KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 25 Sayı: 3

Uzay Turizmi ve Küresel Sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile Entegrasyonun Teorik Perspektifleri

Space Tourism and Global Sustainability: Theoretical Perspectives on the Integration with the Sustainable Development Goals

Vahit Oğuz Kiper(Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Turizm Fakültesi)0000-0001-5558-2341
Emrah Taşarer(Batman Üniversitesi, Turizm Fakültesi)0000-0001-6858-2981
Feridun Duman(Batman Üniversitesi, Turizm Fakültesi)0000-0002-0524-638X
Sayfa
1312–1327
Yayın Tarihi
2026-07-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bununla birlikte bu çalışma ışığında birtakım pratik açılımlar, stratejik öneriler ve gelecek araştırmalar için tavsiyeler de ortaya konulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Özellikle son yıllarda küresel anlamda gelişen teknoloji ile uzayın daha erişilebilir olmasıyla birlikte popülaritesi artan bir alan olan uzay turizmi, SpaceX, Blue Origin ve Virgin Galactic gibi şirketlerin öncülüğünde hızla büyüyen yenilikçi bir turizm türü olarak karşımıza çıkmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çağımızın en önemli gündemlerinden biri olan “sürdürülebilirlik” ile uzay turizmini birlikte değerlendiren yeteri kadar çalışmanın olmaması, literatürde bu yönde bir boşluk olduğunu düşündürmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bununla birlikte bu çalışma ışığında birtakım pratik açılımlar, stratejik öneriler ve gelecek araştırmalar için tavsiyeler de ortaya konulmuştur.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Uzay turizmi · Sürdürülebilir Turizm · Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri

Özet

Özellikle son yıllarda küresel anlamda gelişen teknoloji ile uzayın daha erişilebilir olmasıyla birlikte popülaritesi artan bir alan olan uzay turizmi, SpaceX, Blue Origin ve Virgin Galactic gibi şirketlerin öncülüğünde hızla büyüyen yenilikçi bir turizm türü olarak karşımıza çıkmaktadır. Literatürde uzay turizmi alanında yapılan çalışmaların çoğunlukla teknolojik gelişmeler, tüketici/turist davranışları veya ekonomik potansiyel çerçevesinde gerçekleştiği görülmektedir. Çağımızın en önemli gündemlerinden biri olan “sürdürülebilirlik” ile uzay turizmini birlikte değerlendiren yeteri kadar çalışmanın olmaması, literatürde bu yönde bir boşluk olduğunu düşündürmektedir. Öte yandan uzay turizmiyle birlikte ortaya çıkan yüksek enerji tüketimi, karbon emisyonları, uzay çöpü ve erişim eşitsizlikleri gibi unsurlar, sektörün sürdürülebilirliği konusunda ciddi soru işaretleri yaratmaktadır. Bu doğrultuda çalışma, uzay turizmi faaliyetlerinin Birleşmiş Milletler’in Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri/Sustainable Development Goals (SKH/SDGs) ile uyumluluğunu teorik bir çerçevede değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Uzay turizminin SKH’ne katkı sağlama potansiyelini, bu hedeflere aykırı yönlerini ve sektörün sürdürülebilirliğini artırmak için gerekli stratejileri ortaya koymayı hedeflemektedir. Çalışma uzay turizminin çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlarını SKH maddeleriyle ilişkilendirerek, sektörün küresel sürdürülebilirlik hedeflerine entegrasyonuna yönelik kavramsal bir model geliştirmeyi amaçlamaktadır. Önerilen bu model uzay turizminin çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlarını SKH ile entegre eden kavramsal bir çerçeve sunmaktadır. Bu çalışmada yapılan literatür incelemesi doğrultusunda, uzay turizminin çevresel (ör. karbon emisyonları, uzay çöpü), sosyal (ör. erişim eşitsizlikleri, eğitim fırsatları) ve ekonomik (ör. inovasyon, istihdam) etkilerini SKH ile eşleştirerek, sürdürülebilir turizm literatürüne disiplinler arası bir katkı sağlanmış ve politika yapıcılar için teorik bir rehber sunulmuştur. Bununla birlikte bu çalışma ışığında birtakım pratik açılımlar, stratejik öneriler ve gelecek araştırmalar için tavsiyeler de ortaya konulmuştur.

