlara karşı büyük bir sevgi ve hoşgörüyle yaklaşmasına zemin hazırlamıştır. Dolayısıyla kitâbî İslâm’ın teşekkülünde büyük bir rol oynayarak Türkler’in İslâmlaşma sürecine katkı sunan İmam Mâtürîdî’nin Anadolu’nun İslâmlaşmasında da fikrî yönden büyük payı olduğu söylenebilir. Bu çalışmada İmam Mâtürîdî’nin yetiştiği Semerkant’ta hâkim olan tasavvuf kültürünün onun çok yönlü ilmî şahsiyeti üzerindeki izleri yanında onun fikirlerinin Anadolu sûfîliğine etkileri tespit edilmeye çalışılacaktır.
Abstract
Imam Maturidi, who is the founder of the Maturidi mad- hab, was born during the Isla- mization process of the Turks in Samarqand located today within the borders of Uzbekistan. Next to his indentity of being a mutakallim, mufassir and faqih, you can encounter some records from resources of his mystical aspect.Imam Maturidi’s interpretati- on of particularly the issue of Allah’s essence and attributes is important in terms of the viewpoint of wahdat al-wujud. While Mu’tazila does not ac- cept attributes of Allah, Imam Maturidi states that attributes of Allah exist, that it is not the same with the Allah essence but they are also not separate. This approach later affected Ahmad Yasawi’s understanding of mysticism. The fact that this interpretation was based on the manifestation of the names and attributes of Allah, in other words, the conformity of Anatolian Sufism with wahdat al-wujud has prepared the foun- dation of the Sufi approach of showing great love and tolerance to humans and other created beings. Therefore, it can be said that Imam Maturidi contributed greatly to the Islamization process of the Turks and played a significant role of the Islami- zation of Anatolia. In this study, we will try to determine the effects of the mysticism culture in Samarqand where Imam Maturidi was raised on his multi-faceted scientific personality and his influence on Anatolian Sufism.