Dergiler / Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi / 2026 / Cilt: 27 Sayı: 3

Gelişimsel Gecikmesi Olan Çocukların Oyun Davranışlarının Normal Gelişen Akranları ile Karşılaştırılması

Comparison of Play Behaviors of Children with Developmental Delays and Their Normally Developing Peers

Fatma Toker(ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6293-2418
Nihan Feyman Gök(ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0838-6791
Sayfa
457–469
Yayın Tarihi
2026-01-25
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Oyun davranışları çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine göre farklılık göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Giriş: Kalıtımsal ve çevresel faktörler gelişim üzerinde etkili olmakta, bazı çocuklar bir veya daha fazla gelişim alanında akranlarına göre gecikmeler yaşamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Oyun davranışları çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine göre farklılık göstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Sessiz ve itiş kakışlı oyun davranışlarının yoğun olduğu çocuklar için yapılandırılmış sosyal oyunlar planlanabilir, dilsel ve duygusal becerilerin desteklenmesi önerilebilir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Gelişimsel gecikme · oyun · oyun davranışları

Özet

Giriş: Kalıtımsal ve çevresel faktörler gelişim üzerinde etkili olmakta, bazı çocuklar bir veya daha fazla gelişim alanında akranlarına göre gecikmeler yaşamaktadır. Oyun davranışları çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine göre farklılık göstermektedir. Bu çalışmada okul öncesi dönemde gelişimsel gecikmesi olan çocukların oyun davranışlarının incelenerek tipik gelişen akranları ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmada nicel yöntemlerden nedensel karşılaştırma deseni kullanılmıştır. Çalışma, 49-71 aylık 30 tipik gelişim gösteren ve 30 gelişimsel gecikmesi olan toplam 60 çocukla yürütülmüştür. Çocukların gelişim düzeyleri Denver-II Gelişimsel Tarama Testi, oyun davranışları ise 36-71 aylık Çocuklar İçin Oyun Davranış Ölçeği ile belirlenmiştir. Veriler normal dağılım gösterdiğinden Bağımsız Örneklem t-testi kullanılmıştır. Bulgular: Tüm çocuklarda ve tipik gelişim gösteren çocuklarda erkeklerin kızlara göre daha çok itiş-kakış oyunları oynadığı görülürken, gelişimsel gecikmesi olan çocuklarda cinsiyet oyun davranışlarında fark yaratmamıştır. Yaş değişkenine bakıldığında sadece gelişimsel gecikmesi olan çocuklarda 61-71 aylık çocukların sessiz davranışı daha çok sergilediği görülmüştür. Tipik gelişen ve gelişimsel gecikmesi olan çocukların oyun davranışları karşılaştırıldığında, gelişimsel gecikmesi olan çocukların sessiz davranış ve itiş kakış oyunlarını tipik gelişen akranlarına göre daha fazla tercih ettiği, sosyal oyunları ise daha az tercih ettiği görülmüştür. Tartışma: Gelişimsel gecikmesi olan çocukların oyun profillerinin tipik gelişim gösteren akranlarından belirgin biçimde farklılaştığı görülmüştür. Okul öncesi dönemde oyun temelli müdahalelerin hem bireysel becerileri hem de grup içi etkileşimi destekleyici biçimde tasarlanması gerekliliği vurgulanmaktadır. Sessiz ve itiş kakışlı oyun davranışlarının yoğun olduğu çocuklar için yapılandırılmış sosyal oyunlar planlanabilir, dilsel ve duygusal becerilerin desteklenmesi önerilebilir.

