KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Folklor/Edebiyat / 2026 / Cilt: 22 Sayı: 86

Biz ve Cesur Yeni Dünya’da İlkelcilik

Hakan Çörekçioğlu(Dokuz Eylül Üniversitesi)
Sayfa
93–108
Yayın Tarihi
2016-05-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Buna göre Biz’in alternatif kültürel düzeni, doğal olan ile kültürel olanın birliğine dayanırken, Cesur Yeni Dünya’nın alternatifi, kültürü yine kültürel olanın yardımıyla yeniden düzenlemektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı, Arthur O.
📊
Temel Bulgular & Veri:Edebi ve felsefi ilkelcilik Batının düşünce tarihine içkin olan bir eğilimdir ve farklı versiyonlarıyla 20.
💡
Sonuç & Katkı:Buna göre Biz’in alternatif kültürel düzeni, doğal olan ile kültürel olanın birliğine dayanırken, Cesur Yeni Dünya’nın alternatifi, kültürü yine kültürel olanın yardımıyla yeniden düzenlemektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:distopya · karşı-ilkelcilik · Shakespeare

Özet

Bu çalışmanın amacı, Arthur O. Lovejoy ve George Boas’ın ilkelci düşünme tarzıyla ilgili kavramsal ayrımlarından hareketle, Yevgeni Zamyatin’in Mıy (Biz) ve Aldous Huxley’in Brave New World (Cesur Yeni Dünya) adlı eserlerinde ilkelciliği karşılaştırmalı olarak incelemektir. Edebi ve felsefi ilkelcilik Batının düşünce tarihine içkin olan bir eğilimdir ve farklı versiyonlarıyla 20. Yüzyılın distopya edebiyatına damgasını vurur. İlkelci söylem, Biz’in Mephi anlatısında, Cesur Yeni Dünya’nın ise Malpais anlatısında ortaya çıkar. Ütopyacı kurguya özgü yolculuk teması bağlamında Mephi ve Malpais kültürel alandan doğaya geri dönüşü ifade eder. Her iki anlatı da katı ilkelci bir içeriğe sahiptir ama bu ilkelcilik Mephi anlatısında olumlu düzlemde Malpais anlatısında ise olumsuz düzlemde kurgulanır. Bu farklılığa rağmen, ilkelci düşünme tarzı her iki metinde de mevcut duruma karşı eleştirel bir norm olarak kullanılır. Böylece Biz ve Cesur Yeni Dünya’da ilkelci söylem, bilimsel ve teknokratik totalitarizme yapılan eleştirinin hareket noktası haline gelir. Ancak her iki metinde de ilkelcilik doğaya geri dönüş çağrısına dönüşmez. Biz ilkelci söylemi olumlu düzlemde kullanarak doğa ve kültür sentezinin imkanına işaret eder. Böylece Zamyatin’in romanı insan doğasının farklı yönlerinin, yani pathos ile logos’un uzlaştırıldığı bir kültürel düzeni olumlar. Buna karşılık Huxley’nin romanı ilkelciği negatif düzlemde kullanarak yani karşı ilkeci söylemi üreterek bir kültür savunusu içerir. Böylece Cesur Yeni Dünya, eski bir geleneğe ve onun temsilcisine, yani Rönesans ve Shakespeare’e geri dönerek, kültürel kötülüğe karşı ahlaki bilinçlenmeyi olumlar. Buna göre Biz’in alternatif kültürel düzeni, doğal olan ile kültürel olanın birliğine dayanırken, Cesur Yeni Dünya’nın alternatifi, kültürü yine kültürel olanın yardımıyla yeniden düzenlemektir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çörekçioğlu, H. (2016). Biz ve Cesur Yeni Dünya’da İlkelcilik. Folklor/Edebiyat, Cilt: 22 Sayı: 86, 93–108. https://ajindex.com/articles/1128659

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Adorno, T. W. (1963). Aldous Huxley und Utopie. Prismen: Kulturkritik und Gesellschaft (s. 92-117). München: DTV.
  2. Atwood, M. (2007). Introduction, Brave New World (s. 6-15). London: Vintage Books.
  3. Beauchamp, G. (1977). Cultural Primitivism as Norm in the Dystopian Novel. Extrapolation, 19 (1), 88-96.
  4. Beauchamp, G., (1991). The Shakespearean Strategy of Brave New World. Utopian Studies, 4, 60-64.
  5. Boas, G. (1968). Primitivism. P. P. Wiener (Ed.). Dictionary of the History of Ideas III (s. 577-598). New York: Charles Scribner’s Sohn. Erişim: 25.11.2015, www.xtf.lib. virginia.edu.
  6. Çörekçioğlu, H. (2011). Zamyatin’i ve Biz’i Okumak: Doğa ve Kültür Geriliminden Geleceğe Bakış. Felsefelogos, 41, 93-113.
  7. Harrison, T. P. (1940). Aspects of Primitivism in Shakespeare and Spenser. Studies in English, 20, 39-71.
  8. Horigan, S. (1998). Nature and Culture in Western Discourses. London: Routledge.
  9. Huxley, A. (1995). Science and Civilization. D. Bradshaw (Ed.). The Hidden Huxley (s. 105- 114). Eastbourne: Anthony Rowe.
  10. Huxley, A. (2007). Brave New World. London: Vintage Books.
  11. Huxley A. (2010). Cesur Yeni Dünya (Ü. Tosun, Çev.). İstanbul: İthaki Yayınları.
  12. Huxley, A. (1964). Cesur Yeni Dünya (E. Gürol, Çev.). İstanbul: Varlık Yayınevi.
  13. Kristeller, P. O. (1961). Renaissance Thought, New York: Harper & Row. Lovejoy, A. ve Boas, G. (1997). Primitivism and Related Ideas in Antiquity. London: John Hopkins Press.
  14. McCarthy, P. A. (1994). Zamyatin and the Nightmare of Technology. Science Fiction Studies, 11, 122-129.
  15. Mattelardt, A. (2005). Gezegensel Ütopya Tarihi (Ş. Çiltaş, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  16. Meckier, J. (2006). Brave New World and the Anthropologists: Primitivism in A. F. P. Firchow ve B. Nugel (Ed.). Aldous Huxley: Modern Satirical Novelist of Ideas: a Collection of Essays by Joreme Meckier (s. 225-240). Münster: Lit Verlag.
  17. Montaigne, M. d. (1993). On Cannibals (J. M. Cohen). Essays (s. 105-118). London: Penguin Books.
  18. Orwell, G. (1976), Nineteen Eighty-Four, George Orwell Omnibus: Complete Novels (s. 741-924). London: Secker and Warburg. Panofsky, E. (1955). Meaning in the visua l Arts. USA: Anchor Books.
  19. Reiff, R. H. (2010). Aldous Huxley: Brave New World. New York: Marshall Cavendish. Shakespeare, W. (2006). The Tempest, New York: Yale University.
  20. Shakesperare, W. (2000). Fırtına (B. Bozkurt, Çev., 3. bs.). İstanbul: Remzi Kitapevi.
  21. Wells, R. H. (2005). Shakespeare’s Humanism. Cambridge: Cambridge University.
  22. Zamyatin, Y. (1970). Scythians? (M. Ginsgburg, Çev.). M. Ginsgburg (Ed.). A Soviet Heretic: Esssays by Yevgeny Zamyatin (s. 21-33). Chicago: University of Chicago Press.
  23. Zamyatin, Y. (1999). We (M. Gingsburg, Çev.). New York: Harpercollins.
  24. Zamyatin, Y. (1988). Biz (F. Tülek, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.