Dergiler / Muhafazakar Düşünce Dergisi / 2026 / Cilt: 22 Sayı: 70 - Kültürel Yenilenme

KÜLTÜR VE İKTİDAR İLİŞKİSİNE DAİR TARTIŞMALARIN AKADEMİK YANSIMALARI: BİBLİYOMETRİK BİR ANALİZ

ACADEMIC REFLECTIONS ON DEBATES CONCERNING THE RELATIONSHIP BETWEEN CULTURE AND POWER: A BIBLIOMETRIC ANALYSIS

İlhami Aydın(Selçuk Üniversitesi)0000-0002-0186-4631
Hüseyin Çil(Selçuk Üniversitesi)0000-0001-8503-4979
Sayfa
158–185
Yayın Tarihi
2026-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada sonuç olarak dört ana bulgunun öne çıktığı söylenebilir: i) Kültür ve iktidar ilişkisine dair akademik üretim, Türkiye’nin yaşadığı siyasi kırılma dönemleriyle örtüşen bir yoğunlaşma eğilimi sergilemektedir. ii) Çalışmalarda teorik çerçevenin baskın biçimde “hegemonya” kavramına dayandığı görülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de sosyal bilimler alanında üretilmiş, uluslararası görünürlüğü ve prestiji görece yüksek akademik çalışmalarda kültür kavramının iktidar ilişkileri çerçevesinde nasıl ele alındığını ortaya koymaktır.
📊
Temel Bulgular & Veri:R-Studio programında belli kodlamalar yapılmış ve iki veri tabanından toplam 602 çalışma ile veri seti oluşturulmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada sonuç olarak dört ana bulgunun öne çıktığı söylenebilir: i) Kültür ve iktidar ilişkisine dair akademik üretim, Türkiye’nin yaşadığı siyasi kırılma dönemleriyle örtüşen bir yoğunlaşma eğilimi sergilemektedir. ii) Çalışmalarda teorik çerçevenin baskın biçimde “hegemonya” kavramına dayandığı görülmektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kültürel İktidar · Kültür Savaşı · Kültürel Sermaye

Özet

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de sosyal bilimler alanında üretilmiş, uluslararası görünürlüğü ve prestiji görece yüksek akademik çalışmalarda kültür kavramının iktidar ilişkileri çerçevesinde nasıl ele alındığını ortaya koymaktır. Araştırmanın veri seti, Türkiye’deki sosyal bilim alanlarındaki çalışmalarla sınırlandırılmış ve Web of Science (WoS) ve Scopus veri tabanlarındaki makalelerden hareketle oluşturulmuştur. Veri tabanlarında ilgili kavramların başlık, özet veya anahtar kelime olarak kullanılmış olmasına dikkat edilmiştir. Veri setinden nitelikli görsel veriler elde etmek için VOSviewer ve R-Studio/Bibliometrix analiz programlarından yararlanılmıştır. R-Studio programında belli kodlamalar yapılmış ve iki veri tabanından toplam 602 çalışma ile veri seti oluşturulmuştur. Çalışmada sonuç olarak dört ana bulgunun öne çıktığı söylenebilir: i) Kültür ve iktidar ilişkisine dair akademik üretim, Türkiye’nin yaşadığı siyasi kırılma dönemleriyle örtüşen bir yoğunlaşma eğilimi sergilemektedir. ii) Çalışmalarda teorik çerçevenin baskın biçimde “hegemonya” kavramına dayandığı görülmektedir. Belirli bir perspektife doğru bu yoğunlaşmanın farklı perspektiflerin gelişimi önünde sınırlandırıcı bir etki üretip üretmeyeceği önemli bir sorudur. iii) Konu hakkındaki akademik üretim, uluslararası atıf ağlarında Batı literatürüyle asimetrik ve “yarı-çevre” bir konumdan ilişki kurmaktadır. Çalışmalar büyük ölçüde Batı temelli kuramları yerel bağlama uygulamaktadır. iv) Akademik alan içindeki sembolik güç eşitsizliği, kültür ve iktidar ilişkisine dair çalışmaların hem üretim hem de atıf ağında yeniden üretilmektedir. İngilizce eğitim veren ve uluslararası akademik rekabette güçlü konumda bulunan belirli üniversitelerin literatürün merkezinde yer alması, hiyerarşik ilişkilerin akademik alanın kendi işleyişinde de etkin olabileceğini göstermektedir.

