Dergiler / Asia Minor Studies / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 1

ATATÜRK DÖNEMİ TÜRKİYE-SURİYE İLİŞKİLERİ VE HATAY SORUNU (1920-1938)

Atatürk Perıod Turkey-Syrıa and Relationships (1923-1938)

Sayfa
158–183
Yayın Tarihi
2019-01-24
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada, Atatürk Döneminde Türkiye- Suriye ilişkileri daha çok Suriye ile yapılan anlaşmalar ve özellikle Hatay meselesi geniş olarak ele alınmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı sınırları içerisine dahil edilen Suriye bölgesi, 1.
📊
Temel Bulgular & Veri:Dünya savaşında önce İngilizler, sonra da Fransızlar tarafından işgal edilirken, 1918 Mondros ateşkes anlaşması ile Osmanlı bu bölgeyi kaybetmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada, Atatürk Döneminde Türkiye- Suriye ilişkileri daha çok Suriye ile yapılan anlaşmalar ve özellikle Hatay meselesi geniş olarak ele alınmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türkiye- Suriye İlişkileri · Atatürk Dönemi · Hatay

Özet

Yavuz Sultan Selim döneminde Osmanlı sınırları içerisine dahil edilen Suriye bölgesi, 1. Dünya savaşında önce İngilizler, sonra da Fransızlar tarafından işgal edilirken, 1918 Mondros ateşkes anlaşması ile Osmanlı bu bölgeyi kaybetmiştir. İtilaf devletleri arasında yapılan gizli anlaşma Sykes-Picot ile Fransız mandasına bırakılmıştır. 1946 yılında bağımsızlığını kazanana kadar Fransızların himayesinde kalmıştır. Kurtuluş savaşından sonra Suriye ile Sınır meseleleri, Suriye’de kalan Türkler gibi sorunlar meydana gelmiştir. En önemli Sorun ise Hatay Sorunu’ dur. Türkiye, Hatay meselesini sürekli gündemde tutmuş, Hatay’ın Türkiye’ye verilmesi için mücadelesini sürdürmüştür. Bu çalışmada, Atatürk Döneminde Türkiye- Suriye ilişkileri daha çok Suriye ile yapılan anlaşmalar ve özellikle Hatay meselesi geniş olarak ele alınmıştır.

Abstract

The Syrian territory, which was included in the Ottoman borders during the reign of Yavuz Sultan Selim, was occupied by the British and then the French in the First World War, and the Ottoman government lost the this territory in 1918 Mondros ceasefire agreement. This territory was left to the French mandate by The secret agreement between entente states Sykes-Picot. This region remained under the influence of the French until it gained independence in 1946. After the Liberation War, border problems with Syria was occured, such as the Turks in Syria. The most important problem is Hatay issue. Turkey, have kept the issue on the agenda of Hatay, Turkey has continued to struggle to be given to Turkey.In this study, Atatürk Period Turkish-Syrian relations and the agreements with Syria and is especially more widely discussed issue of Hatay.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akdeniz, S. (2019). ATATÜRK DÖNEMİ TÜRKİYE-SURİYE İLİŞKİLERİ VE HATAY SORUNU (1920-1938). Asia Minor Studies, Cilt: 7 Sayı: 1, 158–183. https://doi.org/10.17067/asm.455978

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (145)