Abstract

Space tourism, which has gained increasing popularity in recent years with the advancement of global technologies and the growing accessibility of outer space, emerges as an innovative type of tourism that is rapidly expanding under the leadership of companies such as SpaceX, Blue Origin, and Virgin Galactic. A review of the literature indicates that studies on space tourism have predominantly focused on technological developments, consumer/tourist behavior, or economic potential. The lack of sufficient studies that evaluate space tourism together with “sustainability,” one of the most important issues of our time, suggests a gap in the literature in this regard. On the other hand, issues such as high energy consumption, carbon emissions, space debris, and access inequalities associated with space tourism raise significant concerns regarding the sustainability of the sector. In this context, the study aims to evaluate the compatibility of space tourism activities with the United Nations Sustainable Development Goals (SDGs) within a theoretical framework. It seeks to reveal the potential of space tourism to contribute to the SDGs, its contradictory aspects with these goals, and the strategies required to enhance the sustainability of the sector. The study aims to develop a conceptual model that links the environmental, social, and economic dimensions of space tourism with SDG targets, thereby supporting the integration of the sector into global sustainability objectives. The proposed model provides a conceptual framework that integrates the environmental, social, and economic dimensions of space tourism with the SDGs. Based on the literature review conducted, this study offers an interdisciplinary contribution to the sustainable tourism literature by matching the environmental (e.g., carbon emissions, space debris), social (e.g., access inequalities, educational opportunities), and economic (e.g., innovation, employment) impacts of space tourism with the SDGs, while providing a theoretical guide for policymakers. Furthermore, this study presents several practical implications, strategic recommendations, and suggestions for future research.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kiper, V. O., Taşarer, E., Duman, F. (2026). Uzay Turizmi ve Küresel Sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile Entegrasyonun Teorik Perspektifleri. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 25 Sayı: 3, 1312–1327. https://doi.org/10.21547/jss.1868906

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (40)

