Dergiler / Nüsha / 2026 / Cilt: 19 Sayı: 48

FARSÇA ATASÖZLERİNDE CİNSİYET ALGISI

Gender Perception in Persian Proverbs

Aysel Yıldız Erol(KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5043-5753
Dergi
Nüsha
Sayfa
81–106
Yayın Tarihi
2019-06-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Devamında, kadın imgesine yönelik olarak “anne, eş, kız çocuğu, gelin, dul” kavramları, erkek imgesi için de “baba, koca, erkek çocuk, damat” kavramları taranarak elde edilen belli başlı örnek sözler üzerinden İran toplumunda cinsiyet algısı değerlendirilecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Atasözleri söyleyeni belli olmayan, genel kabul gören ve bireylerin uzun yıllar süren gözlem ve deneyimlerine dayanan, öğüt verici, özlü sözler olarak tanımlanmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bir dilin zenginliğini göstermesi bakımından dikkate değer ipuçları sunan atasözleri, toplumsal değerleri yansıtması bakımından da önemli bir görev üstlenir.
💡
Sonuç & Katkı:Devamında, kadın imgesine yönelik olarak “anne, eş, kız çocuğu, gelin, dul” kavramları, erkek imgesi için de “baba, koca, erkek çocuk, damat” kavramları taranarak elde edilen belli başlı örnek sözler üzerinden İran toplumunda cinsiyet algısı değerlendirilecektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Farsça Atasözleri · Atasözlerinde Cinsiyet · Dil

Özet

Atasözleri söyleyeni belli olmayan, genel kabul gören ve bireylerin uzun yıllar süren gözlem ve deneyimlerine dayanan, öğüt verici, özlü sözler olarak tanımlanmaktadır. Bir dilin zenginliğini göstermesi bakımından dikkate değer ipuçları sunan atasözleri, toplumsal değerleri yansıtması bakımından da önemli bir görev üstlenir. Cinsiyet kavramı da biyolojik farklılıkları ifade etmesinin yanı sıra toplumun bireylere verdiği rolleri de içerisinde barındırır. Bireyler kendilerini yaşamın başlangıcından itibaren, toplum tarafından sunulan kadınlık ve erkeklik rolleri ile tanımlarlar. Dolayısıyla atasözlerinde kadın ve erkeğe yapılan vurgular o toplumun inanç, gelenek, görenek gibi kültürel değerlerini yansıtır. Dil ve cinsiyet ilişkisine dair ülkemizde ve dünyada önemli çalışmalar bulunurken İran’da bu konuya dair araştırmalar daha geri planda kalmıştır. Çalışmamızın başında, bu konuya dair İran’da yapılmış olan belli başlı örnek çalışmaların kısa değerlendirmesi yapılacaktır. Sonrasında ise birincil kaynak olan ve ‘Alî Ekber-i Dihḫudâ tarafından hazırlanan dört ciltlik Emsâl u Ḥikem sözlüğünden yararlanarak İran toplumunda cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramlarına dair algıyı, kaynak tarama yöntemiyle elde ettiğimiz örnek atasözleri ile fiziksel, cinsel, entelektüellik ve ekonomik özellikler, insani ihtiyaçlar, toplumsal ilişkiler ve sevgi üzerinden analiz etmeye çalışılacaktır. Devamında, kadın imgesine yönelik olarak “anne, eş, kız çocuğu, gelin, dul” kavramları, erkek imgesi için de “baba, koca, erkek çocuk, damat” kavramları taranarak elde edilen belli başlı örnek sözler üzerinden İran toplumunda cinsiyet algısı değerlendirilecektir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Erol, A. Y. (2019). FARSÇA ATASÖZLERİNDE CİNSİYET ALGISI. Nüsha, Cilt: 19 Sayı: 48, 81–106. https://doi.org/10.32330/nusha.536920

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (21)

