KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Turkish Journal of Nuclear Sciences / 2025 / Cilt: 38 Sayı: 2

Kiraz Domatesinde (Solanum lycopersicum L. var. cerasiforme) in vitro ve ex vitro koşullardaki mutasyon dozunun belirlenmesi

Mutation dose determination of cherry tomato (Solanum lycopersicum L. cerasiforme) under in vitro and ex vitro conditionsions

Irmak Çakın(Türkiye Enerji Nükleer ve Maden Araştırmaları Kurumu)
Kadriye Yaprak Kantoğlu(Türkiye Enerji Nükleer Maden ve Mineral Araştırma Kurumu)
Erhan Aksu(Türkiye Enerji Nükleer Maden ve Mineral Araştırma Kurumu)
Sayfa
21–30
Yayın Tarihi
2025-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, in vitro ve in vivo koşullarda yapılan ışınlama dozunun ışınlama koşullarına bağlı olarak değiştiğini göstermiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada, kiraz domatesi (Solanum lycopersicum L. var. cerasiforme) tohumlarının farklı çimlenme koşullarında (in vitro ve ex vitro) gama ışınına maruz bırakılması sonucu oluşan biyolojik reaksiyonlar değerlendirilerek etkili mutasyon dozu (EMD₅₀) belirlenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İn vitro denemede, tohumlar 0–80 Gy aralığında gama ışınlarıyla ışınlanmış ve herhangi bir bitki büyüme düzenleyicisi içermeyen Murashige ve Skoog (MS) besiyerinde çimlendirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, in vitro ve in vivo koşullarda yapılan ışınlama dozunun ışınlama koşullarına bağlı olarak değiştiğini göstermiştir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Etkili mutasyon dozu (EMD50) · in vitro · ex vitro

Özet

Bu çalışmada, kiraz domatesi (Solanum lycopersicum L. var. cerasiforme) tohumlarının farklı çimlenme koşullarında (in vitro ve ex vitro) gama ışınına maruz bırakılması sonucu oluşan biyolojik reaksiyonlar değerlendirilerek etkili mutasyon dozu (EMD₅₀) belirlenmiştir. İn vitro denemede, tohumlar 0–80 Gy aralığında gama ışınlarıyla ışınlanmış ve herhangi bir bitki büyüme düzenleyicisi içermeyen Murashige ve Skoog (MS) besiyerinde çimlendirilmiştir. Ex vitro koşullarda ise tohumlar 0–600 Gy arasında değişen dozlarda ışınlanarak toprak karışımıyla doldurulmuş saksılara ekilmiştir. Işınlamadan sonraki ilk 10 günde tohum çimlenmesi ve toplamda 30 günlük inkübasyon süresinin sonunda fidelerde sürgün uzunluğu, yaş ve kuru ağırlık gibi parametreler ölçülmüştür. Yapılan regresyon analizleri sonucunda, in vitro koşullarda EMD₅₀ değeri 39.08 Gy, ex vitro koşullarda ise 608.6 Gy olarak hesaplanmıştır. Elde edilen bulgular, in vitro ve in vivo koşullarda yapılan ışınlama dozunun ışınlama koşullarına bağlı olarak değiştiğini göstermiştir. Bu sonuçlar, mutasyon ıslahı çalışmalarında uygun ışınlama dozunun seçilmesinde eksplantın kültüre alınacağı ortama bağlı olarak dikkate alınması gerektiğinin önemini ortaya koymaktadır.

