Dergiler / Folklor/Edebiyat / 2026 / Cilt: 31 Sayı: 122

Bir Doğu Anlatısı Olarak Kerem ile Aslı Hikâyesi ve Melodramatik Türk Sineması

Kerem and Aslı as An Eastern Narrative and Melodramatic Turkish Cinema

Emre Doğan(İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3965-2340
Sayfa
469–486
Yayın Tarihi
2025-05-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada desktriptif yöntemi ve tür filmi eleştirisi yaklaşımını kullandım.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Doğu anlatı geleneği, Doğu kültür dairesinin ve zihniyet dünyasının bir çıktısı niteliğindedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada; Doğu anlatı geleneğiyle melodram türünün Türk sinemasındaki izdüşümünün ilişkisini, bir Doğu anlatı geleneği ürünü olan ve bu anlatı geleneğinin neredeyse tüm özelliklerini ve unsurlarını taşıyan Kerem ile Aslı hikâyesi ve bu hikâyeden uyarlanan 1971 yılı yapımlı Orhan Elmas’ın Kerem ile Aslı filmi üzerinden çözümlemeye çalıştım.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada desktriptif yöntemi ve tür filmi eleştirisi yaklaşımını kullandım.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:doğu anlatı geleneği · melodram · Kerem ile Aslı

Özet

Doğu anlatı geleneği, Doğu kültür dairesinin ve zihniyet dünyasının bir çıktısı niteliğindedir. Sözlü, açık biçimli (açık uçlu), interaktif, yüzeysel karşıtlıklarla dolu ve rasyonel neden-sonuç ilişkisinin zayıf bir şekilde kurgulandığı Doğu anlatısı eserleri, teknik olarak çoğunlukla kusurlu fakat içerik olarak yaratıcı kabul edilir. Doğu anlatısının bu özellikleri, kültürel ve tarihsel açıdan Doğu anlatısı geleneğiyle organik bir bağa sahip olan melodram türüyle ve melodram türünün Türk sinemasındaki karşılığıyla pek çok açıdan benzeşmektedir. Yüzyılı aşan Türk sineması macerasının komedi türü ile birlikte en çok icra edilen ve en yaygın türü konumunda bulunan melodram; ahlaki mesajlar vermekte, yüzeysel bir şekilde çeşitli kalıpları ve klişeleri tekrar etmekte, duygulara hitap ederek karşıtlıklar üretmekte ve rasyonel neden-sonuç ilişkisinin zayıf olduğu bir öyküleme yapısı içerisinde tesadüf ve sürpriz gibi çeşitli unsurlara sürekli olarak yer vermektedir. Bu çalışmada; Doğu anlatı geleneğiyle melodram türünün Türk sinemasındaki izdüşümünün ilişkisini, bir Doğu anlatı geleneği ürünü olan ve bu anlatı geleneğinin neredeyse tüm özelliklerini ve unsurlarını taşıyan Kerem ile Aslı hikâyesi ve bu hikâyeden uyarlanan 1971 yılı yapımlı Orhan Elmas’ın Kerem ile Aslı filmi üzerinden çözümlemeye çalıştım. Çalışmada elde ettiğim sonuç; Doğu anlatı geleneğinin biçimsel ve içeriksel unsurlarının, melodram türüyle ve bu türün Türk sinemasında kullanılış biçimiyle ortaklıklar taşıdığıdır. Bunun nedeni olarak gördüğüm ve ifade ettiğim düşünce ise Doğu anlatı geleneğini inşa eden Doğu kültür dairesi zihniyetinin melodram türünü kurgulayan geleneksel zihniyet dünyasıyla aynı kaynaktan beslendiği veya aynılık taşıdığıdır. Çalışmayı bu ortaklığın ve benzerliğin yaratıcılık ve kültürel çeşitlilik açısından fırsat olarak değerlendirilmesi önerisiyle sona erdirdim. Çalışmada desktriptif yöntemi ve tür filmi eleştirisi yaklaşımını kullandım.

Abstract

The Eastern narrative tradition represents an output of the world of Eastern cultural mentality. Oral, open-form, interactive, replete with superficial contrasts and tenuous constructed rational cause-and-effect relationships, Eastern works are considered technically flawed, yet creative in content. These characteristics of the Eastern narrative are similar to those of the cinematic melodrama genre. Melodrama, one of the most performed genres of Turkish cinema, conveys moral messages, superficially reiterates various patterns/clichés, appeals to emotions and employs contrasts, and frequently includes elements such as coincidence and surprise, with a narrative that is largely devoid of cause-andeffect relationships. In this study, I tried to analyze the relationship between Eastern narrative and Turkish melodrama through the story of Kerem and Aslı, and the film (1971). The conclusion I reached is that the formal and contextual elements of the Eastern narratives have commonalities Turkish melodramas. I believe that this is because the mentality of the Eastern cultural circle feeds from the same source or has similarities with the traditional mentality that constructs melodrama. In the study, I suggest that this similarity should be considered as an opportunity for creativity. In the study, I used the descriptive method and genre film criticism.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Doğan, E. (2025). Bir Doğu Anlatısı Olarak Kerem ile Aslı Hikâyesi ve Melodramatik Türk Sineması. Folklor/Edebiyat, Cilt: 31 Sayı: 122, 469–486. https://doi.org/10.22559/folklor.3842

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (40)

