Dergiler / Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi / 2026 / Cilt: 22 Sayı: 1

Özel Yetenekli Çocukların Kendi Arkadaşlık İlişkilerine Yönelik Görüşleri

Fidan Özbey(DÜZCE ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0001-6600-3931
Hadiye Ellibeş Cerrah(T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI)0000-0003-2933-4859
Şükran Arpaz Ünsal(T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI)0000-0002-9706-9711
Sayfa
113–145
Yayın Tarihi
2021-03-02
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Verilerin analizi aşamasında 9 tema oluşturulmuş ve bulgular bu temalar altında düzenlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırma özel yetenekli çocukların kendi arkadaşlık ilişkilerine yönelik görüşlerini belirlemeyi amaçlayan nitel bir araştırmadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma grubunu Düzce, Bolu ve Samsun illerinde yaşayan özel yetenekli 12 öğrenci oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Verilerin analizi aşamasında 9 tema oluşturulmuş ve bulgular bu temalar altında düzenlenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Özel yetenekli çocuk · Arkadaşlık ilişkileri · akranlar

Özet

Bu araştırma özel yetenekli çocukların kendi arkadaşlık ilişkilerine yönelik görüşlerini belirlemeyi amaçlayan nitel bir araştırmadır. Çalışma grubunu Düzce, Bolu ve Samsun illerinde yaşayan özel yetenekli 12 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış Arkadaşlık İlişkileri Görüşme Formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi aşamasında 9 tema oluşturulmuş ve bulgular bu temalar altında düzenlenmiştir. Bu temalar; birliktelik, çatışma, yakınlık, iletişim, yardım, bağlılık, güven, özdeşim ve sadakat temaları olarak sıralanmaktadır. Bulgulara göre; öğrenciler arkadaşlarının evlerine sık sık gidip birlikte zaman geçirdiklerini, onlarla zaman geçirmekten keyif aldıklarını öte yandan yalnız zaman geçirmeyi de sevdiklerini göstermektedir. İyi bir arkadaşta aradıkları en temel özelliğin güven olduğu belirlenmiştir. Özel yetenekli çocuklar arkadaşlarıyla bazı konularda tartışsalar da hata kendilerinde olduğu zaman mutlaka özür dilediklerini ifade etmişlerdir. Arkadaşlarının fikir ve düşüncelerini önemsediklerini ve onların sorunları ile yakından ilgilendiklerini dile getirmişlerdir. Kendilerinin arkadaşları tarafından sevildiğini belirtmişlerdir. Karşılıklı olarak sırlarını tutuklarını ve birbirlerini koruduklarını ifade etmişlerdir. Arkadaşlarının yerinde olsaydı kendisi ile arkadaşlık kurmak isteyebileceğini ifade eden çocuklar, kendilerinin iyi bir arkadaş olduklarını dile getirmişlerdir. Arkadaşlarının başarıları ile mutlu olduklarını ve kendi başarıları ile de arkadaşlarının mutlu olduklarını dile getirmişlerdir. Fakat arkadaşları kendilerini kötü bir yola sürüklerse onlarla arkadaşlıklarını keseceklerini de açıklamışlardır. Elde edilen bulgular alan yazın çerçevesinde tartışılmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özbey, F., Cerrah, H. E., Ünsal, Ş. A. (2021). Özel Yetenekli Çocukların Kendi Arkadaşlık İlişkilerine Yönelik Görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, Cilt: 22 Sayı: 1, 113–145. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.621484

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (50)