  1. Cernev, T., Bland, J., Zilgalvis, G., Kaleagasi, B., de Zwart, M., Tzachor, A., Richards, C. E., Chesley, B., McClintock, B., & Agachi, A. (2024). Assessing benefits and risks between the space economies and the sustainable development goals. Frontiers in Space Technologies, 5, Article 1375830. https://doi.org/10.3389/frspt.2024.1375830
  2. Chang, Y.-W. (2015). The first decade of commercial space tourism. Acta Astronautica, 108, 79–91. https://doi.org/10.1016/j.actaastro.2014.12.004
  3. Cohen, E. (2017). The paradoxes of space tourism. Tourism Recreation Research, 42(1), 22–31. https://doi.org/10.1080/02508281.2016.1239331
  4. Collins, P., & Autino, A. (2010). What the growth of a space tourism industry could contribute to employment, economic growth, environmental protection, education, culture and world peace. Acta Astronautica, 66(11–12), 1553–1562. https://doi.org/10.1016/j.actaastro.2009.09.012
  5. Crawford, I. A. (2016). The long-term scientific benefits of a space economy. Space Policy, 37(2), 58–61. https://doi.org/10.1016/j.spacepol.2016.07.003
  6. Crouch, G. I. (2001). The market for space tourism: Early indications. Journal of Travel Research, 40, 213–219.
  7. Fawkes, S. (2007). Space tourism and sustainable development. Journal of the British Interplanetary Society, 60(11), 401–408.
  8. García-García, A. R., Jacobo-Hernández, C. A., Ochoa-Jiménez, S., & Valdez-del Río, S. (2023). Sustainable development and tourism: A review of the literature in WoS from 2001 to 2020. Sustainability, 15(24), 16805. https://doi.org/10.3390/su152416805
  9. Gohd, M. (2022). 3 predictions for space tourism in 2022. Forbes.
  10. Gugunskiy, D., & Emelianova, N. (2021). Space activities and sustainable development goals. In Modern global economic system: Evolutional development vs. revolutionary leap (pp. 702–708). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-69415-9_80
  11. İnan-Şimşek, A., & Atvur, S. (2025). Sustainable space governance as a key to protect future generations’ rights. European Journal of Futures Research, 13, Article 8. https://doi.org/10.1186/s40309-025-00254-8
  12. Khizar, H. M. U., Younas, A., Kumar, S., Akbar, A., & Poulova, P. (2023). The progression of sustainable development goals in tourism: A systematic literature review of past achievements and future promises. Journal of Innovation and Knowledge, 8(4), 100442. https://doi.org/10.1016/j.jik.2023.100442
  13. Kim, M. J., Hall, C. M., Kwon, O., & Sohn, K. (2024). Space tourism: Value-attitude-behavior theory, artificial intelligence, and sustainability. Journal of Retailing and Consumer Services, 77, 103654.
  14. Kiper, V. O., & Batman, O. (2021). Uzay turizmi: Olasılıklar, uygulamalar, kavramsal bir yaklaşım. Journal of Emerging Economies and Policy, 6(1), 265–271.
  15. Kiper, V. O., & Batman, O. (2023). Uzay turizminin risk analizi: Türkiye örneği. Journal of Tourism Intelligence and Smartness, 6(2), 172–176.
  16. Küçük, Ö. (2022). Uzay turizmi, seyahat ve yenilik. Journal of Tourism Intelligence and Smartness, 5(3), 243-255. https://izlik.org/JA55BW75MK
  17. Lavaredas, A., Campos, F., Almeida, G. G. F., Dias, F., & Almeida, P. (2025). Sustainable development goals in tourism research. Discover Sustainability, 6, Article 759. https://doi.org/10.1007/s43621-025-01587-x
  18. Lawrence, A., Rawls, M. L., Jah, M., Boley, A., Di Vruno, F., Garrington, S., Kramer, M., Lawler, S., Lowenthal, J., McDowell, J., & McCaughrean, M. (2022). The case for space environmentalism. Nature Astronomy, 6, 428–435. https://doi.org/10.1038/s41550-022-01655-6
  19. Mak, E. (2024). Addressing space tourism’s environmental effects: Marine environment regulations as a basis for regulating orbital space debris. Journal of Air Law and Commerce, 89(3), 477–502. https://doi.org/10.25172/jalc.89.3.5
  20. Mann, A. (2010, October 22). Space tourism to accelerate climate change. Nature.
  21. Messeri, L. (2020). Placing outer space: An earthly ethnography of other worlds. Duke University Press.
  22. OECD. (2023). The Space Economy in Figures: Responding to Global Challenges, OECD Publishing, Paris.
  23. Padhy, A. K., & Padhy, A. K. (2021). Legal conundrums of space tourism. Acta Astronautica, 184, 269–273.
  24. Paladini, S., & Saha, K. (2023). The quest for sustainability in lower orbit: Conceptual models for space tourism. International Journal of Tourism Research, 25(3), 333–349. https://doi.org/10.1002/jtr.2568
  25. Peeters, P. (2018). Why space tourism will not be part of sustainable tourism. Tourism Recreation Research, 43(4), 540–543. https://doi.org/10.1080/02508281.2018.1511942
  26. Peeters, W. (2021). From space tourism to commercial suborbital travel. Journal of Tourism & Hospitality, 10(S4), Article 001. https://doi.org/10.35248/2167-0269.21.s4.001
  27. Poed, S. (2020). Social inclusion and equal access to high-quality, inclusive education. In W. Leal Filho (Ed.), Encyclopedia of the UN Sustainable Development Goals (pp. 780–789). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-95870-5_18
  28. Rißler, G., Köpfer, A., & Buchner, T. (2023). Space, education, and inclusion: Interdisciplinary approaches. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003313014
  29. Ryan, R. G., Marais, E. A., Balhatchet, C. J., & Eastham, S. D. (2022). Impact of rocket launch and space debris air pollutant emissions on stratospheric ozone and global climate. Earth’s Future, 10(6), e2021EF002612.
  30. Ryzhenko, I., & Halahan, O. (2020). International legal regulation of space tourism. Advanced Space Law, 5, 83–90. https://doi.org/10.29202/asl/2020/5/8
  31. Schweinsberg, S., & Fennell, D. (2024). Space tourism: A historical and existential perspective. Sustainability, 16(1), 79. https://doi.org/10.3390/su16010079
  32. Sharma, S. P. (2024). Impact of spaceflight on Earth’s atmosphere: Climate, ozone, and the upper atmosphere (NASA Technical Memorandum No. NASA/TM–20240013276). National Aeronautics and Space Administration, Ames Research Center.
  33. Sirieys, E. (2022). Environmental impact of space launches and societal response [Master’s thesis, Massachusetts Institute of Technology]. https://dspace.mit.edu/handle/1721.1/144846
  34. Spector, S., & Higham, J. E. S. (2019). Space tourism, the Anthropocene, and sustainability. In Space tourism (Vol. 25, pp. 245–262). Emerald Publishing.
  35. Taşarer, E., Dilmaç, E., Kiper, V. O., & Türkay, O. (2025). Sonsuzluğa bir bilet: TEKNOFEST katılımcılarının uzay turizmine ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 22(2), 557–580.
  36. Taşarer, E., Kiper, V. O., Batman, O., & Türkay, O. (2021). All aboard! Is space tourism still a fantasy or a reality: An investigation on Turkish market. In C. Cobanoglu, & V. Della Corte (Eds.), Advances in global services and retail management (pp. 1–11). USF M3 Publishing. https://www.doi.org/10.5038/9781955833035
  37. Toivonen, A. (2023). New space tourism sustainability as an evolving concept. Highlights of Sustainability, 2(2), 75–82. https://doi.org/10.54175/hsustain2020007
  38. United Nations Office for Outer Space Affairs. (2021). Space supporting the Sustainable Development Goals. https://www.unoosa.org/oosa/en/ourwork/space4sdgs/index.html
  39. Wilson, A. R., & Vasile, M. (2023). The space sustainability paradox. Journal of Cleaner Production, 423, 138869.
  40. Yazıcı, A. M., & Tiwari, S. (2021). Space tourism: An initiative pushing limits. Journal of Tourism Leisure and Hospitality, 3(1), 38-46. https://doi.org/10.48119/toleho.862636