  1. Aksoy, Ö. A. (1971). Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü, Ankara: İnkılâp Yayınevi.
  2. Ardakani, S.N.J. Harehdasht, H.A. Hajjari, L. (2015). The Controversial Portrayal of Women in Persian Proverbs, English Language and Literature Studies, (5/3, s. 146-155).https://www.researchgate.net/publication/281495171_The_Controversial_Portrayal_of_Women_in_Persian_Proverbs adresinden erişilmiştir. (Erişim tarihi: 11.11.2018).
  3. Bâḳerî, B. Bâḳerî, F. (2013). “Zen der Âyîne-yi Żerbu’l-meselhâ-yi İrânî”, Mecelle-yi İnsân Şinâsî, (10/16, s. 29-52). https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=297648 adresinden erişilmiştir. (Erişim tarihi: 24.11.2018).
  4. Billûrî, İ. Ş. (2011). Dovâzdeh Hezâr Meselî Fârsî, Meşhed: Âstâni Ḳuds Yayınevi.
  5. Burkavî, S. Y. (1973). Kâveşî der Emsâl u Hikem-i Fârsî, Ḳum: Neşr-i Ketâb.
  6. Can, B. (2016). “Arap Atasözlerinde Toplumsal Cinsiyet”, Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), (2, SI 1, s. 92-103). http://dergipark.gov.tr/intjcss/issue/25850/272501 adresinden erişilmiştir. (Erişim tarihi: 15.10.2018).
  7. Dihḫudâ, ‘A. E. (1983). Emsâl u Hikem, C. 1-4, Tahran.
  8. Emîn-alro’yâ, P. Şerîfî, Ş. Elyâsî, M. (2015), Berresi-yi Vîjegîhâ-yi Muntesib be Zenân der Żerbu’l-meselhâ-yi Fârsî. Pejûheşî Zebân ve Edebî Fârsî, (34, s. 89-120). https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=247092 adresinden erişilmiştir. (Erişim tarihi: 20.12.2018).
  9. Enverî, Ḥ. (2015). Ferheng-i Feşorde-i Soḫen, (13.Baskı, C.1) Tahran: Soḫen Yayınevi.
  10. Eymânî, Â. (2016). “Zen der Żerbu’l-meselhâ-yi Fârsî”, Pejûheş-nâmeyi Zenân, (Bahar, 13, s. 25-44).
  11. Kalhor, S. (2002). Zen der Żerbu’l-meselhâ, Ketabî Mâhî Huner, (39/40. s. 75-81) https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/267693 adresinden erişilmiştir. (Erişim tarihi: 08.12.2018).
  12. Ma’ṣûmî, M. Raḥîmînejâd, V. (2013). “Zen ve Żerbu’l-meselhâ-yi Cînsîyetî, Faṣlnâme-yi ‘Elmî Pejûheşî Zebân ve Edebî Fârsî, (4/11, s. 135-158). https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=219956 adresinden erişilmiştir. (Erişim tarihi: 20.10.2018).
  13. Marshall, G. (1999). Sosyoloji Sözlüğü, (O. Akınhay, D. Kömürcü, Çev.) Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
  14. Mesbûḳ, S.M. (2014). Berresi-yi İntiḳâdi-yî Sîmâyî Zen der Emsâl u Hikem-i Fârsî ve Arabî bâ İstinâd be Âyât ve Rivâyât, Faṣlnâme-yî Lesân Mubîn, (5/4, s. 102-119). http://lem.journals.ikiu.ac.ir/article_403.html adresinden eriişilmiştir. (Erişim tarihi: 13.01.2019).
  15. Pourhossein, S. (2016), Animal Metaphors in Persian and Turkish Proverbs: A Cognitive Linguistic Study, (Yayımlanmamış doktora tezi) Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  16. Şâmlû, N. (2009). Berresî ve Muḳâyese-i Sîmâyi Zen ve Merd der Emsâl u Ḥikem-i Dihḫudâ, Pejûheş-nâmeyi Ferheng ve Edeb, (6, s. 219-233). http://jpnfa.riau.ac.ir/article_643_08d2ae755a1efb90f63415f4731fb69f.pdf adresinden erişilmiştir. (Erişim tarihi: 17.10.2018).
  17. Terâbî, A. (2012). “Berresi-yi Movżûî-yi, Emsâl u Ḥikem-i Dihḫudâ”, Faṣlnâme-yî Taḥḳîḳâtî Te’alîmî ve Ġenâyî Zebân ve Edebî Fârsî, (9, s. 85-108).
  18. Tokmak, A. N. (2001). Telaffuzlu Türkçe-Farsça Ortak Deyimler Sözlüğü, İstanbul: Simurg Yayınları.
  19. Tokmak, A. N. “Emsal ü Hikem”, http://www.islamansiklopedisi.info/dia/maddesnc.php?MaddeAdi=emsal%20%C3%BC%20hikem adresinden erişilmiştir. (Erişim tarihi: 27.10.2018).
  20. Yıldırım, N. (2011). Fars Edebiyatında Kaynaklar, Erzurum.
  21. Zûlfiḳârî, Ḥ. (2010). Berresi-yi Żerbu’l-meselhâ-yi Fârsî der Do Seṭḥ Vâjegânî ve Naḥvî, Funûnî ‘Edebî, (1/1, s. 57-80). http://ensani.ir/fa/article/342266/ adresinden erişilmiştir. (Erişim tarihi: 05.10.2018).