Dergiler / Muhafazakar Düşünce Dergisi / 2026 / Cilt: 22 Sayı: 70 - Kültürel Yenilenme

KÜLTÜREL DÖNÜŞÜMÜN EVLİLİK GELENEKLERİ VE RİTÜELLERİNE YANSIMALARI: X PAYLAŞIMLARI ÜZERİNDEN BİR İNCELEME

REFLECTIONS OF CULTURAL TRANSFORMATION ON MARRIAGE CUSTOMS AND RITUALS: AN EXAMINATION THROUGH X SHARES

Muhammed Salim Danış(Afyon Kocatepe Üniversitesi)0000-0001-8571-4552
Sayfa
126–156
Yayın Tarihi
2026-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, gösterişli düğünlerin sosyal statü, sosyal karşılaştırma ve hedonik tüketim motivasyonlarıyla desteklendiğini; sade düğün tercihlerinin ise ekonomik rasyonalite ve kültürel baskılardan kaçınma isteğiyle ortaya çıktığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkiye’de evlilik süreçlerinde yer alan gelenek ve ritüellerin kültürel dönüşümle birlikte nasıl değiştiğini ve tüketim kültürünün bu süreçleri nasıl dönüştürdüğünü incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Evlilik merasimlerinin tarihsel sürekliliğini korumasına rağmen 1980 sonrası toplumsal değişimlerin etkisiyle yeniden biçimlendiği görülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, gösterişli düğünlerin sosyal statü, sosyal karşılaştırma ve hedonik tüketim motivasyonlarıyla desteklendiğini; sade düğün tercihlerinin ise ekonomik rasyonalite ve kültürel baskılardan kaçınma isteğiyle ortaya çıktığını göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Aile Sosyolojisi · Evlilik · Kültürel Değişim

Özet

Bu çalışma, Türkiye’de evlilik süreçlerinde yer alan gelenek ve ritüellerin kültürel dönüşümle birlikte nasıl değiştiğini ve tüketim kültürünün bu süreçleri nasıl dönüştürdüğünü incelemektedir. Evlilik merasimlerinin tarihsel sürekliliğini korumasına rağmen 1980 sonrası toplumsal değişimlerin etkisiyle yeniden biçimlendiği görülmektedir. Çalışmanın önemi, evlilik süreçlerini iki bireyin bir araya gelerek gerçekleştirdiği yalın bir sözleşme ritüeli olmanın ötesinde; toplumsal statü, tüketim pratikleri ve sosyal medya dinamikleriyle harmanlanan karmaşık birer sosyal fenomen olarak ele almasında yatmaktadır. Araştırma nitel yöntemde tasarlanmış, X (Twitter) platformunda 01.01.2024-15.07.2025 tarihleri arasında paylaşılan gönderiler arasından seçilen tweet ve yorumlar içerik analiziyle değerlendirilmiştir. Paylaşımlar “gösterişli/şatafatlı düğün” ve bu tercihlere dair toplumsal algılar ekseninde sınıflandırılmıştır. Elde edilen bulgular, gösterişli düğünlerin sosyal statü, sosyal karşılaştırma ve hedonik tüketim motivasyonlarıyla desteklendiğini; sade düğün tercihlerinin ise ekonomik rasyonalite ve kültürel baskılardan kaçınma isteğiyle ortaya çıktığını göstermektedir. Ayrıca masraf düzeyi ile evlilik ömrü arasında ilişki kuran söylemlerin yaygın olduğu ve evlilik süreçlerinde tüketimin aile baskısı etkisiyle de yapılabildiği saptanmıştır. Çalışmada, evlilik süreçlerinde yapılan tüketim ile evlilikte kadının değer görmesi arasında doğru orantılı bir ilişki olduğu düşüncesinin de yorumlara yansıdığı görülmektedir. Çalışma, kültürel dönüşümün evlilik pratiklerinde güçlü bir biçimde görünür hâle geldiğini ortaya koymaktadır.

