Dergiler / Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi / 2026 / Cilt: 27 Sayı: 2

Öğrenme Güçlüğü Bağlamında Çocuk ve Ebeveyn Stresi ile Yaşam Kalitesi İlişkisi

The Relationship Between Child and Parental Stress and Quality of Life in the Context of Learning Disabilities

Betül Küçük(ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ)0009-0005-3918-9116
Sümeyya Tatlı Harmancı(ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK YÜKSEKOKULU)0000-0003-3710-1625
Sayfa
271–284
Yayın Tarihi
2025-12-22
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Yapılan analizler sonucunda çocukların normal gelişim gösterme veya tanı alma durumunun ana baba stres düzeyi ve yaşam kalitesi üzerinde anlamlı farklılaşmaların olduğu belirlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Giriş: Öğrenme güçlüğü tanısı olan ve normal gelişim gösteren çocukların algıladıkları stres ve yaşam kalitelerinin ana baba stres düzeylerine göre karşılaştırılmasının amaçlandığı bu araştırma ilişkisel tarama yöntemi ile yürütülmüştür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu yöntem, nicel değişkenler arasındaki ilişki veya etkileşimi, korelasyon katsayısı gibi istatistiksel ölçütler kullanarak ortaya çıkarmayı hedefler.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Yapılan analizler sonucunda çocukların normal gelişim gösterme veya tanı alma durumunun ana baba stres düzeyi ve yaşam kalitesi üzerinde anlamlı farklılaşmaların olduğu belirlenmiştir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Learning disability · stress · quality of life

Özet

Giriş: Öğrenme güçlüğü tanısı olan ve normal gelişim gösteren çocukların algıladıkları stres ve yaşam kalitelerinin ana baba stres düzeylerine göre karşılaştırılmasının amaçlandığı bu araştırma ilişkisel tarama yöntemi ile yürütülmüştür. İlişkisel tarama modeli, iki ya da daha fazla değişken arasında bir bağlantının bulunup bulunmadığını ve bu bağlantının derecesini belirlemeye yönelik bir araştırma yaklaşımıdır. Bu yöntem, nicel değişkenler arasındaki ilişki veya etkileşimi, korelasyon katsayısı gibi istatistiksel ölçütler kullanarak ortaya çıkarmayı hedefler. Bu tür korelasyon temelli araştırmalarda temel amaç, değişkenlerin birlikte nasıl değiştiğini incelemek ve değişimlerin yönü ile şiddetini değerlendirmektedir. Yöntem: Araştırmanın çalışma grubunu öğrenme güçlüğü tanısı olan 91 çocuk ve ebeveynleri ile normal gelişim gösteren 123 çocuk ve ebeveynleri oluşturmaktadır. Araştırma verileri; Kişisel Bilgi Formu, Anne Baba Stres Ölçeği, Çocuklarda Algılanan Stres Ölçeği ve Çocuklar için Yaşam Kalitesi Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Bulgular: Yapılan analizler sonucunda çocukların normal gelişim gösterme veya tanı alma durumunun ana baba stres düzeyi ve yaşam kalitesi üzerinde anlamlı farklılaşmaların olduğu belirlenmiştir. Çocukların yaşam kalitesi algılarının en güçlü yordayıcısının ana baba stres düzeyi olduğu; bunun yanı sıra çocukların algıladıkları stres düzeyinin de çocukların yaşam kalitesini anlamlı şekilde etkilediği görülmüştür. Tartışma: Araştırma bulgularına göre hem çocukların hem de ebeveynlerin yaşadığı stres düzeyi, çocukların yaşam kalitesi üzerinde negatif bir etki göstermektedir. Yüksek ebeveyn stresinin, çocuğun çevresel stres faktörleriyle başa çıkma kapasitesini sınırladığı, bu durumun da çocukların psikososyal sağlık bileşenlerinde düşüşe sebep olabileceği vurgulanmaktadır.

