KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 25 Sayı: 3

Eski Çağ’da Mücadele ve Savaşın Kavramsal Dönüşümü

The Conceptual Transformation of Struggle and War in Antiquity

Yasin Topaloğlu(ATATURK UNIVERSITY)0000-0002-3048-0207
Murat Kılıç(Erzurum Technical University, Faculty of Literature, Department of History, Erzurum, Turkey)0000-0002-7646-8596
Sayfa
1272–1291
Yayın Tarihi
2026-07-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Diğer yandan bazı kavramsal değişimlerin dil ve zihin dünyasındaki etkilerini de irdeleyen bu çalışma, Eski Çağ’daki savaş ve mücadele kavramlarının terminolojik çözümlemesine odaklanmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bireyin doğaya karşı hayatta kalma çabasıyla başlayan süreç, zamanla büyük çaplı savaşlara evrilerek kesintisiz bir mücadele halini almıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Nüfus artışı, kitlesel mücadelenin yani savaşın ilk basamağını oluşturur.
💡
Sonuç & Katkı:Diğer yandan bazı kavramsal değişimlerin dil ve zihin dünyasındaki etkilerini de irdeleyen bu çalışma, Eski Çağ’daki savaş ve mücadele kavramlarının terminolojik çözümlemesine odaklanmaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Eski Çağ Tarihi · Kavramsal Araştırma · Mücadele

Özet

Bireyin doğaya karşı hayatta kalma çabasıyla başlayan süreç, zamanla büyük çaplı savaşlara evrilerek kesintisiz bir mücadele halini almıştır. Hükmetme anlayışı da benzer bir gelişim göstererek yerel otlaklardaki küçük toplulukları denetlemekten, kıtalara yayılan ve dünyaya hükmetmeyi hedefleyen imparatorluklara dönüşmüştür. İnsanoğlunun yaşadığı bu köklü dönüşümün aşamaları, kültürel bir birikimin ürünü olarak zamanla belirginleşmiştir. Nüfus artışı, kitlesel mücadelenin yani savaşın ilk basamağını oluşturur. Bu süreç; kültürel etkileşim, yönetici sınıfın ortaya çıkışı, silah teknolojisindeki ilerlemeler ve iç-dış baskılar gibi unsurlarla hem yönetimsel hem de bilişsel olarak olgunlaşmıştır. Ekonomik ve lojistik alanındaki gelişmeler ise bu dönüşümü destekleyen diğer temel etkenlerdir. Bu araştırma, Reinhart Koselleck’in Kavramsal Tarih Yöntemi (Begriffsgeschichte) üzerinden "mücadele" ve "savaş" kavramlarını tarihsel bağlamda inceleyerek literatüre teorik bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, Paleolitik Çağ’dan devletleşme sürecine kadar olan evrede mücadelenin savaşa dönüşüm aşamaları kavramsal bir perspektifle ele alınmıştır. Savaşın nedenleri, biçimleri veya sonuçlarının tartışıldığı genel literatürde, bu kavramsal dönüşümcü bakış açısının özgün bir değer taşıdığı düşünülmektedir. Gözlem ve karşılaştırmalara dayanan bu inceleme, mücadele ile savaş arasındaki ayrım ve "savaş" kavramının terminolojik olarak hangi zamandan itibaren kullanılması gerektiği gibi sorulara yanıt aramaktadır. Diğer yandan bazı kavramsal değişimlerin dil ve zihin dünyasındaki etkilerini de irdeleyen bu çalışma, Eski Çağ’daki savaş ve mücadele kavramlarının terminolojik çözümlemesine odaklanmaktadır.

Abstract

The relentless struggle of the individual, which began as a basic effort to survive against nature, has evolved over time into large-scale warfare. The concept of dominion has undergone a similar transformation, progressing from the control of small groups in local pastures to the rise of continental empires seeking global hegemony. The stages of this profound human transformation emerged gradually as a product of cultural accumulation. The growth of the human population marks the initial phase of collective struggle—namely, war. This collective struggle has matured both administratively and cognitively through cultural interaction, the emergence of a ruling class, the advancement of weaponry, and various internal and external pressures. Other contributing factors include significant developments in the fields of economics and logistics. Utilizing Reinhart Koselleck’s Conceptual History method (Begriffsgeschichte), this research aims to provide a theoretical contribution to the literature by examining the concepts of "struggle" and "war" within their historical contexts. The study explores the stages of the transition from Paleolithic struggle to organized warfare through a conceptual lens. While existing literature often focuses on the causes, forms, or consequences of war, this study posits that a conceptual shift in perspective is of critical importance. Through comparisons and observations, this research seeks to address the distinction between struggle and war, identify the period in which the term "war" should first be applied, and define the core components of warfare. Furthermore, by exploring the impact of conceptual shifts on language and thought, this work serves as an analytical inquiry into the terminological resolution of war and struggle in the Ancient Era.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Topaloğlu, Y., Kılıç, M. (2026). Eski Çağ’da Mücadele ve Savaşın Kavramsal Dönüşümü. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 25 Sayı: 3, 1272–1291. https://doi.org/10.21547/jss.1751554