  1. Akşam, 1 Haziran 1938.
  2. Akşam, 2 Haziran 1938.
  3. Akşam, 3 Haziran 1938.
  4. Akşam, 5 Haziran 1938.
  5. Akşam, 6 Haziran 1938.
  6. Akşam, 11 Haziran 1938.
  7. Akşam, 13 Haziran 1938.
  8. Akşam, 14 Haziran 1938.
  9. Akşam, 18 Haziran 1938.
  10. Akşam, 19 Haziran 1938.
  11. Akşam, 21 Haziran 1938.
  12. Akşam, 27 Haziran 1938.
  13. Cumhuriyet, 2 Ekim 1936.
  14. Cumhuriyet, 4 Ekim 1936.
  15. Cumhuriyet, 10 Ekim 1936.
  16. Cumhuriyet, 16 Ekim 1936.
  17. Cumhuriyet, 18 Ekim 1936.
  18. Cumhuriyet, 20 Ekim 1936.
  19. Cumhuriyet, 4 Kasım 1936.
  20. Cumhuriyet,15 Kasım 1936.
  21. Cumhuriyet, 15 Kasım 1936.
  22. Cumhuriyet,19 Kasım 1936.
  23. Cumhuriyet,28 Kasım 1936.
  24. Cumhuriyet, 4 Aralık 1936.
  25. Cumhuriyet,7 Aralık 1936.
  26. Cumhuriyet,13 Aralık 1936.
  27. Cumhuriyet, 13 Aralık 1936.
  28. Cumhuriyet, 15 Aralık 1936.
  29. Cumhuriyet, 18 Aralık 1936.
  30. Cumhuriyet, 23 Aralık 1936.
  31. Cumhuriyet, 24 Aralık 1936.
  32. Cumhuriyet, 25 Aralık 1936.
  33. Cumhuriyet, 4 Ocak 1937.
  34. Cumhuriyet, 10 Ocak 1937.
  35. Cumhuriyet, 25 Ocak 1937.
  36. Cumhuriyet, 30 Ocak 1937.
  37. Cumhuriyet, 31 Ocak 1937.
  38. Cumhuriyet, 1 Şubat 1937.
  39. Cumhuriyet, 2 Şubat 1937.
  40. Cumhuriyet, 3 Şubat 1937.
  41. Cumhuriyet, 5 Şubat 1937.
  42. Cumhuriyet, 6 Şubat 1937.
  43. Cumhuriyet, 8 Şubat 1937.
  44. Cumhuriyet, 9 Şubat 1937.
  45. Cumhuriyet, 10 Şubat 1937.
  46. Cumhuriyet, 11 Şubat 1937.
  47. Cumhuriyet, 12 Şubat 1937.
  48. Cumhuriyet, 13 Şubat 1937.
  49. Cumhuriyet, 14 Şubat 1937.
  50. Cumhuriyet, 15 Şubat 1937.
  51. Cumhuriyet, 16 Şubat 1937.
  52. Cumhuriyet, 17 Şubat 1937.
  53. Cumhuriyet, 18 Şubat 1397.
  54. Cumhuriyet, 19 Şubat 1937.
  55. Cumhuriyet, 21 Şubat 1937.
  56. Cumhuriyet, 22 Şubat 1937.
  57. Cumhuriyet, 26 Şubat 1937.
  58. Cumhuriyet, 27 Şubat 1937.
  59. Cumhuriyet, 28 Şubat 1937.
  60. Cumhuriyet, 21 Mart 1937.
  61. Cumhuriyet, 24 Mart 1937.
  62. Cumhuriyet, 25 Mart 1937.
  63. Cumhuriyet, 29 Mart 1397.
  64. Cumhuriyet, 31 Mart 1937.
  65. Ulus, 13 Ocak 1937.
  66. Ulus, 27 Ocak 1937.
  67. Ulus, 28 Ocak 1937.
  68. Ulus, 30 Ocak 1937.
  69. Ulus, 31 Ocak 1937.
  70. Ulus, 14 Şubat 1937.
  71. Ulus, 15 Şubat 1937.
  72. Ulus, 16 Şubat 1937.
  73. Ulus, 27 Şubat 1937.
  74. Ulus, 28 Şubat 1937.
  75. Resmi Gazete, Sayı: 2994, Kararname No: 2293, 5 Mayıs 1935.
  76. Resmi Gazete, Kararname No: 6987, Sayı: 3650, 7 Temmuz 1937.
  77. Akçora, E. (1995). Hatay’ın ilhakının Türk dış politikasındaki yeri. Atatürk araştırma merkezi dergisi, 11(32), Temmuz-1995, ss.379-405.
  78. Akın, N. (2016). Celal Bayar’ n başbakanlığı döneminde Türk dış politikası. Tarih ve gelecek dergisi, 2(1), Yıl:2
  79. Armaoğlu F. (1992). Siyasi tarih (1914-1980), c.1, Türkiye iş bankası kültür yayınları, 8. Baskı, Ankara
  80. Atabey, F. (2015). Türk-İngiliz siyasi ilişkileri (1936-1939). History studies, 7(1).