Abstract

In this study, biological responses resulting from gamma irradiation of cherry tomato (Solanum lycopersicum L. var. cerasiforme) seeds under different germination conditions (in vitro and ex vitro) were evaluated, and the effective mutation dose (EMD₅₀) was determined. In the in vitro experiment, seeds were irradiated with gamma rays at doses ranging from 0 to 80 Gy and germinated on Murashige and Skoog (MS) medium without any plant growth regulators. In the ex vitro conditions, seeds were exposed to doses between 0 and 600 Gy and sown in pots filled with a soil mixture. Seed germination was monitored during the first 10 days post-irradiation, and parameters such as shoot length, fresh weight, and dry weight of seedlings were measured at the end of a 30-day incubation period. Regression analyses revealed an EMD₅₀ value of 39.08 Gy under in vitro conditions and 608.6 Gy under ex vitro conditions. The findings demonstrate that the effective irradiation dose varies depending on the irradiation conditions (in vitro vs. ex vitro). These results emphasize the importance of considering the culture conditions when selecting the appropriate irradiation dose in mutation breeding programs in cherry tomato.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çakın, I., Kantoğlu, K. Y., Aksu, E. (2025). Kiraz Domatesinde (Solanum lycopersicum L. var. cerasiforme) in vitro ve ex vitro koşullardaki mutasyon dozunun belirlenmesi. Turkish Journal of Nuclear Sciences, Cilt: 38 Sayı: 2, 21–30. https://ajindex.com/articles/1142536

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (51)