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (94)

  1. Ahmed, M. (2014). An archaeological History. Foursome Group.
  2. Akkermans, P., & Schwartz, G. M. (2003). The archaeology of Syria: from complex hunter-gatherers to early urban societies (c. 16,000-300 BC). Cambridge University Press.
  3. Allan, W. (2012). Homer: The iliad. Bristol Classical Press.
  4. Alp, S. (2000). Hitit Çağı’nda Anadolu: çivi yazılı ve hiyeroglif yazılı kaynaklar. TÜBİTAK.
  5. Bahrani, Z. (2017). Mesopotamia: Ancient Art and Architecture. Thames & Hudson.
  6. Balkan, K. (2020). Letters of King Anum-Hirbi of Mama to King Warshama of Kanish. TTK.
  7. Beckman, G. M. (1990). Hittite Myths. Scholars Press.
  8. Bradford, A. (2000). With Arrow, Sword and Spear. ABC-Clio.
  9. Braidwood, R. J. (1957). Jericho and its Setting in Near Eastern History. Antiquity, 31(122), 73-81. Cambridge Core. https://doi.org/10.1017/S0003598X00022146
  10. Bryce, T., & Birkett-Rees, J. (2016). Atlas of the ancient Near East: from prehistoric times to the Roman imperial period. Routledge.
  11. Burg, D. F. (2004). A World History of Tax Rebellions. Routledge.
  12. Carneiro, R. L. (1992). The role of warfare in political evolution: Past results and future projection. In Effect of War in Society. (Ed./Eds.), pp. Boydell & Brewer.
  13. Çatalhöyük. (2016). T.C. Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları.
  14. Celilzade, H. (2025). Herakleitos’un Siyasi Bağlamda Yorumlanışı. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, 24, 84–98. https://doi.org/10.55256/temasa.1732416
  15. Chkopia, S. (2021). Information Warfare in the Modern Political Theory. USBED, 3(4), 105–116.
  16. Çiğdem, S., & Kılıç, M. (2022). Resim. In L. G. Gökçek, E. Yıldırım, & O. Pekşen (Eds.), Eski Mezopotamya’nın Kültür Tarihi (pp. 419–454). Değişim.
  17. Clausewitz, C. V. (2008). On war. Oxford University Press.
  18. Cooper, J. S. (1993). Paradigm and Propaganda. The Dynasty of Akkade in the 21st Century. In M. Liverani (Ed.), Akkad the First World Empire. Heel.
  19. Coser, L. (1964). Function of social conflict. The Free Press.
  20. Creveld, M. V. (2009). Transformation of War. Free Press.
  21. Dahrendorf, R. (1959). Class and class conflict in industrial society. Stanford University Press.
  22. Davie, M. R. (2003). The evolution of war: a study of its role in early societies. Dover Publications.
  23. Diodorus Siculus. (1933). Diodorus of Sicily, In ten volumes (R. M. Geer, C. H. Oldfather, F. R. Walton, B. Charles, & C. L. Sherman, Trans.). Heinemann.
  24. Diodorus Siculus. (1933). Diodorus of Sicily, In ten volumes (R. M. Geer, C. H. Oldfather, F. R. Walton, B. Charles, & C. L. Sherman, Trans.). W. Heinemann. New York.
  25. Dong, X. (2022). The King’s Spear: A Note on Bronze Weapons and Weapons Manufacturing in the Ur III Period. Dabir, 9(1), 95–103. https://doi.org/10.1163/29497833-00901011
  26. Emir, O. (2022). Atın Evcilleştirilmesinden Tekerlekli Arabalara Savaş Arabalarının Kökenleri. Değişim.
  27. Escudier, A. (2011). Political concepts and time: New Approaches to conceptual History. In J. Sebastián (Ed.), Political concepts and time. Editorial Universidad de Cantabria.
  28. ETCSL translation: t.2.1.3. (2024, March 16). Retrieved from The Electronic Text Corpus of Sumerian Literature. https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.2.1.3#
  29. Fagan, G. G., Fibiger, L., Hudson, M., & Trundle, M. (2020). The Cambridge world history of violence Volume 1, The prehistoric and ancient worlds. Cambridge University Press.
  30. Flannery, K., & Marcus, J. (2012). The Creation of Inequality: How Our Prehistoric Ancestors Set the Stage for Monarchy, Slavery, and Empire. Harvard University Press.
