Dergiler / Folklor/Edebiyat / 2026 / Cilt: 25 Sayı: 98

Ölü Bedenin Sınırlanan Mekânı: Kayseri’deki Çerkes Kimlikli Mezarlar

Zeynep Kantemur(Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kültürel Çalışmalar Anabilim dalı Yüksek Lisans mezunu.)
Sayfa
339–351
Yayın Tarihi
2019-05-03
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalenin amacı ise mekân ve kimlik ilişkisi bağlamında, kendilerini Çerkes olarak tanımlayan ve Kayseri’de yaşayan kişilerin, ölü bedeni ve yeri (mezar) üzerinden topluluk kimliğini yaşatmadaki rolünü ortaya çıkarmaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bir topluluğun kimliğinin köklerine uzanmak, belki de ancak yaşayanların ve ölülerin mekânlarını açığa çıkarmakla mümkün olabilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Dolayısıyla topluluğun kendi kimliğini tanımlama şekilleri, mekân ile kurmuş olduğu ilişkilerde görünür bir hâl alır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalenin amacı ise mekân ve kimlik ilişkisi bağlamında, kendilerini Çerkes olarak tanımlayan ve Kayseri’de yaşayan kişilerin, ölü bedeni ve yeri (mezar) üzerinden topluluk kimliğini yaşatmadaki rolünü ortaya çıkarmaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Çerkes · mezarlık · ölüm

Özet

Bir topluluğun kimliğinin köklerine uzanmak, belki de ancak yaşayanların ve ölülerin mekânlarını açığa çıkarmakla mümkün olabilir. Dolayısıyla topluluğun kendi kimliğini tanımlama şekilleri, mekân ile kurmuş olduğu ilişkilerde görünür bir hâl alır. Mekân ve kimlik ilişkisi bağlamında ölüm ve onun etrafında oluşan ritüellerin de kimliğin dışavurumu yönünden çeşitli ipuçları barındırdığı varsayılabilir. Bu açıdan bakıldığında, geçiş dönemlerinden biri olan ölümün ritüel mekânı mezarlıklar ve mezarlar, kültürel kimliğin inşa sürecinde rol oynar. Bu sebeple bu makalede, kendilerini Çerkes olarak tanımlayan ve Kayseri’de yaşayan kişilerin, ölümün mekânı mezar ve mezarlıklarda görünür kıldıkları kimlik inşa biçimlerine yer verilmiştir. Kayseri ve Sivas arasında uzanan Uzunyayla’da çok sayıda Çerkes köyü yer aldığından, burası Türkiye’de Çerkeslerin yoğun nüfusla yerleştiği alanlardan biri olarak kabul edilir. Ayrıca Uzunyayla bölgesi, coğrafi özellikleri açısından Kafkasya ile benzerlikler taşımamasına karşın, Kayseri’de yaşayan Çerkesler tarafından Çerkes geleneklerinin korunması ve yaşatılması gibi nedenlerden dolayı “Küçük Kafkasya” olarak adlandırılmaktadır. Bu makalenin amacı ise mekân ve kimlik ilişkisi bağlamında, kendilerini Çerkes olarak tanımlayan ve Kayseri’de yaşayan kişilerin, ölü bedeni ve yeri (mezar) üzerinden topluluk kimliğini yaşatmadaki rolünü ortaya çıkarmaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kantemur, Z. (2019). Ölü Bedenin Sınırlanan Mekânı: Kayseri’deki Çerkes Kimlikli Mezarlar. Folklor/Edebiyat, Cilt: 25 Sayı: 98, 339–351. https://doi.org/10.22559/folklor.849

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. Akçar M. ve E. Y. Ülker (2014). Sarayönü mezar taşlarına halk edebiyatı açısından bir yaklaşım. (Selçuk Üniversitesi Tarih, Kültür, Sanat, Turizm ve Tarım Açısından Uluslararası Sarayönü Sempozyumu) Bildiriler, Konya: Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, s. 505-529.
  2. Assmann, J. (1997). Kültürel bellek. (çev. A. Tekin) İstanbul: Ayrıntı.
  3. Avagyan, A. (2004). Osmanlı imparatorluğu ve Kemalist Türkiye’nin devlet iktidar sisteminde Çerkesler. (çev. L. Denisenko). İstanbul: Belge.
  4. Bachelard, G. (2013). Mekânın poetikası. (çev. A. Tümertekin). İstanbul: İthaki.
  5. Bağ, Y. (2001). Çerkeslerin dramı, işgal, soykırım, sürgün ve göç. M. Ünal (Ed.) Çerkeslerin Sürgünü içinde (ss.208-248). Ankara: Kafkas Derneği.
  6. Boz, Erdoğan. (2009). Çerkes etnik kimliğinin yeniden inşasında akrabalık. Ankara: Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
  7. Connerton, P. (1999). Toplumlar nasıl anımsar? (çev. A. Şenel). İstanbul: Ayrıntı.
  8. Çağırkan, B. (2016). Göç, hibrit kimlik ve aidiyet: yeni toplumlar, yeni kimlikler, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 5 (8), 2613-2623.
  9. Durkheim, E. (2010). Dinsel yaşamın ilk biçimleri. (çev. Ö. Ozankaya). İstanbul: Cem.
  10. Kantemur, Z. (2018). Mekan ve aidiyet ilişkisi üzerinden kimlik inşası: Kayseri Çerkesleri örneği. Kayseri: Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
  11. Karasar, N. (1995). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: 3A Araştırma Eğitim Danışmanlık. Kartarı, A. (2006). Farklılıklarla Yaşamak/Kültürlerarası İletişim. Ankara: Ürün.
  12. Kümbetoğlu, B. (2005). Sosyolojide ve Antropolojide niteliksel yöntem ve araştırma. İstanbul: Bağlam.
  13. Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi. (çev. I. Ergüden). İstanbul: Sel.
  14. Marshall, G. (1999). Sosyoloji sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat.
  15. Nahya Z.N. ve Harmanşah R. (2016). Etnografik hikâyeler Türkiye’de alan araştırması deneyimleri. İstanbul: Metis.
  16. Örnek S. V. (1977). Türk halkbilimi. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür.
  17. Ponty, M. (2002). Phenomenology of perception. London: Routledge.
  18. Sağır, A. (2013). Ölüm, kültür ve kimlik: Iğdır ölü bayramı ve Meksika ölü günü örneği. Milli Folklor Dergisi 25 (98), 125-137.
  19. Saltık, T. (2000). Tarihsel mücadele sürecinde Adiğeler, Abhazlar, Alanlar (Osetinler), Çeçenler. İstanbul: Berfin.
  20. Savage, M. (2005). Globalization&Belonging. London: Sage.
  21. Stavrides, S. (2016). Kentsel heteretopya özgürleşme mekânı olarak eşikler kentine doğru. İstanbul: Sel.
  22. Turner, V. (2013). Eşikte olma hali ve cemaat. Kültür ve toplum güncel tartışmalar (ed.J. C. Alexander, S. Seidman). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi.
  23. Zihni, Z. (2007). Çerkesya’da terbiye ve sosyal yaşayış. Ankara: Kafdav.