  1. Çelik, Ö., Ayan, A., Meriç, S., & Atak, Ç. (2021). Comparison of tolerance related proteomic profiles of two drought tolerant tomato mutants improved by gamma radiation. Journal of Biotechnology, 330, 35-44. https://doi.org/10.1016/j.jbiotec.2021.02.012.
  2. Klunklin, W., & Savage, G. P. (2017). Effect of gamma irradiation on the physical and chemical properties of cherry tomatoes. Food Chemistry, 229, 417-424. https:// doi.org/10.1016/j.foodchem.2017.02.099.
  3. Paduchuri, R., Reddy, K. R., & Reddy, C. S. (2010). Gamma irradiation induced genetic variability in tomato (Solanum lycopersicum L.). Journal of Plant Breeding and Crop Science, 2(5), 89-92.
  4. Story, R. N., Smith, R. H., & Jones, D. R. (2010). Influence of gamma irradiation on the shelf life and quality of tomatoes. Postharvest Biology and Technology, 56(1), Çakın, I. et. al / TJNS 38(2), 21 - 30, 2025 74-78. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2023). The State of Food and Agriculture 2023: Revealing the true cost of food to transform agrifood systems. FAO. https://www.fao.org/3/cc7724en/online/ cc7724en.html
  5. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü (TEPGE). (2025). Domates Ürün Raporu 2024 (TEPGE Yayın No. 396, s. 30). https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/
  6. Giuliano, G. (2014). Plant carotenoids: Genomics meets multi-gene engineering. Current Opinion in Plant Biology, 19, 111-117. https://doi.org/10.1016/j.pbi.2014.05.006
  7. Ilić, Z. S., Kapoulas, N., & Šunić, L. (2014). Tomato fruit quality from organic and conventional production. In V. Pilipavicius (Ed.), Organic agriculture towards sustainability (pp. 147-169). InTechOpen. https://doi. org/10.5772/58239
  8. Mizil, S. N., Al-Shammary, M. Z., & ElKaaby, E. A. (2023). Employment of in vitro and gamma mutation for micropropagation of Golden Sunrise cherry tomato (Solanum lycopersicum var. cerasiforme). Journal of Survey in Fisheries Sciences, 10(3S), 3233-3244.
  9. Story, E. N., Kopec, R. E., Schwartz, S. J., & Harris, G. K. (2010). An update on the health effects of tomato lycopene. Annual Review of Food Science and Technology, 1(1), 189-210. https://doi.org/10.1146/ annurev.food.102308.124120
  10. Hwang, E.-S., & Bowen, P. E. (2002). Can the consumption of tomatoes or lycopene reduce cancer risk? Integrative Cancer Therapies, 1(2), 121-132. https://doi.org/10.1177/153473540200100203
  11. Distefano, G., Caruso, M., La Malfa, S., Gentile, A., & Las Casas, G. (2021). Radiogenetic effects of gamma- and fast neutron irradiation on different ontogenetic stages of the tomato. Radiation Physics and Chemistry, 11(3), 215-223. https://doi.org/10.1016/j.radbot.2021.03.005
  12. Distefano, G., Caruso, M., La Malfa, S., Gentile, A., & Las Casas, G. (2022). Gamma irradiation delays tomato (Solanum lycopersicum) ripening by inducing transcriptional changes. Journal of the Science of Food and Agriculture, 102(5), 2345-2354. https://doi. org/10.1002/jsfa.12760
  13. Fonseca, R., Micol-Ponce, R., Ozuna, C. V., Castañeda, L., Capel, C., Fernández-Lozano, A., Ortiz-Atienza, A., Bretones, S., Pérez-Jiménez, J. M., Quevedo- Colmena, A. S., López-Fábregas, J. D., Barragán- Lozano, T., Lebrón, R., Faura, C., Capel, J., Angosto, T., Egea, I., Yuste-Lisbona, F. J., & Lozano, R. (2022). Resilient response to combined heat and drought stress conditions of a tomato germplasm collection, including natural and ethyl methanesulfonate induced variants. Horticulturae, 10(6),552. https://doi.org/10.3390/ horticulturae10060552.
  14. Chun, J. I., Kim, H., Jo, Y. D., Kim, J. B., & Kang, J. H. (2020). Development of a mutant population of Micro- Tom tomato using gamma-irradiation. Plant Breeding and Biotechnology, 8(4), 307-315.
  15. Sikder, S., Biswas, P., Hazra, P., Akhtar, S., Chattopadhyay, A., Badigannavar, A. M., & D’Souza, S. F. (2013). Induction of mutation in tomato (Solanum lycopersicum L.) by gamma irradiation and EMS. Indian Journal of Genetics and Plant Breeding, 73(4), 392-399.
  16. Kantoğlu, K. Y., İç, E., Özmen, D., Bulut, F. Ş., Ergun, E., Kantoğlu, Ö., & Özçoban, M. (2023). Gamma rays induced enhancement in the phytonutrient capacities of tomato (Solanum lycopersicum L.). Frontiers in Horticulture, 2, 1190145. https://doi.org/10.3389/ fhort.2023.1190145.