  31. Foucault, M. (1982). The Subject and Power. Critical Inquiry, 8(4), 777–795.
  32. Foucault, M. (2009). Security, territory, population: Lectures at the Collège de France
  33. Frangipane, M. (2011). Doğu Anadolu. In N. Karul (Ed.), Anadolu’nun Arkeoloji Atlası (pp. 126–129). Yaysat.
  34. Gabriel, R. A. (2002). The great armies of antiquity. ABC Clio.
  35. Gaius Iulius Caesar. (1960). Commentarii de bello civili (R. Greve, Trans.). Paderborn Schöningh.
  36. Gallatin, A. (1848). War Expenses. Astor House.
  37. Gardner, R., & Heider, K. (1969). Gardens of War. ‎ Random House.
  38. Garner, R. (Director). (1963). Dead Birds. Documentary Educational Resources.
  39. Haklay, G., & Gopher, A. (2020). Geometry and architectural planning at Göbekli Tepe, Turkey. Cambridge Archaeological Journal, 30(2), 343-355. https://doi.org/10.1017/S0959774319000660
  40. Hamblin, W. J. (2006). Warfare in the ancient Near East to 1600 BC: holy warriors at the Dawn of History. Routledge.
  41. Hanson, V. D. (2009). The Western way of war: infantry battle in Classical Greece. University Of California Press.
  42. Hart, G. (2004). Egyptian myths. University Of Texas Press.
  43. Heraclitus. (2001). Heraclitus: Greek text with a short commentary (M. Marcovich, Trans.). Academia-Verl.
  44. Herodotus. (2002). Herodot tarihi (Ökmen, M., Trans.). Türkiye iş Bankası Kültür Yayınları.
  45. Hinde, R. A. (1992). The Institution of War. Palgrave Macmillan.
  46. Hobbes, T. (1907). Leviathan. G. Routledge & Sons.
  47. Hoffner, H. (2003). Proclamation Of Anitta of Kussar. In W. W. Hallo (Ed.), The Context of Scripture. (pp. 182–184). Brill.
  48. Homeros. (2007). İlyada (A. Erhat & A. Kadir, Trans.). Can Yayınları.
  49. Hornblower, S. (1994). Greek historiography. Clarendon Press.
  50. Hyden, M. (2020). Romulus. Pen and Sword History.
  51. İbn Haldun. (2007). Mukaddime (Uludağ S., Ed.). Dergâh Yayınları.
  52. Jordheim, H., & Neumann, I. B. (2011). Empire, imperialism and conceptual history. Journal of International Relations & Development, 14(2), 153–185. https://doi.org/10.1057/jird.2010.21
  53. Julius Caesar. (2004). De bello Gallico (H. E. Gould & J. L. Whiteley, Trans.). Bristol
  54. Keegan, J. (1993). A History of Warfare. Alfred A. Knopf, New York.
  55. Kelly, R. C. (2000). Warless societies and the origin of war. University of Michigan Press.
  56. Kleiner, F. (2014). Gardner's Art Through the Ages - Backpack Edition, Book of Antiquity. Cengage Learning.
  57. Köroğlu, K. (2012). Eski Mezopotamya tarihi başlangıcından Perslere kadar. İletişim.
  58. Koselleck, R. (2018). Sediments of time: On possible histories (S. Franzel & S. L. Hoffmann, Eds. & Trans.). Stanford University Press.
  59. Kostuch, L. (2011). Pantes theoi, Polemos and Ares on the Battlefield. The Greek Concept of the War Deity. Symbolae Philologorum Posnaniensium Graecae et Latinae, 21(1), 41–48.
  60. Krause, R. (1935). The Human Factor in War. US Navy Proceedings, 61(8), 1065–1070.
  61. Kuiper, K. (2011). Mesopotamia: The World’s Earliest Civilization. Britannica.
  62. Lévi-Strauss, C. (1966). Mythologiques I: The raw and the cooked (J. D. Weightman, Trans.). Plon. (Original work published 1964)
  63. Liverani, M. (1993). Model and Actualization. The Kings of Akkad in the Historical Tradition. In M. Liverani (Ed.), Akkad the First World Empire. HEEL.
  64. Livy, Yardley, J., & Hoyos, B. D. (2017). History of Rome. Harvard University Press.
  65. Livy. (2009). Hannibal’s War (D. Hoyos, Ed.). OUP Oxford.
  66. Lopez, A. C. (2019). Making “my” problem “our” problem: Warfare as collective action, and the role of leader manipulation. The Leadership Quarterly, 31(2). https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2019.05.001