Abstract

Introduction: This study aimed to compare the perceived stress and quality of life of children diagnosed with learning disabilities and those with typical development in relation to their parents’ stress levels. The research was conducted using a correlational survey model, which is a research approach designed to determine whether there is a relationship between two or more variables and to assess the degree of that relationship. In this model, the level of association or interaction between variables is analyzed through statistical methods such as correlation coefficients. Method: The study group consisted of 91 children diagnosed with learning disabilities and their parents, as well as 123 children with typical development and their parents. Data were collected using the Personal Information Form, the Parental Stress Scale, the Perceived Stress Scale for Children, and the Pediatric Quality of Life Inventory. Findings: Analyses revealed that children’s diagnostic status (learning disabilities vs. typical development) caused significant differences in parental stress levels and quality of life. Parental stress levels emerged as the strongest predictor of children’s perceived quality of life; additionally, children’s perceived stress significantly affected their quality of life. Discussion: The findings indicate that stress levels experienced by both children and parents have a negative impact on children’s quality of life. High parental stress appears to limit children’s ability to cope with environmental stressors, which in turn may reduce psychosocial health components.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Küçük, B., Harmancı, S. T. (2025). Öğrenme Güçlüğü Bağlamında Çocuk ve Ebeveyn Stresi ile Yaşam Kalitesi İlişkisi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, Cilt: 27 Sayı: 2, 271–284. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1762568

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (58)