  17. Sherpa, R., Devadas, R., Bolbhat, S. N., Nikam, T. D., & Penna, S. (2022). Gamma Radiation Induced In-Vitro Mutagenesis and Isolation of Mutants for Early Flowering and Phytomorphological Variations in Dendrobium ‘Emma White’. Plants, 11(22), 3168. https:// doi.org/10.3390/plants11223168.
  18. Nahiyan, A. S. M., Rahman, L., Raiyan, S., Mehraj, H., & Uddin, A. F. M. J. (2014). Selection of EMS-induced tomato variants through TILLING for point mutation. Bangladesh Research Publication Journal, 10(2), 214- 222. Access link: https://ssrn.com/abstract=3601452.
  19. Matsukura, C., Yamaguchi, I., Inamura, M., Ban, Y., Kobayashi, Y., Yin, Y. G., Saito, T., Kuwata, C., Imanishi, S., & Nishimura, S. (2007). Generation of gamma irradiation-induced mutant lines of the miniature tomato (Solanum lycopersicum L.) cultivar 'Micro-Tom'. Plant Biotechnology, 24(1), 39-44. https://doi.org/10.5511/ plantbiotechnology.24.39.
  20. Till, B. J., Cooper, J., Tai, T. H., Colowit, P., Greene, E. A., Henikoff, S.,. & Comai, L. (2007). Discovery of chemically induced mutations in rice by TILLING. BMC Plant Biology, 7, 19. https://doi. org/10.1186/1471-2229-7-19.
  21. Watanabe, S., Mizoguchi, T., Aoki, K., Kubo, Y., Mori, H., Imanishi, S., Yamazaki, Y., Shibata, D., & Ezura, H. (2007). Ethylmethanesulfonate (EMS) mutagenesis of Solanum lycopersicum cv. Micro-Tom for large-scale mutant screens. Plant Biotechnology, 24(1), 33-38. https://doi.org/10.5511/plantbiotechnology.24.33.
  22. Lee, G. J., Chung, S. J., Park, I. S., Lee, J. S., Kim, J. B., Kim, D. S., & Lee, I. S. (2008). Variation in the phenotypic features and transcripts of color mutants of chrysanthemum (Dendranthema grandiflorum) derived from gamma ray mutagenesis. Journal of Plant Biology, 51(6), 418-423. https://doi.org/10.1007/BF03036162.
  23. Chen, L., Duan, L., Sun, M., Yang, Z., Li, H., Hu, K., Yang, H., & Liu, L. (2023). Current trends and insights on EMS mutagenesis application to studies on plant abiotic stress tolerance and development. Frontiers in Plant Science, 13, 1052569. https://doi.org/10.3389/ fpls.2022.1052569.
  24. Sağel, Z., Tutluer, M. İ., & Peşkircioğlu, H. (2002). Bitki ıslahında mutasyon ve doku kültürü teknikleri (Kurs notları). Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, ANTHAM Nükleer Tarım Radyobiyoloji Bölümü, Ankara 75p.
  25. Simco, B. A., Kantoğlu, K. Y., & Sağel, Z. (2014). Mutasyon ıslahı ile geliştirilen domates hatlarının verim ve kalite özellikleri. Uluslararası Mezopotamya Tarım Kongresi, 22-25 Eylül 2014, Diyarbakır, Türkiye.
  26. Karaca, M. (2018). Yeni nesil bitki ıslahı yöntemleri 29 Çakın, I. et. al / TJNS 38(2), 21 - 30, 2025 (moleküler bitki ıslahı) bazı avantaj ve dezavantajları. Research Journal of Agricultural Sciences, 11(1), 39-49. https://doi.org/10.33462/tabad.41479
  27. Kayın, N., & Turan, F. (2023). Bitki Doku Kültürünün Biyoteknolojik Olarak Kullanımı. Journal of Agricultural Biotechnology, 4(1), 1-10. https://dergipark.org.tr/en/ pub/joinabt/issue/78158/1300369.
  28. Kodym, A., & Afza, R. (2003). Physical and chemical mutagenesis. In Plant Mutation Breeding and Biotechnology (pp. 155-170). FAO/IAEA.
  29. Roy, S., Banerjee, A., & Basu, S. (2021). Mutation breeding in plants: Concept, methods and applications. Journal of Genetic Engineering and Biotechnology, 19(1), 128. https://doi.org/10.1186/s43141-021-00218-1.
  30. Franco, M. R., Piotto, F. A., Tulmann-Neto, A., & Nogueira, D. G. (2015). Rapid screening for selection of heavy metal-tolerant plants. Crop Breeding and Applied Biotechnology, 15(2), 88-94. https://doi. org/10.1590/1984-70332015v15n2a16.
  31. International Atomic Energy Agency. (1977). Manual on mutation breeding (Technical Report Series No. 119). Vienna: IAEA.
  32. International Atomic Energy Agency (IAEA). (2018). Manual on mutation breeding (3rd ed.; IAEA TECDOC-1426; IAEA TECDOC-1615). IAEA.