  81. Ateş S. (2018a). Türkiye’de din politikaları ve din-siyaset ilişkisi-cumhuriyet döneminde din politikaları ve din-siyaset ilişkisi (1946-1960), Ötüken Neşriyat, İstanbul.
  82. Ateş, S. (2018b). 12 Eylül 1980 darbesi ile 28 Şubat 1997 Darbesi arasında din-siyaset ilişkileri ve din eğitimi politikaları. Avrasya uluslararası araştırmalar dergisi, 6(13).
  83. Aydoğan, E. (2007). Kliment Yefromoviç Voroşilov'un Türkiye'yi ziyareti ve Türkiye-Sovyet Rusya ilişkilerine katkısı. Ankara üniversitesi Türk inkılâp tarihi enstitüsü Atatürk yolu dergisi, 39, Ankara
  84. Ayrancı, Z. Ş. (2006) Türkiye-Suriye ilişkileri. (Basılmamış yüksek lisans tezi), Eskişehir: Anadolu üniversitesi,
  85. Bıyıklı M. (2006). Batı işgalleri karşısında Türkiye’nin Ortadoğu politikaları: Atatürk Dönemi, Gökkubbe yay, İstanbul
  86. Bıyıklı M. (2008). Türk dış politikası; Cumhuriyet dönemi-2, Gökkubbe yayınları, İstanbul
  87. Bıyıklı, M. (2008). Kemal Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti devletinin Ortadoğu’ya yönelik siyasi ve askeri yaklaşımları ve politikaları (1917-1938). Türk dış politikası: cumhuriyet dönemi-2, Editör: Mustafa Bıyıklı, Gökkubbe yay, İstanbul
  88. Birlik, G. K. (2010). Celal Bayar’ın başbakanlığı İsmet İnönü’den devralması ve bunun siyasi müsteşarlık üzerine etkisi. Ankara üniversitesi Türk İnkılâp tarihi enstitüsü Atatürk yolu dergisi, 12(46), Ankara
  89. Birsel, Haktan & Özkaya Duman, O. (2012). Le Sandjak Est Turc (Sancak Türk’tür) broşüründe İskenderun sancağı sorunsalı. Ankara üniversitesi Türk inkılâp tarihi enstitüsü Atatürk yolu dergisi, 50, Ankara
  90. Bozkurt, G. (2013). Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası(Türkiye cumhuriyetinin 80. Yılı Özel Sayısı). Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Cilt:19, sayı:56, Ankara
  91. Budak M. (2003). İdealden gerçeğe: Misak-ı milliden Lozan’a dış politika, Küre yay, 2.Baskı, İstanbul.
  92. Çağdaş Türkiye tarihi, Mersin üniversitesi yayınları, Mersin, 2002.
  93. Çelenk S. (1997). Hatay’ın kurtuluş mücadelesi Anıları, yay. Haz: Günay Çelenk, Antakya gazeteciler cemiyeti yay, Antakya
  94. Çelik, M. E. (2017) İngiliz Büyükelçilik Raporlarında Türk dış Politikası(1933-1937). Tarih ve Gelecek Dergisi, Cilt:3, Sayı:2
  95. Çelik, M. E. (2018). Türkiye’nin Sadabad Paktı ekseninde şekillenen Ortadoğu politikası. History studıes, 10(8).
  96. Çeliker, İ. (2018). Atatürk’ün Ortadoğu politikası. Tarih okulu dergisi (TOD), XXXIV
  97. Çoker F. (1996). Türk parlamento tarihi (1931-1935) 5. Dönem, c.1, TBMM Vakfı yayınları, Ankara
  98. Dağıstan A. & Sofuoğlu, A. (2008). İşgalden katılıma Hatay, Phoenix yayınevi, Ankara
  99. Dağıstan, A. &Sofuoğlu, A. (2005). Arşiv belgeleri ışığında sancak (Hatay)’ın bağımsızlık sürecinin ilk aşaması ve Türkiye. Atatürk araştırma merkezi dergisi, 21(61), Ankara.