Abstract

This study examines how traditional customs and rituals involved in the marriage processes in Türkiye have changed alongside cultural transformation and how consumer culture has reshaped these processes. Despite maintaining historical continuity, marriage ceremonies have been reconfigured due to societal changes after 1980. The significance of this research lies in its approach to marriage as a complex social phenomenon intertwined with social status, consumption practices, and social media dynamics, rather than merely a simple ritual of two individuals coming together through a contract. The research used qualitative methods to analyze tweets and comments shared on the X (Twitter) platform between January 1, 2024, and July 15, 2025, through content analysis. The posts were classified based on the themes of ‘ostentatious/lavish weddings’ and societal perceptions related to these choices. The findings indicate that ostentatious weddings are supported by social status, social comparison, and hedonistic consumption motivations; meanwhile, preferences for simple weddings emerge from economic rationality and a desire to avoid cultural pressures. Additionally, it was found that there are prevalent discourses linking expenditure levels to the duration of marriage, and consumption during the marriage process can also be influenced by family pressure. The study also suggests a proportional relationship between consumption in marriage and the woman’s perceived value within it, as reflected in the comments. Overall, the study reveals that cultural transformation is strongly evident in marriage practices.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Danış, M. S. (2026). KÜLTÜREL DÖNÜŞÜMÜN EVLİLİK GELENEKLERİ VE RİTÜELLERİNE YANSIMALARI: X PAYLAŞIMLARI ÜZERİNDEN BİR İNCELEME. Muhafazakar Düşünce Dergisi, Cilt: 22 Sayı: 70 - Kültürel Yenilenme, 126–156. https://ajindex.com/articles/1127182

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (60)