  33. Das, P., Islam, M. M., Kabir, M. H., Islam, M., Islam, S. A. M., Islam, R., Jahan, M. T., Roy, P. K., Halder, R., Roy, P. K., Mamun, A. N. K., & Hossain, M. L. (2021). Study on the effect of γ-irradiation (Co-60) on seed germination and agronomic traits in tomato plants (Lycopersicon esculentum L.). Notulae Scientia Biologicae, 13(4), Article 11061. https://doi.org/10.15835/nsb13411061
  34. Zafar, S. A., Aslam, M., Albaqami, M., Ashraf, A., Hassan, A., Iqbal, J., Maqbool, A., Naeem, M., Al-Yahyai, R., & Tan Kee Zuan, A. (2022). Gamma rays induced genetic variability in tomato (Solanum lycopersicum L.) germplasm. Saudi Journal of Biological Sciences, 29(5), 3300-3307. https://doi.org/10.1016/j.sjbs.2022.02.008.
  35. Büyükdinc, D. T., Kantoglu, K. Y., Karatas, A., Ipek, A., & Ellialtıoglu, S. S. (2019). Determination of effective mutagen dose for carrot (Daucus carota ssp sativus var atrorubens alef and D. carota) callus culture. International Journal of Science and Technology Research, 5(3), 15-23.
  36. Britt, A. B. (1999). Molecular genetics of DNA repair in higher plants. Trends in Plant Science, 4(1), 20-25. https://doi.org/10.1016/S1360-1385(98)01354-5.
  37. Kovács, E., & Keresztes, Á. (2002). Effect of gamma and UV-B/C radiation on plant cells. Micron, 33(2), 199- 210. https://doi.org/10.1016/S0968-4328(01)00011-9.
  38. De Micco, V., & Aronne, G. (2012). Morpho-anatomical traits for plant adaptation to drought. Plant Responses to Drought Stress, 37-61.
  39. Chong, S. P., Ahmad, Z., Bahari, N., & Shamsudin, S. (2023). Radiosensitivity test of in vitro regeneration tomato (Solanum lycopersicum) in radiation mutation. In Proceedings of the National Instrumentation and Technology Conference (NITC) 2023 (Abstract No. 30 PG-07). Nuklear Malaysia / NITC.
  40. Yamaguchi, H., Degi, K., & Morishita, T. (2008). Effects of ion beam irradiation on mutation induction and nuclear DNA content in chrysanthemum. Scientia Horticulturae, 118(1), 108-112.https://doi.org/10.1016/j. scienta.2008.05.005.
  41. Zaka, H. F., Lyle, J. M., & Kovalchuk, I. (2002). Radiobiological aspects of mutation breeding in plants. Mutation Research, 510(1-2), 141-152. https://doi. org/10.1016/S0027 5107(02)00017-6.
  42. Wi, S. G., Chung, B. Y., Kim, J. S., Kim, J. H., Baek, M. H., Lee, J. W., & Kim, Y. S. (2007). Effects of gamma irradiation on morphological changes and biological responses in plants. Micron, 38(6), 553-564. https://doi. org/10.1016/j.micron.2006.11.002.
  43. Kim, J. H., Baek, M. H., Chung, B. Y., Wi, S. G., & Kim, J. S. (2004). Alterations in the photosynthetic pigments and antioxidant machineries of red pepper (Capsicum annuum L.) seedlings from gamma-irradiated seeds. Journal of Plant Biology, 47(4), 314-321. https://doi. org/10.1007/BF03030542.
  44. Kantoğlu, K. Y., Çakın, I., Çetintaş, A. O., Göktuğ, A., & Laouini, M. (2025). Determining the effective mutation dose and impacts of irradiation for some vegetable species. Agriculture and Forestry, 71(2), 7-20. https:// doi.org/10.17707/AgricultForest.71.2.03.
  45. Mba, C., Afza, R., Bado, S., & Shu, Q. Y. (2010). Mutagenic radiations: Molecular mechanisms and applications in crop improvement. In Q. Y. Shu (Ed.), Induced plant mutations in the genomics era (pp. 1-17). FAO/IAEA.
  46. Shu, Q. Y., Forster, B. P., & Nakagawa, H. (2012). Plant mutation breeding and biotechnology. CABI.
  47. Chinnusamy, V., & Zhu, J. K. (2009). Epigenetic regulation of stress responses in plants. Current Opinion in Plant Biology, 12(2), 133-139. https://doi. org/10.1016/j.pbi.2008.12.006.
  48. Till, B. J., Cooper, J., Tai, T. H., Colowit, P., Greene, E. A., Henikoff, S.,. & Comai, L. (2007). Discovery of chemically induced mutations in rice by TILLING. BMC Plant Biology, 7, 19. https://doi. org/10.1186/1471-2229-7-19.
  49. Simco, B. A., Kantoğlu, K. Y., & Sağel, Z. (2014). Mutasyon ıslahı ile geliştirilen domates hatlarının verim ve kalite özellikleri. Uluslararası Mezopotamya Tarım Kongresi, 22-25 Eylül 2014, Diyarbakır, Türkiye.
  50. International Atomic Energy Agency (IAEA). (2018). Manual on mutation breeding (3rd ed.; IAEA TECDOC-1426; IAEA TECDOC-1615). IAEA.
  51. Mba, C., Afza, R., Bado, S., & Shu, Q. Y. (2010). Mutagenic radiations: Molecular mechanisms and applications in crop improvement. In Q. Y. Shu (Ed.), Induced plant mutations in the genomics era (pp. 1-17). FAO/IAEA.