  100. Eroğlu, H. (1982). Türk inkılap tarihi, MEB basımevi, İstanbul
  101. Gönlübo, L, M. & Sar, C. (1997). Atatürk ve Türkiye’nin dış politikası, Atatürk araştırma merkezi yayınları, Ankara
  102. Gönlübol, M. & Kürkçüoğlu, Ö. (2000). Atatürk Dönemi Türk dış politikasına genel bir bakış. Atatürk dönemi Türk dış politikası(makaleler), yay. Haz: Berna Türkdoğan, Ankara
  103. Güneş, İ. (2003). Türk parlamento tarihi 5. dönem (1935-1939), c. 1, TBMM Vakfı yayınları, Eskişehir.
  104. Hatipoğlu, S. (2001). Türk-Fransız mücadelesi (orta Toros geçitleri, 1915-1921), AAM yayınları, Ankara
  105. Hatipoğlu, S. (2001b). Hatay’ın kurtuluşunun fikri temelleri. Anavatana katılışının 60.yıldönümünde Hatay, Atatürk araştırma merkezi yayınları, Ankara
  106. İleri, İ. (2005). Türkiye'nin dış politikası. Ankara üniversitesi Türk inkılâp tarihi enstitüsü Atatürk yolu dergisi, s:35-36, Ankara
  107. İnan, A. (1998). Türkiye cumhuriyeti ve Türk devrimi, TTK, 4.Baskı, Ankara
  108. İnönü'nün Söylev ve Demeçleri 1919–1946, TİTE Yayınları, İstanbul, 1946.
  109. Kınross, L. (1973). Atatürk; bir milletin yeniden doğuşu. (Çev. Ayhan Tezel) 5.Baskı, Sander yay, İstanbul
  110. Kızılırmak, A. (2012). Askeri ve siyasi yönleriyle Kazım Özalp, TBMM Kültür, Sanat ve yayın kurulu yayınları, Ankara
  111. Kocabaş, S. (2007). Atatürk dönemi (1932-1938), c. 2, İstanbul
  112. Konuralp, N. A. (1996) Hatay’ın kurtuluş ve kurtarılış mücadelesi tarihi, İskenderun, 1996.
  113. Korkmaz, S. (2015). Türkiye-Suriye ilişkileri (1946-1960). (Basılmamış doktora tezi) Kahramanmaraş: Sütçü İmam üniversitesi,
  114. Köni, H. (1989). Hatay sorununa yeni bir bakış. Atatürk Yolu, 3, Ankara
  115. Melek, A. (1991). Hatay nasıl kurtuldu, TTK, Ankara
  116. Meriç, Ö. (2009). Türkiye’nin doğu politikası ve Bağdat Paktı, (Basılmamış yüksek lisans tezi), Ankara: Ankara üniversitesi.
  117. Mursaloğlu, M. (2001). “Misak-ı Milli ve bağımsızlığa doğru Hatay tarihi”, Anavatana katılışının 60.yıldönümünde Hatay, Atatürk araştırma merkezi yayınları, Ankara
  118. Pehlivanlı, H. (1998). Atatürk dönemi milli emniyet hizmetleri teşkilatı istihbarat raporlarında Hatay meselesi. Atatürk araştırma merkezi dergisi, 14(40), Ankara
  119. Sandıklı, A. (2008). Atatürk’ün dış politika stratejisi ve Avrupa birliği, Beta yay, 1.Baskı, İstanbul
  120. Sarınay, Y. (1996). Atatürk’ün Hatay politikası-1 (1936-1938). Atatürk araştırma merkezi dergisi, 12(34), Ankara
  121. Sarınay, Y. (2001). Atatürk dönemi Türk dış politikası ve Hatay. Anavatana katılışının 60.yıldönümünde Hatay, Atatürk araştırma merkezi yayınları, Ankara
  122. Saygı, T. (2015). Lozan Antlaşması’nda Musul sorunu ve Hatay meselesi. Yalova üniversitesi sosyal bilimler dergisi, 10, Yalova
  123. Serhan, A. (2013). Türk-Fransız ilişkilerinde Hatay sorunu (1918-1939), İstanbul bilgi üniversitesi yayınları, 2.Baskı, İstanbul
  124. Sonyel, S. (1995). Türk kurtuluş savaş ve dış politika, c.1, TTK, Ankara