  1. Adorno, T. W. (2014). Aydınlanmanın diyalektiği. (çev. N. Ülner ve E. Öztarhan Karadoğan). Kabalcı Yayınevi.
  2. Akar, D. (2025). Sosyal medyada aile algısı: Ekşi Sözlük tanımları üzerine bir değerlendirme. TRT Akademi, 10(24). s. 800-829.
  3. Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: Teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1). s. 64-84.
  4. Aliçavuşoğlu, Ç., Boyraz, E. (2021). Evlilik ritüelleri ve tüketimi üzerine bir araştırma. Pazarlama Teorisi ve Uygulamaları Dergisi, 7(1). s. 59-80.
  5. Aslan, M., Aydıner Boylu, A. (2022). Evlilik öncesi alışverişte kişisel değerler, hedonik ve faydacı tüketim ve sosyal karşılaştırmanın sosyo-demografik değişkenler açısından incelenmesi. Adam Academy Journal of Social Sciences, 12(2). s. 441-464.
  6. Ayan, D. (2022). Düğünlerde Men’i İsrâfat Kanunu (1920) ile ilgili Çorum Valiliği’nin 1927 tarihli Talimatname’si (Belge Yayını/Çevriyazı). Sosyologca, 23. s. 49-57.
  7. Babin, B. J., Darden, W. R. ve Griffin, M. (1994). Work and/or fun: Measuring hedonic and utilitarian shopping value. Journal of Consumer Research, 20(4). s. 644-656.
  8. Baştok Özkan, G. (2018). Türkiye’de tüketim kültürü çerçevesinde yeniden şekillenen evlilik ritüelleri üzerine bir inceleme. İstanbul Arel Üniversitesi İletişim Çalışmaları Dergisi, 5(10). s. 13-35.
  9. Baudrillard, J. (2004). Tüketim toplumu. (çev. H. Deliceçaylı, F. Keskin). Ayrıntı Yayınları.
  10. Bauman, Z. (2023). Tüketici hayat. (çev. K. Oğuz). Tellekt Yayıncılık.
  11. Bocock, R. (1997). Tüketim. (çev. İ. Kutluk). Dost Kitabevi.
  12. Botton, Alain D. (2005). Statü endişesi. (çev. A. S. Bayer). Sel Yayıncılık.
  13. Boyd, D. M. ve Ellison, N. B. (2008). Social network sites: Definition, history, and scholarship. Journal of computer‐mediated Communication, 13(1). s. 210-230.
  14. Bulut, E. (2023). Türkiye’de evlenme ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Nedensellik analizi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 19(1). s. 71-81.
  15. Buunk, B. P. ve Gibbons, F. X. (2000). Toward an enlightenment in social comparison theory: Moving beyond classic and Renaissance approaches. Handbook of social comparison: Theory and research. s. 487-499. Springer.
  16. Can, İ. (2014). Moderniteden postmoderniteye ailenin ontolojisi ya da modern çekirdek aile çerezleşiyor mu? (ed. Mustafa Aydın). Aile Sosyolojisi Yazıları, s. 51-82. Açılım Kitap.
  17. Can, İ. ve Ulutaş, E. (2024). Teşhir toplumu: Bir duyu sosyolojisi denemesi. Pınar Yayınları.
  18. Coşkun, F. (2025). Kentleşmenin ve modernleşmenin Batman Gercüş bölgesindeki geleneksel düğün pratiklerine etkisi ve sonuçları. SSD Journal, 10(50). s. 12-20.
  19. Çatalcalı, A. (2015). Romantizm, fantazya ve rasyonalite: Evlilik dergileri ve evlilik web siteleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1). s. 37-56.
  20. Debord, G. (2019). Gösteri toplumu. (çev. A. Ekmekçi). Ayrıntı yayınları.
  21. Durutürk, C. (2008). Törensel tüketim, sınıf ve gelenek: Türkiye’deki evlilik törenlerine sosyolojik bir bakış. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 25(1). s. 37-55.
  22. Erdoğan, İ. (2001). Popüler kültürde gasp ve popülerin gayri meşruluğu. Doğu Batı, 15(2). s. 65-106.
  23. Featherstone, M. (1996). Postmodernizm ve tüketim kültürü. (çev. M. Küçük). İstanbul. Ayrıntı Yayınları.
  24. Festinger, L. (1954). A theory of social comparison processes. Human relations, 7(2). s. 117-140. Fiske, J. (2003). İletişim çalışmalarına giriş. (çev. S. İrvan). Bilim ve Sanat yayınları.
  25. Francis‐Tan, A. ve Mialon, H. M. (2015). “A diamond is forever” and other fairy tales: The relationship between wedding expenses and marriage duration. Economic Inquiry, 53(4). s. 1919-1930.
  26. Giddens, A. (2008). Sosyoloji. (çev. C. Güzel). Kırmızı Yayınları.
  27. Grimes, R. L. (2000). Deeply into the bone: Re-inventing rites of passage. University of California Press.
  28. Gürbilek, N. (2001). Vitrinde yaşamak. Metis Yayınları.
  29. Güvenç, B. (2019). Kültürün ABC’si. 9. baskı. Yapı Kredi Yayınları.
  30. Illich, I. (2000). Tüketim köleliği. (çev. M. Karaşahan). Pınar Yayınları.
  31. Jones, M. A., Reynolds, K. E. ve Arnold, M. J. (2006). Hedonic and utilitarian shopping value: Investigating differential effects on retail outcomes. Journal of Business Research, 59(9). s. 974-981.