  1. Adanır, O. (2012). İlkel toplumdan melodramlar evrenine. Hayalperest.
  2. Adanır, O. (2017). Simülasyon kuramı üzerine notlar ve söyleşiler. Eylül Sanat.
  3. Agocuk, P. (2012). Melodrama in the Turkish cinema: A study on the period 1960-1975 [Unpublished master’s thesis] Near East University Graduate School of Social Sciences.
  4. Akbulut, H. (2008). Kadına melodram yakışır: Türk melodram sinemasında kadın imgeleri. Bağlam.
  5. Akbulut, H. (2012). Yeşilçam’dan yeni Türk sinemasına melodramatik imgelem. Hayalperest.
  6. Aktaş, H. (2006). Çağdaş Türk şiirinde tip ve karakterler. Yort Savul.
  7. Arslan, S. (2005). Melodram. L&M.
  8. Arslan, S. (2022). Türkiye’de sinemanın tarihi: Başlangıcından günümüze. Kronik.
  9. Atayman, V. and Çetinkaya, T. (2016). Popüler sinema’nın mitolojisi. Ayrıntı.
  10. Balaban, T. (2020). Yazmalara göre Kerem ile Aslı hikâyesi ve Raif Yelkenci nüshası. Kesit.
  11. Başgöz, İ. (2008). Hikâye: Turkish folk romance as performance art. Folklore Institute, Indiana University.
  12. Bars, M.E. (2010). The motifs of extraordinariness in the story of Kerem and Aslı. The Journal of Academic Social Science Studies, 3 (1), 13-22. http://dx.doi.org/10.9761/jasss_20
  13. Boratav, P.N. (2013). Az gittik uz gittik. İmge.
  14. Boratav, P.N. (2002). Halk hikâyeleri ve halk hikâyeciliği. Tarih Vakfı.
  15. Boratav, P.N. (2009). Zaman zaman içinde. İmge.
  16. Brooks, P. (1995). The melodramatic imagination: Balzac, Henry James, melodrama and the mode of excess. Yale University Press.
  17. Çakır, S. (2017). An example of adaptation from popular novels to Yeşilçam melodramas: Hıçkırık. Sinefilozofi, 2(3), 79-111.
  18. Doğan, E. (2020). Cemiyet Ahlakı, doğu dünyası ve zihniyet kavramlarının girift dışavurumu: Sonsuz zaman içinde. N. Çakar Bikiç (Ed.) Film yapmak: Kurmaca, deneysel, belgesel, animasyon. içinde (p. 585-611) Doruk.
  19. Dönmez, Y.E. and İmik, Ü. (2022). Movies with song: Yesilçam. IJCA, 8(1), 101-107. https://doi. org/10.22252/ijca.1098873
  20. Durdiyeva, A. (1999). The variants of “Kerem and Aslı” epic, their folkloric characteristics and place in turkish folk literatüre. Bilig, 11, 85-104.
  21. Duymaz, A. (2021). Kerem ile Aslı hikâyesi: Raif Yelkenci yazması. Yapı Kredi.
  22. Edis Aydoğan, S.İ. (2019). The rewriting of a folkloric product: The example of Kerem and Aslı. Teke, 8 (1), 462-480.
  23. Elçin, Ş. (2010). Kerem ile Aslı hikâyesi. Akçağ.
  24. Elmacı, T. (2013). Reproduction of melodrama in context of Kader and Masumiyet films. ZfWT, 5(2), 261-277.
  25. Erkal, A. (2007). Aşık Sümmani. Fenomen. Kahraman, H.B. and Keyman, E.F. (2000). Kemalizm, oryantalizm ve modernite. Doğu Batı, 2, 65-77.
  26. Mahçupyan, E. (2000). Batı’dan doğu’ya, dünden bugüne zihniyet yapıları ve değişim. Patika.
  27. Ong, W.J. (2005). Orality and literacy: The technologizing of the word. Routledge.
  28. Oskay, Ü. (2014). Tek kişilik haçlı seferleri. İnkılap.
  29. Özön, N. (1981). Sinema ve televizyon terimleri sözlüğü. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  30. Özön, N. (1995). Karagözden sinemaya: Türk sineması ve sorunları 2. Kitle.
  31. Öztürk, İ. (2012). Kerem ile Aslı. İş Bankası.
  32. Öztürk, M. (2013). Vizier stories in classical Turkish literature within the frame of history and politic books. TAED, (49), 73-93.
  33. Propp, V. (2008). Masalın biçimbilimi. (M. Rifat ve S. Rifat, Trans.) İş Bankası.
  34. Püsküllüoğlu, A. (1994). Arkadaş Türkçe sözlük. Arkadaş.
  35. Sözen, M. (2009). Eastern narrative traditions and the identity of Turkish cinema. Bilig, 50, 131-152.
  36. Suner, A. (2006). Hayalet ev: Yeni Türk sinemasında aidiyet kimlik ve bellek. Metis.
  37. Tosun, N. (2014). Doğu’nun hikâye kuramı. Büyeyenay.
  38. Tulu, S. (1994). Kerem ile Aslı hikâyesinin Horasan varyantı. Journal of Turkish Research Institute, 1, 52-57.
  39. Tunalı, D. (2006). Batıdan doğuya, Hollywood’dan Yeşilçam’a melodram. Aşina Kitaplar.
  40. Turgay, D. (2019). Transformation of moral world of melodrama and tragedy on Çağan Irmak films. Sinefilozofi, Special Issue, 396-414. https://doi.org/10.31122/sinefilozofi.511812