Abstract

Introduction: Both hereditary and environmental factors influence development, and some children experience delays in one or more developmental domains compared to their peers. Play behaviors vary according to a child’s age and developmental level. The present study aims to examine the play behaviors of preschool children with developmental delays and compare them with those of their typically developing peers. Method: The study employed a causal-comparative design, one of the quantitative research methods. The sample consisted of a total of 60 children aged between 49 and 71 months, including 30 typically developing children and 30 children with developmental delays. The developmental levels of the children were assessed using the Denver-II Developmental Screening Test, while their play behaviors were evaluated with the Play Behavior Scale for Children Aged 36-71 Months. Since the data showed a normal distribution, the Independent Samples t-test was used for analysis. Findings: Among all children and within the typically developing group, boys engaged in rough-and-tumble play more frequently than girls, whereas gender did not significantly influence the play behaviors of children with developmental delays. In terms of age, only among children with developmental delays did those aged 61–71 months display quiet behavior more often. Compared to typically developing peers, children with developmental delays preferred quiet and rough-and-tumble play more frequently, while engaging less in social play. Discussion: The play profiles of children with developmental delays differed markedly from those of typically developing children. These findings underscore the importance of designing play-based preschool interventions that promote both individual competencies and group interactions, particularly by supporting children’s linguistic and emotional skills.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Toker, F., Gök, N. F. (2026). Gelişimsel Gecikmesi Olan Çocukların Oyun Davranışlarının Normal Gelişen Akranları ile Karşılaştırılması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, Cilt: 27 Sayı: 3, 457–469. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1626196

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (42)

