Dergiler / Folklor/Edebiyat / 2016 / Cilt: 22 Sayı: 88

Geleneksel Hakas İnançları Bağlamında Izıh

V. A. Burnakov(Rus Bilimler Akademisi Arkeoloji ve Etnografya Enstitüsü, Etnografya Bölümü Uzman Araştırmacı, Sibirya Dalı)
Yaprak Pelin Uluışık(Gazi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Türk Dili Okutmanı,.)
Sayfa
227–246
Yayın Tarihi
2016-11-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yazar, bu inanç ve uygulamaların, hangi yollarla aile ve kavim yapılarına, anlambilimlerine ve işlevlerine bağlı olduğu üzerinde durmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tarih boyunca bütün toplumlarda kurban, insanın tanrıya yakınlaşmak için veya onunla bir şekilde iletişime geçmek için tercih ettiği yollardan biri olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Aynı zamanda her kurbanda olduğu gibi ızıh kurbanının ekonomik boyutu da incelenmeye değer niteliktedir.
💡
Sonuç & Katkı:Yazar, bu inanç ve uygulamaların, hangi yollarla aile ve kavim yapılarına, anlambilimlerine ve işlevlerine bağlı olduğu üzerinde durmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Adanmış hayvan · ritüel · Şamanizm

Özet

Tarih boyunca bütün toplumlarda kurban, insanın tanrıya yakınlaşmak için veya onunla bir şekilde iletişime geçmek için tercih ettiği yollardan biri olmuştur. Kurbana dair uygulamalar toplumdan topluma değişse de öz olarak aynı kalmıştır. Türklerin Müslüman olmadan önceki kurban anlayışı ve uygulaması ıdık/ızıh ile karşılanmıştır. Bu uygulama Sibirya’da meskun, Müslüman olmayan ve eski Türk inancını kısmen devam ettirmekte olan Sibirya Türkleri tarafından son zamanlara kadar devam ettirilmiştir. Izıh kurbanının bireysel olduğu kadar, toplumsal yanları da vardır. Aynı zamanda her kurbanda olduğu gibi ızıh kurbanının ekonomik boyutu da incelenmeye değer niteliktedir. Bu açıdan bakıldığında, adı geçen kurban uygulamasının son örneklerinin SSCB’de yapılmış olması, kurbanın tamamen ortadan kalkmasını hızlandıran etkenlerden biri olmuştur. Özelde Hakas Türkleri, genelde ise Sibirya Türklerinin inanç sistemlerinde kurbanın ortadan kalkması, onların geleneksel inanç sistemlerini de (olumsuz anlamda) büyük ölçüde etkilemiştir. Çünkü ızıhla ilgili uygulama ve ritüeller inancın değişik boyutlarını da içermiş, o ortadan kalkınca içerdiği inanca ait diğer unsurlar da yok olmuştur. Bu makale, Hakas Türklerinin tanrı ve ruhlarına adanmış hayvanlar olan ızıhlarla ilgili Hakas inançları ve dini törenleri üzerinde durmaktadır. Araştırma; arşivlenmiş belgeler, saha belgeleri ve yayınlanmış verilere dayandırılmıştır. Yazar, bu inanç ve uygulamaların, hangi yollarla aile ve kavim yapılarına, anlambilimlerine ve işlevlerine bağlı olduğu üzerinde durmaktadır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Burnakov, V. A., Uluışık, Y. P. (2016). Geleneksel Hakas İnançları Bağlamında Izıh. Folklor/Edebiyat, Cilt: 22 Sayı: 88, 227–246. https://ajindex.com/articles/1128638

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Burnakov V.A. Dukhi Srednego Mira v Traditsionnom Mirovozzrenii Khakasov. Novosibirsk: Izd. IAE SO RAN. 2006.
  2. Butanaev V.Ya. Khakassko-Russkii İstoriko-Etnograficheskii Slovar. Abakan: Khakasiya. 1999.
  3. Butanaev V.Ya. Burkhanizm Tyurkov Sayano-Altaya. Abakan: Izd. Khakas. Gos. Univ. 2003.
  4. Drevnetyurkskii Slovar. Moscow: Nauka. 1969.
  5. Dyrenkova N.P. Shorskii Folklor. Moscow, Leningrad: Izd. AN SSSR. 1940.
  6. Georgi I.G. Opisaniye Vsekh v Rossiyskom Gosudarstve Obitayuschikh Narodov. St. Petersburg. 1799.
  7. Karatanov I. Cherty Vneshnego Byta Kachinskikh Tatar. Izvestiya IRGO, Vol. 20, İss. 6, 1884, 6-33.
  8. Katanov N.F. Pisma N.F. Katanova iz Sibiri i Vostochnogo Turkestana. St. Petersburg. 1893a. Katanov N.F. Sredi Tyurkskikh Plemen. Izvestiya IRGO, Vol. 29, 1893b, 520-550.
  9. Katanov N.F. Otchet o Poezdke, Sovershennoi s 15 Maya po 1 Sentyabrya 1896 G. V Minusinskii Okrug Eniseiskoi Gubernii. Kazan: [Tip. Imper. Kazanskogo Univ.]. 1897.
  10. Katanov N.F. Narechiya Uryankhaitsev (Soiotov), Abakanskikh Tatar i Karagasov. St. Petersburg. (Obraztsy Narodnoi Literatury Tyurkskikh Plemen; Pt. 19). 1907.
  11. Khaitun D.E. Perezhitki Totemizma u Khakasov. Trudy Tadzhikskogo Gos. Univ. İm. V.I. Lenina, Vol. 27: Ser. İstor. Nauk, İss. 1, 1959, 111-124.
  12. Klementz D. A. Zametka o Tyusyakh. Izvestiya VSORGO (Irkutsk), Vol. 23, No. 4/5, 1892, 20–35. Mify Narodov Mira. Vol. 1. Moscow: Bolshaya Rossiiskaya Entsiklopediya. 1997.
  13. Ostrovskikh P.E. Etnograficheskiye Zametki o Tyurkakh Minusinskogo Kraya. Zhivaya Starina, İss. 3/4, 1895, 297-348.
  14. Pallas P.S. Puteshestviye po Raznym Mestam Rossiiskogo Gosudarstva, Bk.2, Pt. 2. St. Petersburg: Imp. Akademiya Nauk. 1786.
  15. Potapov L.P. Kon v Verovaniyakh i Epose Narodov Sayano-Altaya. In Folklor i Etnografiya. Leningrad: Nauka, 1977,165–80.
  16. Potapov L.P. Altaiskii Shamanizm. Leningrad: Nauka. 1991.
  17. Sevortyan E.V. Etimologicheskii Slovar Tyurkskikh Yazykov. Moscow: Nauka. 1974.
  18. Stepanov A.P. Eniseiskaya Guberniya. Krasnoyarsk: Gornitsa. 1997.
  19. Traditsionnoe Mirovozzrenie Tyurkov Yuzhnoi Sibiri: Prostranstvo i Vremya. Veshchnyi Mir. Novosibirsk: Nauka. 1988.
  20. Verbitsky V. Slovar Altaiskogo i Aladagskogo Narechii Tyurkskogo Yazyka. Gorno-Altaisk: Akh Chechek. 2005.
  21. Yakovlev E.K. Etnograficheskii Obzor İnorodcheskogo Naseleniya Doliny Yuzhnogo Eniseya. Minusinsk: [Tip. V.I. Kornakova]. 1900.
  22. Zelenin D.K. Kult Ongonov v Sibiri. Moscow: Izd. AN SSSR. 1936.