  125. Soylu, P. Ü. (2017). Kaostan barışa köprü: balkan Paktı’nın inşası(1928-1934). Tarih okulu dergisi (TOD), XXIX.
  126. Soysal, İ. (1985). Hatay sorunu ve Türk-Fransız ilişkileri. Belleten, XLX(193).
  127. Soysal, İ. (2000). Türkiye’nin siyasal andlaşmaları, c.1 (1920-1945), TTK, 3.Baskı, Ankara
  128. Sökmen, T. (1992). Hatay’ın kurtuluşu için harcanan çabalar, TTK, Ankara
  129. Şimşir, B. N. (1981) “Atatürk’ün Yabancı Devlet Adamlarıyla Görüşmeleri”, Belleten, Cilt: XLVII, Sayı:177
  130. Tekin, M. (2000) Hatay tarihi (Osmanlı dönemi), Atatürk kültür merkezi yayınları, 1.Baskı, Ankara.
  131. Tekin, M. (2009). Hatay devleti millet meclisi zabıtları, Atatürk araştırma merkezi yayınları, Ankara.
  132. Tunçay, M. (1976). Hatay Sorunu ve TBMM. Türk Parlamentoculuğunun ilk Yüzyılı (1876-1976), Haz: Siyasi İlimler derneği, Ankara
  133. Turan, Ş. (1996). Türk devrim tarihi-3: yeni Türkiye’nin oluşumu (1932-1938), Bilgi yay, 1.Baskı, Ankara.
  134. Turan, Tufan-Turan, Esin Tüylü. (2011). Cumhuriyet Ve Ulus Gazetelerinde Saadâbad Paktı’nın İmzalanmasının Yansımaları. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume:6/3
  135. Türkiye Cumhuriyeti tarihi-2, AAM yayınları, Sekreterya: Hüseyin Tosun, Ankara, 2005.
  136. Türkmen, İ. (2014). Türkiye Cumhuriyeti’nin Ortadoğu Politikası. Editörler: Atilla Sandıklı-Erdem Kaya, Ortadoğu’da değişim ve Türkiye, Bilgesam Yayınları, İstanbul
  137. Ulusan, Ş. (2008). Türkiye’nin Milletler Cemiyeti’ne (cemiyet-i akvam) Girişi -Öncesi Ve Sonrası. Çağdaş Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, VII/16-17
  138. Umar, Ö. O. (2004). Osmanlı yönetiminde ve Fransız mandası döneminde Suriye’de Arap bağımsızlık hareketleri (1908-1938), ATAM yayınları, Ankara.
  139. Umar, Ö. O. (2010). Cumhuriyet Döneminde Atatürk’ün Ortadoğu Politikası (1923-1938). FÜ Ortadoğu Araştırmaları Dergisi, cilt:6, sayı:2, Elazığ
  140. Ünal, T. (2001) Türk siyasi tarihi, c.2, yay. Haz: Ali Güler- Suat Akgül, Berikan yay, 1.Baskı, Ankara
  141. Yavuz, C. (2005). Geçmişten geleceğe Türkiye-Suriye ilişkileri, Ankara ticaret odası yayınları, Ankara
  142. Yerasimos, S. (1994). Milliyetler ve sınırlar; Balkanlar, Kafkasya ve Ortadoğu. (Çev. Şirin Tekeli) İletişim yay, 1.Baskı, İstanbul.
  143. Yorulmaz, Ş. (1999). Fransız manda yönetimi döneminde İskenderun sancağı (Hatay)'nın sosyo-ekonomik ve siyasal durumuna ilişkin bazı kayıtları (1918-1939). Ankara üniversitesi Türk inkılap tarihi enstitüsü Atatürk yolu dergisi,6(22), Ankara
  144. Atatürk Araştırma Merkezi, Atatürk dönemi Türk Dış Politikası, http://www.atam.gov.tr/dergi/sayi-56/ataturk-donemi-turk-dis-politikasi, 30.04.2018.
  145. Sofuoğlu, Adnan. Belgeler Işığında Bağımsız Hatay Devleti’nin Kuruluşu ve Türkiye, http://www.atam.gov.tr/dergi/sayi-62/belgeler-isiginda-bagimsiz- hatay-devletinin-kurulusu-ve-turkiye, 27.02.2018.