  1. Akarsu, F. (2001). Üstün yetenekli çocuklar. Ankara: Eduser Yayınları.
  2. Buescher, T.M. (1986). A Framework forthe Understanding the Socialand Emotional Development of The Gifted And Talented Adolescents, RoeperReview, 8, 10-15.
  3. Ciğerci, Z. C. (2006). Üstün yetenekli olan ve olmayan ergenlerde benlik saygısı, başkaları tarafından algılanma ve psikolojik belirtilerin karşılaştırılması. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi.
  4. Clark, B. (2002). Growing up the gifted. USA: New Jersey: Merill Prentice Hall Press.
  5. Colangelo, N. & Davids, G. (2003). Handbook of gifted education, Boston: Pearson Education.
  6. Cotien, L. &Manion, L. (1994). Research methods in education (4[" ed.). London: Routlenge.
  7. Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri: beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. Ankara: Siyasal Kitabevi.
  8. Çağlar, D. (2004). Üstün yetenekli çocuklar seçilmiş makaleler kitabı. Çocuk Vakfı Yayınları: İstanbul.
  9. Dabrowski, K. (1979/1994). The heroism of sensitivity. (E. Hyzy-Strzelecka, Trans.). Advanced Development, 6, 87-92.
  10. Dağlıoğlu, H. E. (2010). Üstün yetenekli çocukların eğitiminde öğretmen yeterlikleri ve özellikleri, Milli Eğitim Dergisi, 39 (186), 72-84.
  11. Davis, G. A., & Rimm, S. B. (2004). Education of the gifted and talented. Boston, MA: Pearson Education Press.
  12. Delikara, İ. E. (2000). Ergenlerin akran ilişkileri ve suç kabul edilen davranışlar arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  13. Douthitt, V. C. (1992). A comparison of adaptivebehaviour in gifted and nongifted children. Roeper Review, 14 (3), 149-151 Education Inc., Boston.
  14. Erdem, B. (2013). Bilim Ve Sanat Merkezine Devam Eden Üstün Zekâlı Ve Özel Yetenekli Çocukların Sosyalleşme Koşulları (Batı Akdeniz Bölgesi Örneği). Yüksek Lisans Tezi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  15. Ergin, H. (2004) Zeka düzeyinin “İletişim Becerileri Eğitim Programı”ndan yararlanma düzeyine etkisi. 1.Üstün Yetenekli Çocuklar Kongresi Üstün Yetenekli Çocuklar Bildiriler Kitabı. Çocuk Vakfı Yayınları, İstanbul.
  16. Gall, M. D.,Barg, W. R., ve Gall, j. P. (1996). Educational research: an introduction (6111 ed.). NewYark: Longman.
  17. Gross M.U. M.(2002). Musings: giftedchildrenandthegift of friendship. Open Space Communications, 14(3), 27–29.
  18. Gross, M. U. (2012). “Play partner” or “sure shelter”: What gifted children look for in friendship. SENG Newsletter, 2(2), 1-3.
  19. Gülay, H. (2009). Okul öncesi dönemde akran ilişkileri. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
  20. Gülay, H. (2010), Okul öncesi dönemde akran ilişkileri. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12,82-93.
  21. Gür. Ç. (2011). Üstün Yetenekli Çocukların Karşılaştığı Sosyal Ve Duygusal Problemler Ve Bu Problemlerin Çözümüne İlişkin Öneriler: Arkadaş Edinme Sorunu, Alay Edilme, Anksiyete-Endişeler Ve Aşırı Mükemmelliyetçilik Üzerine Bir Çalışma. 2 nd International Conference on New Trends in Education and Their Implications. 27-29 April, 2011 Antalya-Turkey.
  22. Hatch, J., & Johnson, L. G. (1988). Guiding the social development of gifted and talented preschoolers. Paper presented at the Annual Conference of the National Association for the Education of Young Children, Anaheim, CA.
  23. Helt, C. A. (2008). The role of ıq and gender in the social-emotional functioning of adolescents. Unpublished dissertation. University of Northern Colorado.Işıkoğlu, N. (2005). Eğitimde nitel araştırma. Eğitim Araştırmaları, 20, 158-165.
  24. Johnson, A.P. (2005). A short guide to action research. United States of America: Pearson.
  25. Karakuş (2010). Üstün yetenekli çocukların anne babalarının karşılaştıkları güçlükler. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (6)1, s. 127-144.