  1. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
  2. Almaz, İ. B. (2023). Okul öncesi dönemdeki çocukların oyun davranışlarına ebeveyn tutumlarının etkisi: Norveç ve Türkiye’nin karşılaştırılması. (Tez Numarası:823597) [Yüksek Lisans Tezi, KTO Karatay Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  3. Anlar, B., Yalaz, K., & Bayoğlu, B. U. (2013). Denver II Gelişimsel Tarama Testi, Türkiye Standardizasyonu [Denver II Developmental Screening Test]. Gelişimsel Çocuk Nörolojisi Derneği.
  4. Aslan, C., Özdemir, S., Demiryürek, P. & Çotuk, H. (2016). Görme yetersizliğinden etkilenen ve normal gelişen çocukların oyun çeşitlilik ve karmaşıklık düzeylerinin incelenmesi. International Journal of Early Childhood Special Education, 7(2), 212-237. https://doi.org/10.20489/intjecse.12075
  5. Atasavun Kocabaş, S. A. (2023). 36-71 aylık okul öncesi eğitimi alan ve okul öncesi eğitimi almayan çocukların oyun davranışlarının incelenmesi. (Tez Numarası: 846309) [Yüksek Lisans Tezi, Üsküdar Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  6. Aydın, A. (2008). Sembolik Oyun Testi’nin Türkçe’ye uyarlanması ve okul öncesi dönemdeki normal, otistik ve zihin engelli çocukların sembolik oyun davranışlarının karşılaştırılması. (Tez Numarası: 226386) [Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  7. Case Smith, J., & Kuhaneck, H. M. (2008). Play preferences of typically developing children and children with developmental delays between ages 3 and 7 years. OTJR: Occupational Therapy Journal of Research, 28(1), 19-29. https://doi.org/10.3928/15sata394492-20080101-01
  8. Choo, Y. Y., Agarwal, P., How, C. H., & Yeleswarapu, S. P. (2019). Developmental delay: ıdentification and management at primary care level. Singapore Medical Journal, 60(3), 119-123. https://doi.org/10.11622/smedj.2019025
  9. Demirci, A., & Kartal, M. (2015). The prevalence of developmental delay among children aged 3–60months in Izmir, Turkey. Child: Care, Health And Development, 42(2), s. 213-219. https://doi.org/10.1111/cch.12289
  10. Doğan, Ö., & Şengül, E. A. (2021). Büyüme ve gelişme. N. B. Metin (Ed.), Doğum öncesinden ergenliğe çocuk gelişimi içinde (ss. 1-22). Pegem Akademi.
  11. Guralnick, M. J., Hammond, M. A., & Connor, R. T. (2003). Subtypes of nonsocial play: comparisons between young children with and without developmental delays. American Journal On Mental Retardation, 108(5), 347-362. https://doi.org/10.1352/0895-8017(2003)108 2.0.CO;2
  12. Güngören, F. (2022). 36-72 aylık çocukların oyun davranışları ve bakış açısı alma düzeylerinin incelenmesi. (Tez Numarası: 753020) [Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  13. Hendrickson, B., Deveney, S. L., & Kelly-Vance, L. (2019). Play behaviors of young children with and without expressive language delay: an exploratory study. Journal of Curriculum, Teaching, Learning and Leadership in Education, 4(1), 10-27. https://doi.org/10.32873/uno.dc.ctlle.04.01.1065
  14. Kara Chalil, E. (2023). Çocukların akademik benlikleri ile sosyal davranışları ve oyun davranışlarının incelenmesi. (Tez Numarası: 828436) [Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  15. Karakaşoğlu, S., & Özdemir, S. (2021). Görme yetersizliği olan ve gören çocukların gelişimsel oyun seviyeleri ile zihin kuramının karşılaştırmalı incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 22(3), 611-638. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.719171
  16. Kars, S., &Akı, E. (2020). Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların oyun davranışlarının incelenmesi. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 8(1), 53-62. https://doi.org/10.30720/ered.537448
  17. Kaya, A., & Sezgin, M. (2021). Doğum öncesinden ergenliğe gelişim: temel kavramlar, ilkeler, faktörler. A. Kaya, M. Sezgin, & D. M. Siyez (Eds.), Çocuk ve ergen gelişimi çok boyutlu bir bakış içinde (ss. 2-33). Pegem Akademi.
  18. Kılınç, N. (2016). 5-6 yaş çocuklarının sosyal beceri ve problem davranışları ile oyun davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Tez Numarası: 440428) [Yüksek Lisans Tezi, Karabük Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  19. Koçyiğit, S., Sezer, T., & Yılmaz, E. (2015). 60-72 aylık çocukların sosyal yetkinlik ve duygu düzenleme becerileri ile oyun becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 12-1(23), 209-218.
  20. Korkmaz, E. B. (2022). Erken dönemde koklear implant uygulanan çocuklarda oyun davranışı, kelime hazinesi ve dil gelişimi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. (Tez Numarası: 709441) [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  21. Levy, Y. (2018). ‘Developmental delay’ reconsidered: the critical role of age-dependent, co-variant development. Front Psychol, 9, 503-513. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00503