  1. Referans1 Akay O. (2023) Özel Gereksinimli Çocuklarda Anne-Baba Stres Düzeyi ile Aile Güçlendirme İlişkisinin Güçlendirme Yaklaşımı Çerçevesinde İncelenmesi [ Examining the Relationship Between Parental Stress Level and Family Strengthening in Children with Special Needs within the Framework of the Strengthening Approach] (Tez No. 815991) [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  2. Referans2 Aladağ, A. (2023). Okul öncesi dönem 5-6 yaş çocuklarının ebeveynlerinin stres durumları ile çocukların psikolojik iyi oluşları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Examining the relationship between the stress levels of parents of 5-6 year old preschool children and their psychological well-being. ] ( Tez Numarası: 813036 ) [Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi ]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  3. Referans3 Al-Yagon, M. (2012). Adolescents with learning disabilities: Socioemotional and behavioral functioning and attachment relationships with fathers, mothers, and teachers. Journal of Youth and Adolescence, 41(10), 1294–1311. https://doi.org/10.1007/s10964-012-9767-6
  4. Referans4 Başkonuş, T., & Soykan, Ö. (2024). Öğrenme güçlüğü ve fiziksel aktivite arasındaki ilişkinin incelenmesi: Geleneksel derleme[Examining the relationship between learning disabilities and physical activity: A traditional review]. Spor ve Rekreasyon Araştırmaları Dergisi, 6(2), 99–115. https://doi.org/10.52272/srad.1594182
  5. Referans5 Bekman, M. (2022). Halkla ilişkiler uygulamalarında nicel araştırma yöntemi: ilişkisel tarama modeli[Quantitative research method in public relations practices: relational screening model]. Meriç Uluslararası Sosyal Ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 6(16), 238–258. https://doi.org/10.54707/meric.1143322
  6. Referans6 Bronfenbrenner, U., & Morris, P. A. (2006). The Bioecological Model of Human Development. In R. M. Lerner & W. Damon (Eds.), Handbook of child psychology: Theoretical models of human development (6th ed., pp. 793–828).
  7. Referans7 Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
  8. Referans8 Cavioni, V., Grazzani, I., & Ornaghi, V. (2017). Social and emotional learning for children with Learning Disability: Implications for inclusion. The International Journal of Emotional Education, 9(2), 100–109. 25. https://psycnet.apa.org/record/2017-56176-008
  9. Referans9 Cohen, J. (2013). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Routledge.
  10. Referans10 Çakın-Memik, N., Ağaoğlu, B., Coşkun, A. ve Karakaya, I. (2008). Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeğinin 8-12 Yaş Çocuk Formunun geçerlik ve güvenirliği[Validity and reliability of the 8-12 Year Old Child Form of the Quality of Life Scale for Children]. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 15(2), 87-98.
  11. Referans11 Davis, N. O., & Carter, A. S. (2008). Stress and quality of life in parents of children with autism spectrum disorders. Journal of Autism and Developmental Disorders, 38(4), 647–658. https://doi.org/10.1007/s10803-007-0481-x
  12. Referans12 Douma, I., Warrens, M., de Boer, A., & Minnaert, A. (2025). Predicting peer acceptance among students with and without special educational needs in secondary educational settings. Frontiers in Developmental Psychology, 3, Article 1380004. https://doi.org/10.3389/fdpys.2025.1380004
  13. Referans13 Dyson, L. L. (2003). Children with learning disabilities within the family context: A comparison with siblings in global self concept, academic self perception, and social competence. Learning Disabilities Research & Practice, 18(1), 1–9. doi:10.1111/1540-5826.00053
  14. Referans14 Eiser, C., & Morse, R. (2001). A review of measures of quality of life for children with chronic illness. Social Science & Medicine, 52(9), 1351–1370.
  15. Referans15 Engelen V, Haentjens MM, Detmar SB, Koopman HM & Grootenhuis MA. (2009). Health related quality of life of Dutch children: psychometric properties of the PedsQL in the Netherlands. BMC Pediatr. 3;9:68. doi: 10.1186/1471-2431-9-68.
  16. Referans16 Finardi, G. (2022). Parenting a child with learning disabilities: Mothers’ self-forgiveness and psychological outcomes. Journal of Child and Family Studies, 31(10), 2671–2683. https://doi.org/10.1007/s10826-022-02395-x
  17. Referans17 George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for windows step bysstep: A simple guide and reference. Baston: Allyn & Bacon.
  18. Referans18 Green, S. E. (2007). “We’re tired, not sad”: Benefits and burdens of mothering a child with a disability. Social Science & Medicine, 64(1), 150–163.
  19. Referans19 Gülhan, N. Ş. & Burak, Y. (2023). Okul öncesi dönem çocukların öğrenme güçlüğü erken belirtileri ile erken okuryazarlık ve yürütücü işlev becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 11(3), 707-729.