Abstract

This study aims to examine how the concept of culture is addressed within the framework of power relations in academically prominent and internationally visible social science scholarship produced in Türkiye. The dataset is limited to social science research in Türkiye compiled from articles in the Web of Science (WoS) and Scopus databases. Selection criteria required these terms to appear in titles, abstracts, or keywords. Utilizing VOSviewer and R-Studio/Bibliometrix software, a dataset of 602 studies was analyzed through specific coding processes. The study reveals four main findings: i) Academic scholarship on the relationship between culture and power shows a pattern of intensification that closely corresponds to periods of political rupture in Türkiye. ii) The theoretical frameworks used in these studies appear to be largely grounded in the concept of hegemony. Whether this focus on a single perspective limits the development of alternative theoretical approaches remains an important question that deserves further investigation. iii) Academic output on this subject occupies an asymmetric, semi-peripheral position in relation to Western literature within international citation networks. These studies mainly involve applying Western-derived theoretical frameworks to local contexts. iv) Inequalities in symbolic power within the academic field are reproduced in both the production and citation networks of scholarship on culture and power. The central position of certain English-medium universities -particularly those with strong standing in international academic production- suggests that the hierarchical relations may also operate within the internal dynamics of the academic field.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aydın, İ., Çil, H. (2026). KÜLTÜR VE İKTİDAR İLİŞKİSİNE DAİR TARTIŞMALARIN AKADEMİK YANSIMALARI: BİBLİYOMETRİK BİR ANALİZ. Muhafazakar Düşünce Dergisi, Cilt: 22 Sayı: 70 - Kültürel Yenilenme, 158–185. https://ajindex.com/articles/1127183

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (35)

