Dergiler / Folklor/Edebiyat / 2026 / Cilt: 25 Sayı: 99

Çağdaş Tuva Yazılı Edebiyatının Gelişimi

Zhazira Otyzbay(Pamukkale Ün. FEF Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü)
Sayfa
567–576
Yayın Tarihi
2019-08-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada Tuva yazılı edebiyatının oluşumunda önemli rol oynayan nesir, nazım yanı sıra Tuva çocuk edebiyatı ve dram alanında örnek teşkil eden ilk eserler ve yazarları hakkında bilgi verilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çağdaş Tuva yazılı edebiyatının oluşmasına şifahi halk anlatıları başta olmak üzere folklor ürünleri öncülük etmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İlk Tuva yazılı anıtlar Moğol yazı geleneği etkisiyle Eski Moğol dilinde yapılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada Tuva yazılı edebiyatının oluşumunda önemli rol oynayan nesir, nazım yanı sıra Tuva çocuk edebiyatı ve dram alanında örnek teşkil eden ilk eserler ve yazarları hakkında bilgi verilmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:edebiyat · Tuva · Tuva edebiyatı

Özet

Çağdaş Tuva yazılı edebiyatının oluşmasına şifahi halk anlatıları başta olmak üzere folklor ürünleri öncülük etmiştir. İlk Tuva yazılı anıtlar Moğol yazı geleneği etkisiyle Eski Moğol dilinde yapılmıştır. Yeni dönem sürecinde doğan Tuva yazılı edebiyatı 1920’li yılların ikinci yarısında oluşturulmuş ve Tuva Halk Cumhuriyetinde yaşanan Sovyet rejiminin getirdiği kültürel ve sosyal devrim ile ilgilidir. 1930 yılından itibaren Tuva yazı dilinin oluşturulmasıyla Latin alfabesi esasında ilk Tuva dilindeki kitaplar yayınlanmıştır. 1930-1940 yılları arasındaki dönem yeni sosyalist Tuva edebi sanatın ilk oluşmaya başladığı dönem olarak kabul edilir. Bu dönemde yayımlanan edebi eserler ağırlıklı olarak Rus klasik edebiyatının önde gelen eserlerinin Tuva Türkçesine yapılan tercümeler ve Sovyet ideolojisi propagandasını içeren kitaplar olduğu görülmektedir. Bu dönemde Tuvaca yazılan eserler Çağdaş Tuva yazılı edebiyatının temelini oluşturmaktadır. Daha sonraki dönemlerde birçok Tuvalı yazar tarafından yerli halkın dünya görüşü, milli değerleri ve örf-âdet ve gelenekleri, inançları yanı sıra sosyal sorunları da ele alınan zengin eserler verilmiştir. Çalışmada Tuva yazılı edebiyatının oluşumunda önemli rol oynayan nesir, nazım yanı sıra Tuva çocuk edebiyatı ve dram alanında örnek teşkil eden ilk eserler ve yazarları hakkında bilgi verilmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Otyzbay, Z. (2019). Çağdaş Tuva Yazılı Edebiyatının Gelişimi. Folklor/Edebiyat, Cilt: 25 Sayı: 99, 567–576. https://doi.org/10.22559/folklor.997

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Aça, M. (2011). Tuva atasözleri. Karadeniz, Yıl 3, Sayı 2.
  2. Arıkoğlu E. (1998). Tuva edebiyatı. Türk dünyası el kitabı. Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
  3. Arıkoğlu E. (2003). Tuva Türkçesi sözlüğü. Klara Kuular. Türk Dili Kurumu.
  4. Arıkoğlu E. (2007). Tuva destanları. Buyan Borbaanay. Türk Dil Kurumu.
  5. Badı-Monge, E. T. (2004). Natsionalnoye svoyeobraziye hudojesstvennoy detali v tuvinskoy proze. Abakan: Tema dissertatsii i avtoreferata po VAK 10.01.02.
  6. Evlahova İ. (1970). Pisateli Tuvı. Kızıl: Bibliyografiçeski spravoçnik.
  7. Hadahane M.A. (1965). Tuvinskiye rasskazı. Sibirskye ogni, N 11.
  8. Hadahane M. A., (1968). Tuvinskaya proza. Kızıl: Tuvinskoye knijnoye izdatel’stvo.
  9. Hadahane M.A. (1986). Literaturnaya Tuva. Kızıl: Tuvinskoye knijnoye izdatel’stvo.
  10. Kalzan A. K. Ed. (1964). Tıva literatura: dopçu töögüzü. Kızıl: Tıvanıŋ nom ündürer çeri.
  11. Kalzan A. K. (1980). Klassiktig Orus literaturanı tıva dılçe oçuldurup turarı. Amıdıral bolgaş literatura: tıva çogaal dugayında bodaldar, s. 79-10, Kızıl: Tuvinskoye knijnoye izdatel’stvo.
  12. Kara-Ool E., Oorjak S. (1982). Pisateli tuvı. Kızıl: Tıvanıŋ nom ündürer çeri. Kombu S. S. (2012). Puti razvitiya tuvinskoy literaturı. Tuvinskaya literatura: slovar, Ed. Monguş D. A., Trifonova M. L., Novosibirsk. KİTSL: (Yazar adı belirtilmemiştir) (1975). Kratkaya istoriya tuvinskoy sovetskoy literaturı. Kızıl.
  13. Kuular D. S. (1970). Tuvinskaya poeziya oçerk istorii. Kızıl: Tuvinskoye Knijnoye izdatel’stvo.
  14. Ölmez M. (), Tuva atasözlerinden seçmeler, Sibirya incelemeleri, Göttingen - İstanbul. —4.1, 2009: 51-128.
  15. Ölmez M. (1996).Tuvalar ve Tuvaca. Çağdaş Türk Dili, Sayı 95.
  16. Tenişev, E. R. ed.(1968). Tuvisko-russkiy slovar’. Moskova: Soveskaya entsiklopediya.
  17. TLTO: (Yazar adı belirtilmemiştir) (1975). Tıva literaturanın töögüzünün oçerkteri. Kızıl: Tıvanıŋ nom ündürer çer
  18. İnternet kaynakları
  19. Dongak, U. A. (2018). Osobennosti Pervıh Perevodnıh Proizvedenii Tuvinskoy Literaturı Tambov:
  20. Gramota. Erişim adresi: www.gramota.net/materials/2/2018/7-1/6.html (10.12.2018).
  21. Dongak U. A. (2009). Tuvinskaya Literatura, İstorçeskaya Entsiklopediya Sibiri, Erişim adresi:http:// irkipedia.ru/content/tuvinskaya_literatura_istoricheskaya_enciklopediya_sibiri_2009. (10.12.2018).
  22. Toburokov N. N. (2016), Peresmotr istorii tuvinskoy literaturı, Novıye İssledovaniya Tuvı, Erişim adresi: http://nit.tuva.asia/nit/article/view/79 (12.12.2018).