  20. Referans20 Jenaro, C., Flores, N., & Gutiérrez-Bermejo, B. (2022). Parental stress and family quality of life: Surveying family members of persons with intellectual disabilities. International Journal of Developmental Disabilities, 68(3), 300-311.
  21. Referans21 Kahraman, N. (2022). Özel Öğrenme Güçlüğü Olan Çocukların Anne Babalarının Anne Baba Tutumları ile Süreklilik Durumluluk Kaygı Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi [ Examining the Relationship Between Parental Stress Level and Family Strengthening in Children with Special Needs within the Framework of the Strengthening Approach ] (Yüksek Lisans tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 710191
  22. Referans22 Kamaruddin, K., Abdullah, C. A. C., & Idris, M. N. (2016). Parental stress in parents of children with learning disabilities: A limited demographic factors. International Review of Management and Marketing, 6(7), 221–225. https://dergipark.org.tr/tr/pub/irmm/issue/32101/355647
  23. Referans23 Karaaziz, M., Bulut, B., Altıntaş, S., Bağlama, B. (2020). Özel Öğrenme Güçlüğü Tanııs Almış ve Almamış Çocukların Ebeveynlerindeki Anne- Baba Stres Durumu, Depresyon ve Anksiyete Düzeylerinin Karşılaştırılması. Yeni Symposium Dergisi 58 (3), 20-23
  24. Referans24 Karande, S., Bhosrekar, K., Kulkarni, M., & Thakker, A. (2009). Health-related quality of life of children with newly diagnosed specific learning disability. Journal of Tropical Pediatrics, 55(3), 160–169. Karande, S., & Kulkarni, S. (2009). Quality of life of parents of children with newly diagnosed specific learning disability. Journal of Postgraduate Medicine, 55(2), 97–103.
  25. Referans25 Kaygas, Y., & Kurt, A. (2024). Examining the relationship between perceived stress and life satisfaction among children. Journal of Psychological Research Perspectives, 1(2), 141–157. https://doi.org/10.5281/zenodo.14008305
  26. Referans26 Kirk, S. A. (1981). Learning disabilities: A Historical Note. Academic Therapy, 17(1), 5–11. https://doi.org/10.1177/105345128101700101
  27. Referans27 Lima, R. C. M., Barros, R. M. A., & França, M. J. C. (2016). Suggestive signs of stress in school children with learning disabilities and without learning disabilities. Revista Paulista de Pediatria, 34(4), 456–463.
  28. Referans28 Lyon, G. R., Fletcher, J. M., & Barnes, M. C. (2003). Learning disabilities. In E. J. Mash & R. A. Barkley (Eds ), Child psychopathology, 2nd ed., New York: Guilford, 520-586.
  29. Referans29 Murberg, T.A., Bru, E. (2005). The Role of coping styles as predictors of depressive symptoms among adolescents: a prospective study. Scandinavian Journal of Psychology, 46(4), 385/393
  30. Referans30 Neece, C. L., Green, S. A., & Baker, B. L. (2012). Parenting stress and child behavior problems: A transactional relationship across time. American Journal on Intellectual and Developmental Disabilities, 117(1), 48–66.
  31. Referans31 Nobre Lima, L., Mendes Monico, L., Silva, R. & Oliveria Lucas, H.M. (2014). Parenting stress in parents of children with developmental disorders. Revista de Saude Publica, 48 (156-189): 186 https://www.researchgate.net/publication/273316699_Parental_stress_in_parents_of_children_with_developmental_disorders
  32. Referans32 Nowicki, E. A. (2003). A meta analysis of the social competence of children with learning disabilities compared to classmates of low and average to high achievement. Learning Disability Quarterly, 26(3), 171–188.
  33. Referans33 Oral, T. ve Ersan, C. (2017).Çocuklarda (8-11 Yaş) Algılanan Stres Ölçeği'nin Türkçeye uyarlama çalışması[ Adaptation study of the Perceived Stress Scale for Children (8-11 Years Old) into Turkish ]. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 37 (1), 419-428.
  34. Referans34 Özcan, N. & Keskin, Y. (2024). Akademik başarısı yüksek öğrencilerin sahip oldukları değerler ve kişilik özellikleri. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, Sayı 15, s. 948-962.
  35. Referans35 Özülkü, E., Bağlama, B. (2022). Öğrenme güçlüğü tanısı almış ailelerde tükenmişlik ve umutsuzluk düzeyleri arasındaki ilişki[ The relationship between burnout and hopelessness levels in families diagnosed with learning disabilities]. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 6(11), 39-57
  36. Referans36 Pardo-Salamanca, A., Rosa-Martínez, E., Gómez, S., Santamarina-Siurana, C., & Berenguer, C. (2024). Parenting stress in autistic and ADHD children: Implications of social support and child characteristics. Journal of Autism and Developmental Disorders. 55(7):2284-2293 doi: 10.1007/s10803-024-06377-4.
  37. Referans37 Pisula, E., Porębowicz-Dörsmann, A. (2017). Family functioning, parenting stress and quality of life in mothers and fathers of Polish children with high functioning autism or Asperger syndrome. Plos One, 12(10), e0186536. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0186536