  1. Akın, M. H. (2025). Aşk filmlerinin unutulmaz yönetmeni ya da Yeşilçam’da sembolik iktidarın sosyolojik analizi. İnsan ve İnsan, 12(40), s. 25-36. https://doi.org/10.29224/insanveinsan. 1668652
  2. Appio, F. P., Cesaroni, F. & Minin, A. D. (2014). Visualizing the structure and bridges of the intellectual property management and strategy literature. Scientometrics, 101(1), s. 623-661. Doi: https://doi.org/10.1007/s11192-014-1329-0
  3. Aydemir, Ş. (2025). AKP’nin kültür savaşı. İletişim Yayınları.
  4. Baker, H. K., Kumar, S. & Pandey, N. (2021). Forty years of the journal of futures markets: A bibliometric overview. Journal of Futures Markets, 41, s. 1027-1054. https://doi.org/10.1002/ fut.22211
  5. Bilgin, O. (2022). Türkiye’de kültürel hegemonya. (ed. O. Bilgin). Kültürel İktidar. s. 1-43. Diplomasi Vakfı Yayınları.
  6. Bourdieu, P. (1986). The forms of capitals. (ed. Richardson, J.). Handbook of Theory and Social Research for the Sociology of Education. s. 241-258. Greenwood Press.
  7. Çakıl-Dinçer, G. (2024). Kültürel hegemonya ve İslamcı kadın dernekleri: Hazar ve Kadem örneği. Mülkiye Dergisi, 1, s. 77-103. https://izlik.org/JA36WS42FD
  8. Çelik, N. (2025). The State’s Media Apparatus: The cultural hegemony produced by the Turkish radio and television corporation. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 29(3). s. 813-831. https://doi. org/10.20296/tsadergisi.1610910
  9. Çil, H. (2022). Türkiye’de kültürel alan ve sembolik mücadele: Tematik bir analiz. Journal of Media and Religion Studies, 5(1). s. 129-158. https://doi.org/10.47951/mediad.1117840
  10. Çolak, E. (2024). ‘Homegrown and national culture’: The cultural policies of Erdogan’s ‘New Turkey’. International Journal of Cultural Policy, 31(3). s. 267-283. https://doi.org/10.1080/1 0286632.2024.2345372
  11. Çolak, Y. (2017). Türkiye’de kültürel iktidarın kuruluşu. Liberte Yayınları.
  12. Daşar, E. (2022). Gazete karikatürlerinde hegemonya ve rıza üretimi: Salih Memecan karikatürleri. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1). s. 127-177. https://doi.org/10.47525/ ulasbid.1054010
  13. Dellaloğlu, B. F. (2020). Poetik ve politik: Bir kültürel çalışmalar ansiklopedisi. Timaş Yayınları.
  14. Demir, S. T. (2016). Türkiye’de mizah dergileri: Kültürel hegemonya ve muhalefet. SETA Yayınları.
  15. Demirel, T. (2009). 1946-1980 döneminde “sol” ve “sağ”. (ed. Ö. Laçiner). Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce: Dönemler ve Zihniyetler. s. 413-450. İletişim Yayınları.
  16. Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N. & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133 (2021). s. 285-296 https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
  17. Fedai, C. (2019). Türkiye’nin kaderi. Pruva Yayınları.
  18. Gölcü, A. (2022). Bir kültürel iktidar teşebbüsü: Bizimkiler dizisi. (ed. O. Bilgin). Kültürel İktidar. s. 291-313. Diplomasi Vakfı Yayınları.
  19. Hall, S. (ed.). (2017). Temsil: Kültürel temsiller ve anlamlandırma uygulamaları. (çev. İ. Dündar). Pinhan Yayıncılık.
  20. Harris, R. (2009). Black British, brown British and British cultural studies. Cultural Studies, 23(4). s. 483-512. https://doi.org/10.1080/09502380902950971
  21. İnternethaber. (2009, 5 Haziran). Doğrusu AKP mi AK Parti mi?. https://www.internethaber.com/ dogrusu-akp-mi-ak-parti-mi-194898h.htm
  22. Jenks, C. (2007). Altkültür: Toplumsalın parçalanışı. (çev. N. Demirkol). Ayrıntı Yayınları.
  23. Kim, J. & McMillan, S. J. (2008). Evaluation of internet advertising research: A bibliometric analysis.
  24. Journal of Advertising, 37(1). s. 99-112. https://doi.org/10.2753/JOA0091-3367370108
  25. KONDA (2025). KONDA Hayat tarzları araştırması. https://hayattarzlari.com/
  26. Martin, M. J., Lopez-Herrera, A. G., Herrera-Viedma, E. & Herrera, F. P. (2011). An approach for detecting, quantifying, and visualizing the evolution of a research field. Journal of Informetrics, 1(5). s. 146-166. https://doi.org/10.1016/j.joi.2010.10.002
  27. McBurney, M. K. & Novak, P. L. (2002). What is bibliometrics and why should you care? IEEE International Professional Communication Conference Proceedings. s. 108-114. https://doi. org/10.1109/IPCC.2002.1049094
  28. Nacak, İ. (2020). TRT ve kültürel iktidar mücadelesi. Sosyoloji Divanı, 15. s. 105-129. Norris, M., & Oppenheim, C. (2007). Comparing alternatives to the Web of Science for coverage of the social sciences’ literature. Journal of Informetrics, 1(2). s. 161-169. 10.1016/j. joi.2006.12.001
  29. Örnek, C. (2015). Türkiye’de soğuk savaş düşünce hayatı. Can Yayınları.
  30. Phillipson, R. (1992). Linguistic imperialism. Oxford University Press.
  31. Turner, G. (2016). İngiliz kültürel çalışmaları (çev. D. Özçetin ve B. Özçetin). Heretik Yayıncılık.
  32. Williams, R. (2017). Kültür ve toplum: 1780-1950. (çev. M. Küçük). İletişim Yayınları.
  33. Yan, L. & Zhiping, W. (2023). Mapping the literature on academic publishing: A bibliometric analysis on WOS. SAGE Open, 13(1), s. 1-16. https://doi.org/10.1177/21582440231158562
  34. Yaren, Ö., Saraçoğlu, C. ve Karademir-Hazır, I. (2022). The quest for cultural power: Islamism, culture and art in Turkey. (ed. J. Jongerden). The Routledge Handbook on Contemporary Turkey. s. 418-431. Routledge.
  35. Zhan, J., Ma, Y., Zhao, D., Li, Z., Tan, H., Wang, X., Liu, H. & Yang, T. (2021). Knowledge atlas of post-traumatic epilepsy research. Epilepsy Research, 178 (2021). 106790 https://doi.org/ 10.1016/j.eplepsyres.2021.106790