  67. Lupo, K. D., & Schmitt, D. N. (2002). Upper Paleolithic Net Hunting, Small Prey Exploitation, and Women’s Work Effort: A View from the Ethnographic and Ethnoarchaeological Record of the Congo Basin. Journal of Archaeological Method and Theory, 9(2), 147–179.
  68. Machiavelli, N. (2019). Machiavelli: The Prince (Q. Skinner & R. Price, Eds.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781316536223
  69. Machiavelli, N. (2019). The prince (O. Francis, Trans.). Macmillan Collector’s Library.
  70. Maden, S. (2015). Gilgamis destani. İş Bankası.
  71. Marcus Tullius Cicero. (1994). De officiis / Text. Aschendorff.
  72. Marx, K. (1867). Capital (Vol. 1). Verlag von Otto Meisner.
  73. Mead, M. (1990). Warfare is only an invention, not a biological necessity, the Dolphin Reader.
  74. Morton, F. (1960). On the evolution of social stratification and the state. Bobbs-Merrill.
  75. Müth, S., Schnelle, M., De, P. D., & Schneider, P. I. (2016). Ancient fortifications: a compendium of theory and practice. Oxbow Books.
  76. Najafipour, F. (2014). The Human Element in Combat. Megistan.
  77. Nikolov, V. (2016). The prehistoric salt production and urban center of Provadia Solnitsata, Northeastern Bulgaria. Journal of Méditerranéen Geography, (126), 71–78.
  78. Özcan, E. (2014). Dünyanın En Eski ve En Büyük Tapınma Alanı: Göbekli Tepe. TÜBİTAK Bilim ve Teknik, 30–39.
  79. Özdoğan, M. (2011). Kalkolitik Çağ -Köyden Kente. In N. Karul (Ed.), Anadolu’nun Arkeoloji Atlası (pp. 102–107). Yaysat.
  80. Pitman, H. (2013). Seals and sealings in the Sumerian World. In H. Crawford (Ed.), The Sumerian World (pp. 319–344). Routledge.
  81. Price, J. J. (2001). Thucydides and internal war. Cambridge University Press.
  82. Reinhart Koselleck. (2018). Sediments of time on possible histories (S. Franzel & S.-L. Hoffmann, Trans.). Stanford, California Stanford University Press.
  83. Ridley, R. (1973). The Unification of Egypt as Seen Through a Study of the Major Knife-handles, Palettes and Mace heads. Shield Press.
  84. Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2018). Essentials of organizational behavior (14th ed.). Pearson.
  85. Service, E. (1975). Origins of the state and civilisation: the process of cultural evolution. Norton.
  86. Sun Tzu. (2008). Savaş sanatı (A. Demir, Trans.). Kastaş Yayınevi.
  87. Thucydides. (2013). Thucydides. In J. Mynott (Trans.), Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/cbo9781139050371
  88. Wahl, J., & Tratmann, I. (2012). The Neolithic Massacre at Talheim. In R. Schulting & L. Fibiger (Eds.), Sticks, Stones, and Broken Bones: Neolithic Violence in a European Perspective. Oxford University Press.
  89. Waller, J. (2002). Becoming Evil: How Ordinary People Commit Genocide and Mass Killing. Oxford University Press.
  90. Westenholz, A. (1993). The World View of Sargonic Officials. Differences in Mentality Between Sumerians and Akkadians. In M. Liverani (Ed.), Akkad the First World Empire. Heel.
  91. Westenholz, J. G. (1997). Legends of the Kings of Akkade: the texts. Eisenbrauns.
  92. Wild, E., Stadler, P., Häußer, A., Kutschera, W., Steier, P., Teschler-Nicola, M., Wahl, J. & Windl, H. J. (2004). Neolithic Massacres: Local Skirmishes or General Warfare in Europe? Radiocarbon, 46(1), 377–385. https://doi.org/10.1017/s0033822200039680
  93. Winter, I. (1985). After the Battle Is Over: The “Stele of the Vultures” and the Beginning of Historical Narrative in the Art of the Ancient Near East. Studies in the History of Art, 16.
  94. Yener, K. A. (2000). The Domestication of Metals. Brill.