Dergiler / Muhafazakar Düşünce Dergisi / 2026 / Cilt: 1 Sayı: 4

OSMANLI'NIN SON DÖNEMİNDEKİ İKTİSADÎ SORUNLARA YÖNELİK ÇÖZÜM ARAYIŞLARINDA LİBERAL AYDINLAR

Birol Mercan(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ)
Abdulkadir Buluş(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ)
Sayfa
217–241
Yayın Tarihi
2005-04-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu aynı zamanda, liberal fikirlerin şu anda neden Türk toplumundaki bireyler tarafından benimsenemediğini anlamamıza yarayan bir ipucu niteliğindedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yüzyılın ikinci yarısıyla birlikte, Tanzimat başlanılmış olan siyasal ve e­konomik yapıyı yenileştirme arayışlarının, fikir dünyasına kazandırdığı bir di­ğer olgu, batılı manada iktisat ilmi ve düşüncesidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu bağlamda, liberal içerikte iktisadî görüş ve fikirler, dönemin aydınları ve idarecileri tarafından tartışılmaya başlanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu aynı zamanda, liberal fikirlerin şu anda neden Türk toplumundaki bireyler tarafından benimsenemediğini anlamamıza yarayan bir ipucu niteliğindedir.
🔬Tür:Derleme
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Osmanlı · Osmanlı Ekonomisi · Osmanlı Dönemi Liberal Fikir Tartışmaları

Özet

19. Yüzyılın ikinci yarısıyla birlikte, Tanzimat başlanılmış olan siyasal ve e­konomik yapıyı yenileştirme arayışlarının, fikir dünyasına kazandırdığı bir di­ğer olgu, batılı manada iktisat ilmi ve düşüncesidir. Bu bağlamda, liberal içerikte iktisadî görüş ve fikirler, dönemin aydınları ve idarecileri tarafından tartışılmaya başlanmıştır. Zaten dış ticaret politikası anlamında, belki de en liberal ülkeden daha liberal bir ticaret politikasına sahip olan Osmanlı ekonomisinde savunulan liberal düşünce ve fikirlerin temelinde, can, mal ve girişim özgürlüğünü teminat altına alan bir devlet tasarımının gerekliliği esası yatmaktaydı. Kanunî düzen­lemelerle geliştirilmeye çalışılan girişim ve mülkiyet özgürlüğü kavramından kısmen söz edilebilse bile, genel ekonomi politikaları anlamında bir liberalizm­den söz edilemez. Bunun nedeni, Osmanlı Devletinin siyasî ve toplumsal yapı­sının, rasyonel bireyciliğe müsaît olmayan yapısında aranmalıdır. Bu aynı zamanda, liberal fikirlerin şu anda neden Türk toplumundaki bireyler tarafından benimsenemediğini anlamamıza yarayan bir ipucu niteliğindedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Mercan, B., Buluş, A. (2005). OSMANLI'NIN SON DÖNEMİNDEKİ İKTİSADÎ SORUNLARA YÖNELİK ÇÖZÜM ARAYIŞLARINDA LİBERAL AYDINLAR. Muhafazakar Düşünce Dergisi, Cilt: 1 Sayı: 4, 217–241. https://ajindex.com/articles/1127890

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (37)