  26. Kaya, F., Erdoğan, R. ve Çağlayan, Y. (2014) Üstün zekalı ve yetenekli öğrencilerin okul yaşam kaliteleri ve arkadaşlık ilişkilerinin karşılaştırılması. Türk Üstün Zeka ve Eğitim Dergisi 4(2), 107-125.
  27. Kerr, B.A. (1985). Smart Girls, Gifted Women: Special Guidance Concerns, Roeper Review, 8, 30-33.
  28. Kline, B.A. &Meckstroth, E.A. (1985). Understanding Encouraging the Exceptionally Gifted, RoeperReview, 8, 24-30.
  29. Köse, N. (2015) Ergenlerde akran ilişkilerinin mutluluk düzeyine etkisi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(4), 1-6.
  30. Kvale, S. (1996). InterViews: An introduction to qualitative research interviewing. Thousaiidoaks: sage.
  31. Lovecky, D. V. (1993). The quest for meaning: counseling issues with gifted children and adolescents. l. k. silverman (ed.), counseling the gifted and talented. Denver: Love Publishing Company.
  32. Mangır, M. ve Baran, G. (1990). Çocukta rol değişimi ve cinsel kimliğin kazanılması. Eğitim ve Bilim Dergisi, 76(14), 66-72.
  33. Neihart, M (1999). Impact of giftedness on psychological well-being. Roeper Review, 22, (1), 123-127
  34. Nail, J.M. & Evans, J.G. (1997). The emotional adjustment of gifted adolescents: A view of global functioning. Roeper Review, 20(1), 18-21.
  35. Neihart, M. (1999). The impact of giftedness on psychological well being. 09.09.2019 tarihinde; https://positivedisintegration.com/Neihart1999.pdf adresinden erişilmiştir.
  36. Ruf, D. (2009). Fivelevels of gifted: School issues and education a loptions. Scottsdale, AZ: Great Potential Press.
  37. Sağlam,F.N.(2011) Maslow ve İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramı. 01.03.2011 tarihinde; http://www.psikiyatrivehayat.com/maslow.htm adresiden erişilmiştir. Sak, U. (2016). Üstün zekalılar; özellikleri, tanılanmaları, eğitimleri. Ankara: Vize yayıncılık.
  38. Saranlı, A. ve Metin, N. (2012). Social-emotional problems observed in gifted children.Ankara University, Journal of Faculty of Educational Sciences, 45(1) 139-163.
  39. Saranlı, A. G.& Metin N. (2012). Üstün yetenekli çocuklarda gözlenen sosyal – duygusal sorunlar. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergis, 45 (1),139-163.
  40. Smutny, J. F (2001) Stand up for your gifted child. Canada: Free Spirit Publishing
  41. Sternberg, R. J. (1997). Successful intelligence. New York, NY: Plume.
  42. Strip, C.A., Hirsch, G. (2000). Helping gifted children soar: A practical guide for parents and teachers. Arizona Book Publishing Association.
  43. Oğurlu, Ü. & Yaman, Y. (2010). Üstün zekâlı / yetenekli çocuklar ve iletişim. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültes Dergisi, 28,213-223.
  44. Uysal, R. (2014). The predictive roles of social safeness and flourishing on problematic Facebook use. South African Journal of Psychology, 45(2), 182-193. https://doi.org/10.1177/0081246314560010
  45. Webb, J.T.(1994) Nurturing Social Emotional Development of Gifted Children. ERIC Digest E527. 09.09.2019 Tarihinde; https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED372554.pdf adresinden erişilmiştir.
  46. Webb, J.,Amend, E., Webb, N. ve Goerss, J. (2013). Misdiagnose van Hoogbegaafden: Handreikingen voor passend hulp. Assen: KoninkelijkevanGorcum.
  47. Webb, J., Gore, J., Amend, E. ve DeVries, A. (2013). De Begeleiding van Hoog begaafde Kinderen. Assen: KoninkelijkevanGorcum.
  48. Winner,E. (1996). Gifted children. USA: Basic Books
  49. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  50. Sağlam,F.N.(2011) Maslow ve İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramı. 01.03.2011 tarihinde; http://www.psikiyatrivehayat.com/maslow.htm adresiden erişilmiştir. Sak, U. (2016). Üstün zekalılar; özellikleri, tanılanmaları, eğitimleri. Ankara: Vize yayıncılık.