  22. Metin Aslan, Ö. (2013). Anaokuluna devam eden çocukların oyun davranışları ve oyunlarında ortaya çıkan zorbalık davranışlarının incelenmesi. (Tez Numarası: 339027) [Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  23. Metin Aslan, Ö. (2017). 36-71 aylık çocuklar için oyun davranış ölçeğinin geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(3), 897-910. https://dergipark.org.tr/en/pub/kefdergi/issue/29417/320489
  24. Metin Aslan, Ö., & Tuğrul, B. (2013). Anaokuluna devam eden çocukların oyun davranışları ve oyunlarında ortaya çıkan zorbalık davranışlarının incelenmesi. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi(13), 27-41. https://mjer.inased.org/makale/330
  25. Ostrov, J. M., & Keating, C. F. (2004). Gender differences in preschool aggression during free play and structured interactions: An observational study. Social Development, 13(2), 255-277. https://doi.org/10.1111/j.1467-9507.2004.000266.x
  26. Önen, Ö. (2018). Nedensel-karşılaştırma yöntemi. K. Beycioğlu, N. Özer, & Y. Kondakçı (Eds.), Eğitim yönetiminde araştırma içinde (ss. 289-303). Pegem Akademi.
  27. Öztürk, F. D. (2019). Okul öncesi 4-6 yaş grubu çocukların bağlanma stilleri ile sosyal beceri düzeyi ve oyun davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Tez Numarası: 560478) [Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  28. Özyürek, A., & Kılınç, N. (2015). Okul öncesi eğitim kurumlarındaki öğrenme merkezlerinin çocukların serbest oyun davranışları üzerine etkisi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 125-138. https://dergipark.org.tr/tr/pub/joiss/issue/10035/286169
  29. Pakarinen, A., Hautala, L., Hamari, L., Aromaa, M., Kallio, H., Liuksila, P. R., Sillanpaa, M., Salantera, S. (2020). The association between the preference for active play and neurological development in toddlers: a register-based study. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(7), 1-10. https://doi.org/10.3390/ijerph17072525
  30. Parker, N. (2025). Evaluating the effectiveness of early intervention programs for children with developmental delays. Clinics Mother Child Health, 22(506). https://www.walshmedicalmedia.com/open-access/evaluating-the-effectiveness-of-early-intervention-programs-for-children-with-developmental-delays.pdf
  31. Rentzou, K. (2014). Preschool children’s social and nonsocial play behaviours. Measurement and correlations with children’s playfulness,behaviour problems and demographic characteristics. Early Child Development and Care, 184(4), 633-647. https://doi.org/10.1080/03004430.2013.806496
  32. Rowe, M. (2010). Shaving cream and cowboys: a descriptive study of play differences between typically developing and developmentally delayed preschoolers. Education Research and Perspectives, 37(2), 64-78. https://eric.ed.gov/?id=EJ942982
  33. Sezici, E., & Yiğit, D. (2019). Okul öncesi çocukların oyuncak tercihleri, oyun davranışları ve sosyal duygusal uyumu arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Jaren, 5(3), 178-187. https://doi.org/ 10.5222/jaren.2019.07088
  34. Tercan, H., & Bayhan, P. (2020). Erken müdahale kapsamında taranan 0-72 aylık çocuklarda gelişimsel gecikmelerin dağılımı. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 12(22), 25-37. https://doi.org/10.38155/ksbd.676455
  35. Uygun, N., & Kozikoğlu, İ. (2019). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocukların oyun davranışlarının incelenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(2), 787-817. https://doi.org/10.18039/ajesi.582075
  36. Valla, L., Larsen, T. W., Hofoss, D., & Slinning, K. (2015). Prevalence of suspected developmental delays in early infancy: results from a regional population-based longitudinal study. BMC Pediatrics, 15(215), 1-8. https://doi.org/10.1186/s12887-015-0528-z
  37. Wondmagegn, T., Girma, B., & Habtemariam, Y. (2024). Prevalence and determinants of developmental delay among children in low-and middle-income countries: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Public Health, 12, 1301524. https://doi.org/10.3389/fpubh.2024.1301524
  38. Yavuzer, H. (2018). Çocuğu tanımak ve anlamak (15. b.). Remzi Kitabevi.
  39. Yıldız, M. B. (2022). Okul öncesi eğitim gören 36-71 aylık çocukların sosyal yetkinlik ve oyun davranışlarının incelenmesi. (Tez Numarası: 713957) [Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  40. Yoleri, S., & Tekik, G. (2020). Okul öncesi dönemde mizaç ve oyun davranışları arasındaki ilişkinin ve oyun davranışını etkileyen bazı faktörlerin incelenmesi. International Anatolia Academic Online Journal Social Sciences Journal, 6(2), 66-79. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iaaoj/issue/55243/686719
  41. Yurdakul, Y., Beyazıt, U., & Ayhan, A. B. (2021). Okul öncesi dönem çocuklarında duygu düzenleme becerileri ile etkileşimli oyun davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(4), 1291-1307. https://doi.org/10.32709/akusosbil.874538
  42. Zablotsky, B., Black, L. I., & Blumberg, S. J. (2017). Estimated prevalence of children with diagnosed developmental disabilities in the united states, 2014–2016. NCHS Data Brief, Nov(291), 1-8. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29235982/