  38. Referans38 Rahman, L. (2025). Bronfenbrenner’in Ekolojik Sistem Kuramı’nın Çocukluk Dönemi Direnci ve Öğrenme Motivasyonu Üzerindeki Rolü: Bir Literatür Taraması [The Role of Bronfenbrenner's Ecological Systems Theory on Childhood Resilience and Motivation to Learn: A Literature Review]. Open Journal of Social Sciences, 13, 550–561. https://doi.org/10.4236/jss.2025.136037
  39. Referans39 Reiss, F. (2013). Socioeconomic inequalities and mental health problems in children and adolescents: A systematic review. Social Science & Medicine, 90, 24–31.
  40. Referans40 Ren, J., Li, X., Chen, S., & Nie, Y. (2020). The influence of factors such as parenting stress and social support on the state anxiety in parents of special needs children during the COVID-19 epidemic. Frontiers in Psychology, 11, Article 565393. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.565393
  41. Referans41 Rezendes, D. L., & Scarpa, A. (2011). Associations between parental anxiety/depression and child behavior problems related to autism spectrum disorders: The roles of parenting stress and parenting self-efficacy. Autism Research and Treatment, 2011(395190). doi: 10.1155/2011/395190
  42. Referans42 Sakız, H., & Baş, G. (2019). Öğrenme güçlüğü olan çocukların ve ebeveynlerinin yaşam kalitesi algılarının belirlenmesi[ Determining the perceptions of quality of life of children with learning disabilities and their parents ]. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 20(1), 53–72.
  43. Referans43 Sakız, H., Sart, Z. H., Borkan, B., Korkmaz, B. & Babur, N. (2015). Quality of Life of Children with Learning Disabilities: A Comparison of Self-Reports and Proxy Reports. Learning Disabilities Research & Practice, 30(3), 114–126. Doi: 10.1111/ldrp.12060
  44. Referans44 Sarı, M. & Cenkseven Önder, F. (2008). İlköğretim Öğrencilerinde Okul Yaşam Kalitesi ve Benlik Kavramı [ Quality of School Life and Self-Concept in Primary School Student]. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 5(2), 1–16
  45. Referans45 Seligman, M., & Darling, R. B. (2007). Ordinary families, special children: A systems approach to childhood disability (3rd ed.). The Guilford Press.
  46. Referans46 Scheibner, C., Scheibner, M., Hornemann, F., Arélin, M., Hennig, Y. D., Kiep, H., Wurst, U., Merkenschlager, A., & Gburek-Augustat, J. (2023). Parenting stress in families of children with disabilities: Impact of type of disability and assessment of attending paediatricians. Child: Care, Health and Development. https://doi.org/10.1111/cch.13193
  47. Referans46 Shields, N., & Synnot, A. (2016). Perceived barriers and facilitators to participation in physical activity for children with disability: A qualitative study. BMC Pediatrics, 16, 9. https://doi.org/10.1186/s12887-016-0544-7
  48. Referans47 Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). Using multivariate statistics (7th ed.). Pearson Education.
  49. Referans48 Tavşancıl, E. (2014). Tutumların Ölçülmesi ve SPSS al Veri Analizi (5. baskı). Ankara: Nobel Yayıncılık
  50. Referans49 Theule, J., Wiener, J., Rogers, M. A., & Marton, I. (2011). Predicting parenting stress in families of children with ADHD: Parent and contextual factors. Journal of Emotional and Behavioral Disorders, 19(2), 78–91.
  51. Referans50 Top, M. Ş., Özden, S. Y., & Efe Sevim, M. (2003). Psikiyatride yaşam kalitesi[ Quality of life in psychiatry]. Düşünen Adam: Psikiyatri ve Nörolojik Bilimler Dergisi, 16(1), 18–23.
  52. Referans51 Varni, J.W., Limbers, C.A., Burwinkle, T.M. (2007). Parent proxy-report of their children's health-related quality of life: an analysis of 13,878 parents' reliability and validity across age subgroups using the PedsQL 4.0 Generic Core Scales. Health Qual Life Outcomes, 5(2) doi: 10.1186/1477-7525-5-2
  53. Referans52 Vaughn, S., Elbaum, B., & Boardman, A. G. (2001). The social functioning of students with learning disabilities: Implications for inclusion. Exceptionality, 9(1–2), 47–65.
  54. Referans53 Yeşiltepe, İ. (2023). Özel öğrenme güçlüğü gösteren öğrencilerin sosyal-duygusal gelişimleri ile akademik profillerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi, Doğuş Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. Tez No: 816239
  55. Referans54 Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2022). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (13. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  56. Referans55 Yıldız, N., & Demir, M. (2023). Ebeveyn stres düzeyi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 215-230. https://dergipark.org.tr/tr/pub/izsosbil
  57. Referans56 Wienner, J., Biondic, D., Grimbos, T., & Herbert, M. (2016). Parenting stress of parents of adolescents with learning disabilities: The mediating role of adolescent behavior problems. Journal of Child and Family Studies, 25(8), 2469–2479.
  58. Referans37 Pisula, E., Porębowicz-Dörsmann, A. (2017). Family functioning, parenting stress and quality of life in mothers and fathers of Polish children with high functioning autism or Asperger syndrome. Plos One, 12(10), e0186536. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0186536