  1. Ahmad, Feroz, 1908-1914 İttihat ve Terakki Cemiyeti, çeviren Nuran Yavuz, Kaynak Yayınları, 1984.
  2. Akşin, Sina, "İttihat ve Terakki", Tanzimattan Cumhuriyete Türkiye Ansiklopedisi, Cilt.5, İletişim Yayınları, İstanbul, 1985.
  3. Alkan, A.Turan, İkinci Meşrutiyet Devrinde Ordu Ve Siyaset, Cedit Neşriyat, Ankara, 1992.
  4. Alptekin, Turan, "Prof. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın Namık Kemal Üzerine Gö­rüşleri ve Bazı Dikkatler", Ölümünün 100.yılında N.Kemal, M.Ü.Fen Fak.Yayınları, İstanbul, 1988.
  5. Baykara,Tuncer, Osmanlılarda Medeniyet Kavramı, Akademi Kitabevi, İzmir, 1992. Birinci, Ali, Hürriyet ve İtilaf Fırkası, Dergah yayınları, İstanbul, 1990.
  6. Cin, Halil, Osmanlı Toprak Düzeni ve Bu Düzenin Bozulması, 2.baskı, Bo­ ğaziçi Yayınları, İstanbul, 1985.
  7. Çavdar,Tevfik, Türkiye'de Liberalizm(1860-1990), İmge Kitabevi, Ankara, 1992. Çelik, Gülfettin, "Osmanlı İktisat Zihniyetinde Değişim", İktisat ve İş Dünyası, Ağustos 1993.
  8. Emil, Birol, "Namık Kemal'in Eserlerinde ve Aksiyonunda Üç temel Kav­ ram: Hürriyet, Medeniyet, İrade", Ölümünün 100.yılında N.Kemal, M.Ü.Fen Fak.Yayınları, İstanbul,1988.
  9. Gerger M.Emin, Tanzimat'tan Avrupa Topluluğuna Türkiye: Konuşmalar, 2.Baskı, İnkılab Yayınevi, İstanbul, 1989.
  10. Gürsel, Seyfettin, "1838 Osmanlı-İngiliz Ticaret Anlaşması", Tanzimattan Cum­huriyete Türkiye Ansiklopedisi, İletişim Yayınları, İstanbul,1985.
  11. İhsanoğlu, Ekmeleddin, "Osmanlı Bilim ve Eğitim Anlayışı" 150. Yılında Tan­ zimat, Yay. Hazırlayan, Hakkı Dursun Yıldız, Ankara, 1992.
  12. Joy Shaw, Stanford, "19.yüzyıl Osmanlı Reformcularının Bazı Yönleri", derleyen William R.Polk,R.L.Chambers, Orladoğu'da Modernleşme, İnsan Ya­yınları, İstanbul, 1995.
  13. Kansu, Aykut, 1908 Devrimi, çev: Ayda Erbal, İletişim Yayınları, İstanbul, 1995. Kazgan, Haydar, Osmanlıda Avrupa Finans Kapitali, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul,1995.
  14. Keyder, Çağlar, Türkiye'de Devlet ve Sınıflar, İletişim Yayınları, İstanbul, 1993.
  15. Kılçbay, M.Ali, "Osmanlı Batılaşması, Tanzimattan Cumhuriyete Türkiye An siklopedisi, İletişim Yayınları, İstanbul,1985
  16. Kılıçbay, M.Ali, "Uyruktan Vatandaşlığa, Geçimden İktisada", Türkiye Günlüğü, Sayı 29, Temmuz Ağustos, 1994.
  17. Koray, Enver, Türkiye'nin Çağdaşlaşma Sürecinde Tanzimat, M.Ü. Fen Edebi­ yat Fak. Yay., No:23, İstanbul, 1991.
  18. Kuran, Ercüment," Türkiye'nin Batılılaşması ve Milli Meseleler", derleyen: Mümtaz'er Türköne, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 1994.
  19. Küçükömer, İdris, Düzenin Yabancılaşması, Bağlam Yayınları, İstanbul, 1994. Lewis, Bernard, Modern Türkiye'nin Doğuşu, TTK Basımevi, Ankara, 1993. Mardin, Şerif, Tanzimattan Cumhuriyete İktisadi Düşüncenin Gelişmesi (1838- 1918)", Tanzimattan Cumhuriyete Türkiye Ansiklopedisi, İletişim Ya­yınları, Cilt 3, İstanbul,1985.
  20. Mardin, Şerif, Jön Türklerin Siyasi Fikirleri (1895-1908), İletişim Yayınları, İstanbul, 1989.
  21. Önsoy, Rıfat, Tanzimat Dönemi Osmanlı Sanayii ve Sanayileşme Politikası, Türkiye İş Bankası Yayınları, Ankara, 1988.
  22. Pamuk, Şevket, Osmanlı Ekonomisinde Bağımlılık ve Büyüme (1820-1913), 2.Baskı, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1994.
  23. Rambur, E.E., Jön Türkler ve 1908 İhtilali, çev. Nuran Ülker, Sander Yay., İstan­bul, 1972.
  24. Sabahattin, Prens, Türkiye Nasıl Kurtarılabilir, çev: Muzaffer Sencer, Elif Yayınları, İstanbul, 1965.
  25. Sander, Oral, Anka'nın Yükselişi ve Düşüşü, A.Ü.S.B.F Yayınları, Ankara, 1987.
  26. Sayar, Ahmed Güner, Osmanlı İktisat Düşüncesinin Çağdaşlaşması, Der Ya­yınları, İstanbul, 1986.
  27. Sayar, Nihat S, Osmanlı İmparatorluğu Dönemi Mâlî Olaylar, 2, Baskı, İ.İ.T.A. Nihat Sayar ve Yardım Vakfı yay., İstanbul 1978.
  28. Seyitdanlıoğlu, Mehmet, "Türkiye'de Liberal Düşüncenin Doğuşu ve Gelişimi", Liberal Düşünce, Sayı 2,1996.
  29. Shaw Stanford Joy, Shaw Ezel Kural, Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Tür­ kiye, İkinci Cilt, çev., Mehmet Harmancı, E Yay., İstanbul, 1983.
  30. Şener, Abdullatif, "İttihat ve Terakki Cemiyetinin İktisadî ve Mâlî Politi­ kaları" H.Ü.İ.İ.B.F. Dergisi, Cilt.8, sayı. 1-1990.
  31. Şuayb, Ahmet, Mehmet Cavid, Rıza Tevfik, Ulum-i İktisadîye ve İctimaiye Mecmuası, Sayı:1, Aralık 1908.
  32. Toprak, Zafer, "II.Meşrutiyet ve Osmanlı Sanayi", Tanzimattan Cumhuriyete Türkiye Ansiklopedisi, cilt 5, İletişim Yay., İst. 1985.
  33. Toprak, Zafer, İttihat-Terakki Ve Devletçilik., Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1995.
  34. Toprak, Zafer, Millî İktisat-Millî Burjuvazi, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1995.
  35. Ülken, Hilmi Ziya, Türkiye'de Çağdaş Düşünce Tarihi, Ülken Yay., 2.b,İstanbul,1979.
  36. Zürcher, Eric Jan, Modernleşen Türkiye'nin Tarihi, İletişim Yayınlan, İstanbul, 1995.
  37. Sayar, Ahmed Güner, Osmanlı İktisat Düşüncesinin Çağdaşlaşması, Der Ya­yınları, İstanbul, 1986.