  32. Karacaer, S. S. (2021). Türkiye’de destinasyon düğünleri. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 18(2). s. 421-436.
  33. Karakaş, M. (2001). Tüketim kültürü ya da tüketimin yeniden üretimi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(1). s. 11-28.
  34. Karakaş, M. (2017). “Bir zihniyet olarak tüketim kültürü ve ihtiyaçların yabancılaşması”. International Congress on Political, Economic and Social Studies (ICPESS). s. 246-262.
  35. Keha, M. (2017). 19. yüzyılda düğünlerde yapılan israf ve buna karşı alınan tedbirler. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(4). s. 1283-1296.
  36. Kır, E. ve Cengiz, H. (2022). Türk evlilik törenlerinde gösterişçi tüketim motivasyonlarının incelenmesi: Yeni evli kadınlar üzerine nitel bir araştırma. Journal of Consumer & Consumption Research/Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 14(2). s. 555-596.
  37. Kırca, S. (2001). Medya ürünlerinin küresel yayılımı, yerelleştirilmesi: Ulusaşırı kimliklerin yaratılması. Doğu Batı, 4(15). s. 181-182.
  38. Kozanoğlu, C. (1996). 80’lerde Gündelik hayat. Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi Yüzyıl Biterken. C 13, s. 740-744. İletişim Yayınları.
  39. Marshall, G. (1999). Sosyoloji sözlüğü. (çev. O. Akınhay). Bilim ve Sanat Yayınları. Martı, H. (2010). Tüketim: Hayatın amacı değil, anlam döngüsünün aracı. (ed. R. Şentürk) Tüketim ve Değerler, s. 139-145. İstanbul Ticaret Odası.
  40. McCracken, G. D. (1990). Culture and consumption: New approaches to the symbolic character of consumer goods and activities. Indiana University Press.
  41. McLuhan, M. ve Powers, R. B. (2001). Global köy. (çev. B. Öcal Düzgören). Scala Yayıncılık
  42. Neuman, L. W. (2014). Toplumsal araştırma yöntemleri: Nitel ve nicel yaklaşımlar. C II. 7. baskı. Yayınodası Yayıncılık.
  43. Oskay, Ü. (2021). Kitle iletişiminin kültürel işlevleri: XIX. yüzyıldan günümüze kuramsal bir yaklaşım. İnkılap Yayıncılık.
  44. Otnes, C. C. ve Pleck, E. (2003). Cinderella dreams: The allure of the lavish wedding. University of California Press.
  45. Özer, Ç. (2020). Sosyal bir seremoni: Anadolu’da düğün yemekleri ve ritüelleri. Turkish Studies-Social, 15(8). s. 3677-3690.
  46. Özer, İ. (2006). Türkiye’de kent, kentleşme ve kentsel değişme. (ed. M. Zencirkıran). Türkiye’nin Toplumsal Yapısı. s. 329-360. Dora Yayıncılık.
  47. Özgüçlü, B. (2024). Evlilik ritüelleri aracılığıyla mutlu birey inşası. yayımlanmamış doktora tezi. Marmara Üniversitesi. İstanbul.
  48. Ritzer, G. (2011). Küresel dünya. (çev. M. Pekdemir). Ayrıntı Yayınları.
  49. Ritzer, G. (2000). Büyüsü bozulmuş dünyayı büyülemek: Tüketim araçlarının devrimcileştirilmesi. (çev. Ş. S. Kaya). Ayrıntı Yayınları.
  50. Sağlam, M. T. (2022). Kentlileşme sürecinde değişen düğün merasimleri ve toplumsal yansımaları üzerine bir alan araştırması. Theosophıa, 5, s. 159-174.
  51. Serbest, K. (2020). Kültür aktörlerinden internet fenomenlerine doğum ve evlilik ile ilgili uygulamalar. Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 3(5). s. 48-69.
  52. Solmaz, F. ve Bektaş, A. (2025). Yeni moda: Türkiye’de bekârlığa veda partisi kutlamaları. Asia Minor Studies, 13(1). s. 106-123.
  53. Strandby, K. ve Askegaard, S. (2013). Weddings as waste. Consumer culture theory. s. 145-165. Emerald Group Publishing Limited.
  54. Taylan, H. H. ve Arklan, Ü. (2008). Medya ve kültür: Kültürün medya aracılığıyla küreselleşmesi. Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1). s. 85-98.
  55. TDK (2025). Gelenek. Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 04.06.2025).
  56. Tomlinson, J. (1999). Kültürel emperyalizm: Eleştirel bir giriş. (çev. E. Zeybekoğlu). Ayrıntı Yayınları.
  57. Ültay, E., Akyurt, H. ve Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi (10). s. 188-201.
  58. Van Gennep, A. (2022). Geçiş ritleri: Tabular, batıl inançlar, büyüler, ayinler ve törenler. (çev. O. Bülbül Beşler). Nora Kitap
  59. Veblen, T. B. (2015). Aylak sınıfın teorisi. (çev. E. Kırmızıaltın, H. Bilir). Heretik Yayıncılık.
  60. We Are Social. (2024). Digital 2024 October Global Statshot Report. https://wearesocial.com/uk/ blog/2024/10/digital-2024-october-global-statshot-report/ (Erş. Tar. 02. 07.2025).